Lấp lánh Myanmar

7 ngày, 8 chuyến bay. Chân dung một đất nước bị cấm vận gần 20 năm được hướng dẫn viên Vietravel miêu tả chi tiết trong buổi họp đoàn trước chuyến  đi đã làm không ít người nản lòng: không điện thoại, không internet, cuộc sống khó khăn giống VN những năm 1979, xe hơi toàn loại sản xuất cách đây 30 năm, ban đêm đường phố không điện, nên đem theo đèn pin, thuốc chống muỗi...!  Buồn chán nhất là hành trình tour không thấy shopping mà chỉ toàn thăm chùa. Thế nhưng,  xứ sở  Phật giáo Myanmar với những kỳ quan, kiệt tác trong từng ngôi chùa đã cuốn hút chúng tôi ngay từ cái nhìn đầu tiên lúc máy bay bắt đầu hạ độ cao.

 

Hành trình tour đưa chúng tôi tham quan gần 20 ngôi chùa ở khắp 4 thành phố lớn của Myanmar là Bagan, Mandalay, Heho và Yangon.  Trái ngược với hình ảnh tàn tạ, xơ xác của những túp lều tranh vách đất, những ngôi nhà xộc xệch, mỏng manh, mọi ngôi chùa ở Myanmar đều tuyệt mỹ đến nao lòng! Mỗi ngôi chùa một vẻ, không lẫn vào nhau. Điểm đến đầu tiên - thành phố cổ, quần thể  Bagan - níu chân chúng tôi với hơn 2.000 chùa tháp Phật giáo đầy nguy nga và yên tĩnh, được công nhận là  “di tích khảo cổ tráng lệ nhất  châu Á”. Đây là công trình kiến trúc chùa tháp vĩ đại ở Myanmar do các vị vua, hoàng tộc, người dân cùng chung tay góp  sức dựng nên để bày tỏ lòng mộ đạo của mình. Các  bức bích họa, tranh vẽ trên tường, phù điêu và hình đắp nổi của 13.000 ngôi chùa tháp cổ này được xem như  chứng tích tráng lệ trong thời kỳ hưng thịnh, vàng son của Bagan. Sau nhiều cuộc giao tranh, động đất... giờ chỉ còn giữ lại khoảng 2.000 đền. Dù thế Bagan vẫn là thắng cảnh hấp dẫn nhất  Đông Nam Á,  xứng đáng là di sản thế giới dù ẩn khuất trong vùng nóng bức miền Trung Myanmar. Là ngôi chùa vàng đầu tiên được xây dựng tại Myanmar, chùa Shwezigon ở Bagan  là khuôn mẫu tiêu biểu cho các ngôi chùa sau này.

 

Trong chùa thờ một xá lợi răng  Phật nên người  dân Myanmar rất sùng bái ngôi chùa tháp linh thiêng này. Bagan còn nổi tiếng bởi chùa Ananda - một tuyệt tác về kiến trúc chùa tháp  và là  ngôi chùa đẹp nhất ở Bagan, tượng trưng cho “trí tuệ vô lượng” của Đức Phật. Bên trong chùa có bốn tượng Phật đứng uy nghiêm, cao 10 m, hướng về bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc; như bao quát cả vũ trụ. Mỗi gương mặt đều thể hiện nét từ bi, hỉ xả rất riêng. Độc đáo là 80 bức phù điêu tinh xảo, miêu tả cuộc đời của Đức Phật từ lúc đản sanh đến khi thành đạo. Những tác phẩm khắc trên đá, họa trên trần, mái chùa và tranh tường bằng đất nung tráng men cũng tạo nên sắc thái độc đáo của chùa. Còn Manuha là ngôi đền được vua Manuha xây dựng năm 1059 ngay nơi bị giam cầm để phản ánh tình cảnh của chính mình;  trong đó có tượng Phật nằm dài 40 m, 3 tượng Phật khác cao 15 m, ngồi bình thản nhưng trong tư thế khó thở giữa 4 phía tường gạch chỉ đủ một nguời nhỏ bé lách qua. Đó là tình cảnh khốn khó của  người bị cầm tù!

 

Có lẽ may mắn của chúng tôi là được viếng Tu viện Mahagandaryon - một trong những tu viện lớn nhất trên thế giới - với trên 1.200 - 1.500 Phật tử đủ mọi quốc tịch học tập và tu hành. Tại đây, chúng tôi có dịp trò chuyện cùng thầy Thiền Quang, 33 tuổi, từng là một kiến trúc sư ở VN, sang đây tu hành được 7 năm. Thầy cho biết: Ở Myanmar cũng như một số nước trong khu vực, người  tu hành rất được kính trọng. Lễ nhập tu là lễ đánh dấu sự trưởng thành quan trọng nhất của một chú bé khi vào chùa tu trong khoảng thời gian ngắn. Hầu hết người dân Myanmar đều đi tu,  ít nhất là vài tháng. Cũng tại đây, chúng tôi chứng kiến cảnh hàng ngàn nhà sư khất thực. Họ bước đều  tăm tắp trong im lặng, bất luận sự đời xung quanh, mặc cho chúng tôi  quấy rầy bằng việc chạy qua, chạy lại để tìm góc máy đẹp...  Khác với vẻ tuềnh toàng của Mahagandaryon, Tu viện Golden Palace bằng gỗ tếch đen tuyền tuyệt đẹp với những bức phù điêu đủ kiểu dáng. Những bức tuợng đá mô tả nụ cuời Myanmar ở đây trông đầy viên mãn chứ không bí ẩn như ở đất Campuchia. Còn Tu viện Nga Phe Kyaung thì cất giữ  70 tượng Phật do các đời vua Myanmar đem đến tặng. Mang sắc thái như châu Âu, chùa Kuthodaw với 729 phiến đá đặt trong những  căn  nhà trắng muốt như tuyết, điêu khắc 3 bộ kinh Phật Tam tạng... là nơi mà cả đoàn tốn nhiều ảnh nhất!

 

 

Được mệnh danh là top ten công trình kiến trúc tráng lệ nhất thế giới, chùa Phật Vàng Shwedagon ở Yangon choáng ngợp du khách  bởi vẻ hoành tráng nguy nga của ngôi chùa cổ lẫn cách bài trí từ trong ra ngoài. Nội thất  chùa  gồm 100 tòa nhà lớn nhỏ được chạm khắc tinh vi, cầu kỳ; trang trí bởi  8.690 lá vàng dát mỏng;  tô điểm thêm 5.450 viên kim cương đủ kích cỡ và 2.320 viên hồng ngọc, lam ngọc. Trên đỉnh tháp có một khối ngọc bích  khổng lồ. Chùa được dát 7,5 tấn vàng trên chóp tháp; trên đỉnh chóp là viên kim cương 76 kara.

 

Toàn bộ chùa được dát vàng và trang trí bằng gỗ, đá quý. Chùa cao 108 m; xây dựng sau khi Phật nhập niết bàn trên 2.500 năm. Chùa Phật Vàng nổi tiếng vì nơi đây còn lưu giữ xá lợi của Phật gồm 8 sợi tóc và móng tay - đó là di vật Phật tặng cho 2 thương gia Myanmar khi sang Ấn Độ được may mắn nghe  Phật thuyết pháp lần đầu tiên khi Ngài thành chánh quả. Nhánh cây bồ đề cũng lấy từ nơi Phật chứng quả. Ở cổng phía Nam còn lưu giữ 4 di vật của Phật gồm tóc, đồ lọc nước, áo lót bên trong và cây gậy.

 

Trong khuôn viên chùa gồm 64  tháp  thờ Phật khác nhau: có chỗ cầu tự, cầu sức khỏe, bình an... mỗi nơi có 12.000 chén nước cúng xếp ngay ngắn xung quanh; ban đêm thắp đèn sáng trưng, trông thật lung linh huyền diệu. Theo lời kể lúc đầu tháp chưa dát vàng. Mãi đến thế kỷ 15, một vị nữ vương đã cúng tiến 41kg vàng- bằng trọng lượng cơ thể bà - để dát lên tòa tháp. Tiếp  đó người mộ đạo khắp thế giới cứ thế mà dát vàng lên tháp để tỏ lòng kính yêu Đức Phật. Cứ mỗi 5 năm, tháp lại được bảo dưỡng. Điều kỳ diệu của chùa Phật Vàng là trải qua 8 trận động đất và một trận hỏa hoạn lớn, chùa vẫn trường tồn, vượt qua sự tàn phá khốc liệt của thiên tai, như để khẳng định một đức tin tuyệt đối.

 

 

Rộng thênh thang  220 km2, hồ Inle phát triển từ 4 ngôi làng lên  64;  là nguồn sữa ngọt ngào nuôi trên 100.000 cư dân. Được ví như “Venice của Myanmar”,  mỗi năm hồ Inle thu hút khoảng 200.000 du khách đến tham quan. Trên hồ có làng nổi, vườn nổi, chợ nổi 5 ngày họp/lần; một số làng nghề truyền thống như nghề rèn, nghề làm thuốc lá, nghề dệt... Sản phẩm đặc trưng của hồ là khăn quàng cổ làm từ cây sen. Chứng kiến cảnh người thợ phải “rút ruột” bên trong 8.000 thân sen mới dệt được một chiếc khăn quàng cổ 2 m x 3 cm mới thấy giá trị của một tấm khăn giá 15 USD quả là xứng đáng! Tham quan làng dệt, mọi thành viên trong đoàn chợt nhớ đến hình ảnh một Quỳnh Nga bên cầu dệt lụa.

 

Nhưng ở đây là  cảnh làm việc vất vả của những người thợ già, tuổi không dưới 70, chuyên cần bên khung cửi trông sao mà thương thế! Cảnh quan trên hồ Inle trông giống văn hóa sông nước miền Tây, nhưng chúng tôi được chiêm ngưỡng cảnh  chèo xuồng ngoạn mục của các chàng trai Myanmar. Họ không chèo xuồng bằng tay mà đứng chèo bằng một chân! Đặc biệt thu hút chúng tôi là vườn nổi trên sông khi người dân biết sử dụng những dề lục bình kết hợp với lớp rong dưới đáy hồ giữ lớp đất bên trên để có thể trồng nhiều loại rau củ như cà chua, bạc hà... tạo thành những luống thẳng tắp ngay hàng như trên cạn. Xuôi ngược trên hồ, chúng tôi còn chiêm nguỡng nhiều đền đài, tu viện với tháp nhọn rực rỡ sắc vàng duới ánh mặt trời,  nghe văng vẳng tiếng chuông ngân, tiếng mỏ vang vọng trong không gian tĩnh lặng đến tê người.

 

Mọi sinh hoạt trên hồ diễn ra đều đặn như thường lệ, giặt áo, rửa chén, tắm rửa... Những căn nhà hai bên hồ cũng thể hiện sự giàu nghèo qua số ô cửa sổ. Bất giác tôi nhớ đến câu thơ vui: “Nhà nhiều cửa sổ thì sang. Cửa cái ta vẫn đàng hoàng vào ra!” . Thế nhưng ở Myanmar  chẳng có chuyện đàn ông lắm thê nhiều thiếp vì Phật ở khắp mọi nơi!

 

Những ngày ở Myanmar, tôi ít cảm nhận  sự se sua, sân si. Mọi người dường như tự hài lòng với cuộc sống của mình. Từng có những trang sử huy hoàng chiến thắng đạo quân Mông Cổ hùng mạnh, là quốc gia có diện tích lớn nhất và giàu có nhất trong khu vực Đông Nam Á, xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới... nhưng giờ đây Myanmar lại trở nên  lạc hậu, nghèo khổ nhất thế giới. Mới hay thế thái nhân tình! Mặt nước bình lặng không có nghĩa là không có những đợt sóng ngầm!