Bồi dưỡng giáo viên, thay sách: Mới chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”

GS Đinh Quang Báo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu sư phạm cho rằng: Điều mà nhiều giáo viên mong muốn là các báo cáo viên dự giờ của họ để góp ý, phân tích cái được và chưa được từ ngay chính thực tế sinh động của một giờ dạy cụ thể, chứ không chỉ nói lý thuyết suông…

Vẫn nặng lý thuyết

GS Đinh Quang Báo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu sư phạm- ĐHSP Hà Nội, cho rằng: “Trong quá trình bồi dưỡng, nhiều giảng viên cốt cán bồi dưỡng một cách quá tràn lan, mà chưa “gãi đúng chỗ ngứa” của người được bồi dưỡng”.

GS Báo còn cho biết, ông đã từng được mời tham gia bồi dưỡng ở rất nhiều địa phương và thực tế là, điều mà giáo viên mong muốn là các báo cáo viên dự giờ của họ để góp ý, phân tích cái được và chưa được từ ngay chính thực tế sinh động của một giờ dạy cụ thể, chứ không chỉ nói lý thuyết suông. Không ít các giáo viên đã tỏ ra rất bức xúc vì phải tiêu tốn thời gian vào việc vô bổ, chẳng giúp ích gì cho họ trong việc dạy theo chương trình- sách giáo khoa mới.

Ông Lê Công Chiêm (ĐH Huế) bức xúc: “Có những giáo viên khi bồi dưỡng không tập trung vào nội dung bồi dưỡng mà lại vòng vo, sa đà vào những chuyện thanh minh điều này, điều kia trong sách giáo khoa”.

Còn bà Phạm Thu Hà, Phó Giám đốc Sở Giáo dục-Đào tạo Đồng Tháp, thẳng thắn cho rằng: “Không phải giáo viên cốt cán nào đi bồi dưỡng về cũng thực hiện tốt việc bồi dưỡng lại cho giáo viên đại trà. Đồng Tháp là tỉnh đã từng tham gia thí điểm chương trình sách giáo khoa cấp THPT, vậy mà cũng không tránh khỏi lúng túng khi thực hiện triển khai đại trà. Thậm chí, nhiều giáo viên vẫn áp dụng phương pháp cũ, cách làm cũ khi dạy Chương trình SGK mới. Vì vậy, đã đến lúc phải xem lại hiệu quả của việc bồi dưỡng thay sách”.

Từ thực tế đó, một câu hỏi được đặt ra về chất lượng của đội ngũ giảng viên đứng ra bồi dưỡng cho giáo viên. Nhiều ý kiến thẳng thắn cho rằng, mặc dù, Bộ đã đề ra tiêu chuẩn giáo viên bồi dưỡng, nhưng không phải giáo viên nào cũng đủ tiêu chuẩn. Ngay trong đánh giá của mình, Bộ GD-ĐT cũng thừa nhận, khâu tập huấn thay sách chất lượng còn thấp. Người đi dạy và người đi học cũng có lúc còn lơ là, dẫn đến tình trạng đi học theo kiểu “đánh trống ghi tên”.

Bên cạnh đó, sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu bồi dưỡng phát quá chậm, nên học viên không có đủ thời gian để nghiên cứu tài liệu. SGK chỉ đến tay giảng viên trước một ngày, bồi dưỡng từ tháng 6 nhưng thiết bị dạy học đến tháng 10 mới bắt đầu có.

Một số giáo viên do không thường xuyên nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông và những đổi mới về kiểm tra đánh giá nên khi thực hiện bồi dưỡng đã không tập trung được vào những vấn đề thiết thực mà giáo viên yêu cầu, mà chỉ biết lặp lại đúng nội dung tài liệu tập huấn.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Vọng, cũng nhận định: “Việc bồi dưỡng thay sách lớp 10 vừa qua hiệu quả còn thấp. Một trong những nguyên nhân phải kể đến là, công tác tổ chức từ cấp Bộ đến địa phương còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, một số sở, trường chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng, chưa kiểm tra, đánh giá chặt chẽ đội ngũ này, cũng như hiệu quả của việc bồi dưỡng”.

Nội dung bồi dưỡng cần sát với thực tiễn...

Bà Phạm Thu Hà, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đồng Tháp kiến nghị: “Bộ nên tập trung bồi dưỡng vào bốn vấn đề chính là: Nội dung Chương trình SGK, phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị và phương pháp kiểm tra, đánh giá. Và để việc bồi dưỡng có hiệu quả thì phải thành lập một Ban Bồi dưỡng thay sách bao gồm: tổng chủ biên, chủ biên, tác giả, giảng viên các trường sư phạm, chuyên gia, chuyên viên của Bộ”.

Đồng tình với quan điểm này, GS Đinh Quang Báo bổ sung: “Cần huy động vào “đội quân” bồi dưỡng này những chuyên gia thẩm định sách, tác giả viết sách để họ có thể dự giờ của giáo viên và có những góp ý thiết thực. Như vậy, giáo viên sẽ được bồi dưỡng từ gốc-nghĩa là từ chính người biên soạn và thẩm định lại sách”.

Xung quanh việc xác định nội dung bồi dưỡng, nhiều sở cho rằng, cần phải theo yêu cầu của từng địa phương để tổ chức bồi dưỡng sao cho có hiệu quả, chứ không nên cào bằng như hiện nay. Nếu cứ rải đều cả 4 nội dung như trước đây, thì việc bồi dưỡng sẽ chỉ như “cưỡi ngựa xem hoa”.

Lãnh đạo Sở GD-ĐT Kon Tum cũng cho rằng, việc xác định mục tiêu bồi dưỡng còn phụ thuộc vào yếu tố vùng miền. Đối với Kon Tum chủ yếu là học sinh dân tộc nên chỉ bám sát chuẩn kiến thức đã rất khó khăn. Vì vậy, cần chú trọng đến việc bồi dưỡng về nội dung.

Tuy nhiên, ông Lê Quang Chiêm lại cho rằng: “Lâu nay chúng ta chỉ quen tập trung vào bồi dưỡng nội dung và mà quên đi các kỹ năng. Có một thực tế, ngay cả học viên cao học hiện nay cũng đang rất chật vật trong việc xác định mục tiêu bài dạy khi thiết kế bài học”.

Đồng tình với quan điểm này, ông Lê Quán Tần - Vụ trưởng Vụ giáo dục Trung học - Bộ GD-ĐT cho rằng: Trọng điểm của đổi mới giáo dục phổ thông là đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá và những nội dung này cũng không thể tách rời với chương trình SGK. Bởi vì, dạy học theo kiểu đọc- chép đang là vấn đề rất bức xúc của giáo dục.

Trước những kiến nghị trên, Thứ trưởng Nguyễn Văn Vọng khẳng định: Về nội dung và phương pháp bồi dưỡng thay sách năm nay, sẽ căn cứ vào điều kiện từng vùng miền. Bộ GD-ĐT sẽ không chỉ đạo cụ thể là tập trung vào nội dung bồi dưỡng gì, mà điều này phải phụ thuộc vào từng đối tượng, điều kiện thực tế khác nhau, nhưng điều cơ bản là phải bám vào chuẩn kiến thức kỹ năng. Chất lượng đội ngũ giáo viên sẽ được đánh giá một cách nghiêm túc, chặt chẽ hơn.