Đào tạo tài năng: Chỉ mới xây bệ phóng

Nhiều trường ĐH đã mở hệ đào tạo kỹ sư, cử nhân tài năng từ nhiều năm nay nhưng nhân tài thực sự vẫn chưa lộ diện

“Chúng em đôi khi cảm thấy ngại khi ai đó gọi mình là sinh viên (SV) hệ cử nhân tài năng vì cảm thấy kiến thức của mình còn hạn hẹp, chưa xứng đáng với cách gọi ấy” - Nguyễn Sinh Hương, SV hệ cử nhân tài năng khoa Sử Trường ĐH Khoa học Xã hội Nhân văn TPHCM, từng nói như vậy về tâm trạng của SV hệ này.

Tài năng: Đại trà + nâng cao

Trong báo cáo sơ kết thực hiện đề án đào tạo kỹ sư, cử nhân tài năng (2002-2006), PGS-TS Nguyễn Chu Hùng, Trưởng Ban Đào tạo ĐH Quốc gia TPHCM, đánh giá: “Chương trình đào tạo của hầu hết các ngành đều khá nặng, đặc biệt là ở Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, có ngành lên tới 299 đơn vị học trình; ĐH Bách khoa 197; ĐH Khoa học Tự nhiên cũng có ngành lên tới 217”. Phần lớn các khoa đều dựa trên chương trình đại trà cộng thêm phần nâng cao, chuyên sâu hoặc chuyên đề. Tuy chương trình học nặng nhưng phần thực hành, thực tập vẫn còn hạn chế. PGS-TS Trương Văn Chung, Trưởng Phòng Đào tạo Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho rằng: “Chương trình đào tạo tài năng chưa thật sự ổn định và vẫn còn nặng về kiến thức, thiếu kỹ năng và thực hành”. Phần tăng cường kỹ năng thực hành cho SV cũng chưa được phản ánh rõ nét trong các chương trình đào tạo.

Trong khi đó, nhiều SV cảm thấy có gánh nặng của khái niệm “hệ tài năng”. Một SV khoa toán tin hệ cử nhân tài năng Trường ĐH Khoa học Tự nhiên nhận xét: “Trong nhiều môn học, các SV vẫn còn hơi thụ động và chưa hăng hái trong học tập. Không nhiều ý tưởng sáng tạo và táo bạo được đưa ra. Số lượng SV các lớp tài năng khá ít và thường bị cô lập với SV trong trường và các môi trường khác”.

Chỉ là chất lượng cao?

GS-TS Nguyễn Hữu Anh, Khoa Toán - tin học Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, băn khoăn: “ Tuy đã thu hút được một số SV giỏi vào học nhưng có đào tạo họ thành những tài năng hay không còn chưa rõ”.

Chính PGS-TS Nguyễn Chu Hùng cũng thừa nhận: “Mục tiêu đào tạo của các chương trình chưa rõ nét. Chúng ta đào tạo các SV xuất sắc ra để làm gì? Họ sẽ trở thành các nhà nghiên cứu giỏi trong các lĩnh vực mũi nhọn như: điện hạt nhân, công nghệ sinh học, công nghệ nano, công nghệ vi điện tử, robot... hay họ sẽ trở thành các nhà bác học về kinh tế, về các lĩnh vực xã hội, nhân văn. Nếu xác định rõ mục tiêu như vậy thì việc chọn lựa chuyên ngành đào tạo cần phải cân nhắc”.

GS-TS Lê Khắc Bình, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên bày tỏ: “Có nên đặt tên “cử nhân tài năng?” Trong một lớp, số SV thực sự tài năng chỉ là một số nhỏ. Cụm từ “tài năng” có thể gây ngộ nhận cho nhiều người”.

Vì thế hiện nay, nhiều trường ĐH xác định mục tiêu đào tạo không phải tạo ra những người tài năng mà chỉ tạo ra môi trường tốt nhất, điều kiện thuận lợi nhất để tìm kiếm và làm nảy nở tài năng.

Cũng cần nói thêm, trong dự thảo đề án giai đoạn năm 2007-2011, ĐH Quốc gia TPHCM dự báo hiệu quả của đề án là: “Góp phần tích cực nâng cao chất lượng đào tạo, cải tiến chương trình, phương pháp giảng dạy, đổi mới giáo dục ĐH nước ta, từng bước hội nhập với nền giáo dục khu vực và quốc tế”. Tuy nhiên, đối tượng của chương trình là những SV xuất sắc với chương trình học “nặng đô” làm sao có thể áp dụng chương trình và phương pháp đào tạo này cho các SV đại trà trong mục tiêu nâng cao chất lượng chung cho hệ thống như ý muốn chủ quan?