Sách giáo khoa bộc lộ nhiều khuyết điểm

Báo chí gần đây đã đăng tải những sai sót nghiêm trọng trong sách Khoa học và Đạo đức lớp 5, trong tài liệu bồi dưỡng Văn lớp 10 v.v...

Bà Tôn Tuyết Dung

Nghiêm khắc mà nói thì việc chỉ đạo biên soạn sách giáo khoa (SGK) như vậy là tinh thần trách nhiệm chưa cao, là có lỗi, là có tội với thế hệ trẻ. Điều đáng nói là những SGK này sẽ còn lưu trữ mãi trong các thư viện quốc gia!

Phủ định sạch trơn!

SGK hiện nay là nỗi ám ảnh, ưu tư của nhiều phụ huynh, của nhiều anh chị em giáo viên đã về hưu cũng như còn đang đứng trên bục giảng.

Vừa mới đây thôi, tôi gặp một nhà báo. Anh than phiền với nỗi bức xúc “Nhà trường đã dạy bài “Sinh sản” cho học sinh lớp 5 rồi chị ạ. Con em về hỏi: “Ba ơi, tinh trùng là gì? Làm sao tinh trùng lại gặp trứng... Em lặng người, biết trả lời thế nào đây. Đành đánh trống lảng: Ba đang bận, lúc khác nhé! Dạy cái kiểu này chắc chết con cháu chị ạ...”.

Đã đành là giáo dục phải phát triển tốc độ để kịp với trào lưu thế giới, phải cùng theo đà phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước v.v... Nhưng không có nghĩa là phải thay SGK liên tục! Các anh chị cứ nghĩ mà xem, có phải “tự mình phủ định mình” không? Tự mình định hướng viết, soạn thảo chương trình, phân bố thời gian, cất nhắc, chọn lọc kiến thức, mời soạn giả về viết v.v...

Tiểu học bắt đầu viết từ lớp 1. Năm sau viết cho lớp 2, cứ thế cho đến lớp 5 rồi bắt đầu quay lại, viết lại. Cấp THCS, THPT cũng vậy, cứ như “đèn cù”. Chẳng lẽ bộ định hướng không đúng? Chương trình soạn ra không phù hợp? Người biên soạn quá tệ mà chúng ta phải “phủ định sạch trơn”, viết lại hoàn toàn không có kế thừa những kiến thức cũ? Một hoạt động khoa học mà không nghiêm túc, tùy tiện thì vừa tốn công, vừa tốn của, lãng phí thời gian, lãng phí của cải của xã hội rất nhiều!

SGK hiện nay có những khuyết điểm nào?

SGK đã bộc lộ một số khuyết điểm nặng nề mà lẽ ra không được phép. Trước hết phải nói là kiến thức một số bộ môn đưa vào SGK thiếu chính xác (Văn 10, bài Nguyễn Trãi, Lịch sử lớp 10 (chương trình nâng cao) v.v... Lầm lẫn chức năng của bộ môn này với bộ môn khác: Đạo đức với Giáo dục công dân và Chính trị, Ngữ văn với Địa lý.

Bài học cũng như bài tập một số bộ môn soạn sơ lược quá mức, không phù hợp với bộ môn, không giúp cho việc phát triển trí tuệ, cho việc củng cố và luyện tập. Một số bài học đưa kiến thức vào SGK chưa tiêu biểu, điển hình, có bài còn phản tác dụng giáo dục. Đặc biệt là một số nội dung bài học soạn lầm đối tượng, dạy người lớn, không phải để dạy các em nhỏ. Không khoa học – sách soạn không phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi.

Từ một số sai lầm, khuyết điểm trên, chúng tôi thấy có những nguyên nhân sau: Lãnh đạo bộ thiếu sự lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể, sát sao về mọi mặt cho công trình viết SGK. SGK là một công trình lớn, đặc biệt quan trọng, là “cốt lõi” của hoạt động giáo dục. Soạn SGK dàn trải quá nhiều bộ môn, nhiều cấp học mà không tập trung vào một số bộ môn cần thay đổi, ở một số cấp lớp cần phải bỏ.

Đầu tư cho một tập thể soạn SGK chưa đúng, chưa trúng, nghĩa là người viết sách chưa hội tụ đủ các yếu tố của soạn giả viết SGK. Dư luận chung về soạn giả viết SGK chưa đề cao tinh thần trách nhiệm, có phần tùy tiện, đại khái và thiếu trình độ v.v... Thời gian dành cho viết SGK quá eo hẹp, vội vã, chắp vá. Đây là những tồn tại lớn về SGK do lãnh đạo Bộ GD-ĐT cũ chịu trách nhiệm, đã kéo dài hơn 10 năm nay.

Những kiến nghị

Chúng tôi, một số phụ huynh, giáo viên lâu năm, xin đề xuất với tân bộ trưởng: Để chuẩn bị cho năm học 2007-2008, ngay từ bây giờ bộ cho thành lập một tổ chức viết SGK “Trại tu thư”. Với một tập thể các nhà trí thức, các giáo sư, tiến sĩ các ngành học, các nhà giáo dục có kinh nghiệm thực tiễn làm soạn giả. Có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của bộ từng giai đoạn. Đầu tư kinh phí thích đáng cho hoạt động viết SGK. Nếu trước đây bộ đã đầu tư tiền của và công sức 1, 2 thì bây giờ phải gấp lên 3, 4.

Bởi vì cái gì làm lại cũng hết sức gian nan! Phải định hướng lại cho từng cấp học, cho từng khối lớp. Vì vậy, bộ cho rà soát lại toàn bộ SGK xem nội dung nào còn sử dụng được, nội dung nào phải loại bỏ... Dành thời gian thỏa đáng cần và đủ để bồi dưỡng tinh thần SGK đã chỉnh đốn, bồi dưỡng cụ thể nội dung và phương pháp triển khai cho cán bộ quản lý giáo dục, cho giáo viên...