Giữ lửa nghề muối Long Điền

Nghề muối Long Điền (TP HCM) gắn bó với nhiều thế hệ diêm dân, theo kiểu "cha truyền con nối".

Thế nhưng, giữa những biến động của thị trường và đời sống, nghề truyền thống này đang đối mặt không ít khó khăn.

Những ngày đầu mùa nắng, cánh đồng muối An Ngãi, xã Long Điền lại nhộn nhịp. Dưới cái nắng gắt, diêm dân tất bật cào muối, vun đống, chuyển hàng. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi nhiều công sức, phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Chỉ cần vài cơn mưa trái mùa, công sức cả vụ có thể "tan theo nước".

Theo người dân địa phương, nghề muối trải qua 3 công đoạn chính. Đầu tiên là dẫn nước biển vào ruộng chứa, sau vài ngày tiếp tục san sang ô nuôi mặn. Từ đây, nước được chuyển sang ô kết tinh, chờ bốc hơi để hình thành hạt muối. Khi muối kết tủa, diêm dân dùng chang cào thành từng luống, đợi nước rút hết rồi thu hoạch, vận chuyển bằng xe rùa về kho, đóng bao cho thương lái thu mua.

Vụ muối thường bắt đầu từ tháng 12 đến tháng 4 âm lịch, thời điểm nắng nhiều, thuận lợi để tạo ra những hạt muối to, trắng, chắc và đậm vị. Tuy nhiên, vài năm gần đây, giá muối liên tục biến động khiến người làm nghề gặp nhiều rủi ro, có thời điểm giá muối cao ở mức 1.300 đồng/kg, nhưng cũng có những thời điểm rớt xuống chưa được 1.000 đồng/kg. "Có vụ bán muối chỉ đủ tiền công, chưa kể chi phí đầu tư. Làm thì cực mà thu nhập bấp bênh nên nhiều người bỏ nghề" - ông Nguyễn Văn Lành, một diêm dân lâu năm, chia sẻ.

Không chỉ giá cả, bài toán lao động cũng khiến nghề muối thêm chật vật. Lao động trẻ không còn mặn mà với công việc nặng nhọc, thu nhập thấp. Nhiều hộ buộc phải thu hẹp diện tích sản xuất, thậm chí bỏ hoang ruộng muối hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Những cánh đồng trắng xóa ngày nào giờ thưa vắng, để lại nỗi lo mai một nghề truyền thống.

Dẫu còn nhiều khó khăn, với những người gắn bó lâu năm, nghề muối không chỉ là kế sinh nhai mà còn là ký ức, là một phần đời sống văn hóa. "Cực thì cực thật nhưng bỏ nghề thì tiếc. Chỉ mong giá muối ổn định để bà con còn bám nghề" - diêm dân Lương Văn Được bộc bạch.

Giữ lửa nghề muối An Ngãi không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là hành trình bảo tồn giá trị truyền thống. Khi có sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, hạt muối nơi đây vẫn có thể tiếp tục "mặn mà" giữa nhịp sống đổi thay.

Ông Trần Thanh Hùng, Chủ tịch UBND xã Long Điền, cho biết địa phương xác định nghề muối là giá trị cần được gìn giữ, song để phát triển bền vững cần có giải pháp đồng bộ. Hiện địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng nghiên cứu nâng cao giá trị hạt muối, như hỗ trợ cải tiến kỹ thuật, khuyến khích sản xuất muối sạch, xây dựng thương hiệu và kết nối đầu ra. Đồng thời, địa phương cũng định hướng phát triển du lịch trải nghiệm tại làng muối để tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM), niên vụ 2025 - 2026, thành phố có khoảng 2.000 ha sản xuất muối, tập trung tại các xã Long Điền, Long Sơn, An Thới Đông và phường Bà Rịa; riêng xã Long Điền có khoảng 300 ha sản xuất muối, chủ yếu là muối trải bạt.