Gỡ vướng, tăng tốc cải tạo chung cư cũ

TP Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cải tạo các chung cư cấp D.

Đến năm 2035, thành phố cơ bản hoàn tất việc cải tạo chung cư cũ trên toàn địa bàn

Nghị quyết 258/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội đang được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ tái thiết đô thị và bảo đảm an toàn cho người dân. Trong đó, cải tạo hàng ngàn chung cư cũ ở Hà Nội là một trong những việc cần kíp nhất hiện nay.

Thấp thỏm lo sợ

UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố về việc ban hành nghị quyết điều chỉnh Chương trình Phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030.

Theo đó, giai đoạn 2021-2030, TP Hà Nội phấn đấu đạt 255 triệu m2 sàn nhà ở, nâng chỉ tiêu diện tích nhà ở bình quân toàn thành phố lên tối thiểu 40 m2 sàn/người. Đáng chú ý, TP Hà Nội phấn đấu giai đoạn 2026-2030 hoàn thành cải tạo, xây dựng các chung cư cũ đã có kết luận kiểm định (khoảng 1,5 triệu m2 sàn). Đến năm 2035, thành phố sẽ hoàn thành cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị đối với toàn bộ 2.160 nhà chung cư.

Sinh sống hàng chục năm qua tại lô A khu tập thể Nam Đồng, phường Kim Liên, TP Hà Nội, gia đình bà Dương Thị Hà rất quan tâm đến việc cải tạo công trình này. "Chung cư 4 tầng mà gia đình tôi đang ở được xây dựng từ đầu những năm 1960, nay đã xuống cấp nghiêm trọng. Tòa nhà đã sử dụng hơn 60 năm mà không có cột bê-tông chịu lực - thay bằng cột gạch và tường gạch, cư dân lại cải tạo, sửa chữa nhiều nên gia đình tôi luôn thấp thỏm lo sợ" - bà bày tỏ, đồng thời mong muốn thành phố sớm tiến hành cải tạo, tái định cư tại chỗ với cư dân khu tập thể này.

Khu tập thể Nam Đồng nằm trên địa phận quận Đống Đa trước đây, nơi có các chung cư cũ nhiều nhất ở Hà Nội, chiếm khoảng 1/3. Ngoài Nam Đồng, địa phương này còn có 3 chung cư Kim Liên, Trung Tự và Khương Thượng - những khu tập thể xây dựng đầu tiên ở Hà Nội với tổng diện tích khoảng 60 ha. Được xây dựng trong giai đoạn 1960-1970, đến nay, các công trình này đều xuống cấp nặng nề.

Theo Sở Xây dựng TP Hà Nội, toàn thành phố hiện có khoảng 2.160 chung cư cũ cần rà soát, cải tạo. Tuy nhiên, tiến độ triển khai trong nhiều năm qua vẫn chậm so với mục tiêu đề ra. Các khu chung cư như Thành Công, Giảng Võ, Nghĩa Đô, Vĩnh Hồ… đều xây dựng vào khoảng năm 1979-1982, được xác định xuống cấp mức độ D. Tại các chung cư này, khả năng chịu lực của kết cấu không thể đáp ứng yêu cầu sử dụng bình thường, xuất hiện tình trạng nguy hiểm tổng thể.

Trong đó, tại khu chung cư Thành Công, từ ngày 23-1 vừa qua, chính quyền địa phương đã tiến hành cắt toàn bộ điện, nước và quây tôn rào chắn nhằm phòng chống cháy nổ và rủi ro sập đổ để bảo đảm an toàn cho cư dân.

Kết hợp tái thiết, chỉnh trang đô thị

Trước thực trạng xuống cấp nghiêm trọng của các chung cư cũ, từ nhiều năm trước, TP Hà Nội đã xem xét việc cải tạo, xây mới. Nhưng do nhiều vướng mắc, nhất là về cơ chế chính sách, nên các dự án cải tạo chung cư cũ vẫn chưa được triển khai trên thực tế.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 258/2025 với các cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ tạo đột phá, giúp TP Hà Nội sớm xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn. Theo đó, TP Hà Nội được quyết định biện pháp cưỡng chế để cải tạo chung cư cũ khi đã đạt 75% sự đồng thuận của cư dân - thấp hơn so với mức 80% quy định trong Luật Nhà ở 2023. Quy định này được đánh giá là sát thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất lâu nay trong việc triển khai dự án cải tạo chung cư cũ.

Cùng với các chính sách hỗ trợ tạm cư, quy đổi nhà cũ - nhà mới linh hoạt, rõ ràng hơn, nhiều chuyên gia cho rằng khung pháp lý và cơ chế đặc thù đã đủ mạnh. TP Hà Nội sẽ sớm tăng tốc cải tạo chung cư cũ, từng bước giải quyết dứt điểm những khu nhà xuống cấp nguy hiểm, góp phần xây dựng diện mạo đô thị văn minh, an toàn và bền vững.

Trao đổi với báo chí mới đây, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hà Nội Đào Duy Phong cho biết thay vì cải tạo manh mún từng tòa nhà, thành phố định hướng kết hợp cải tạo chung cư cũ với tái thiết đô thị, hình thành các khu chỉnh trang đồng bộ.

Sở Xây dựng đang phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc xây dựng danh mục các khu vực cải tạo để trình HĐND TP Hà Nội xem xét, công bố công khai nhằm thu hút nhà đầu tư. TP Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cải tạo các chung cư cấp D; đến năm 2035 cơ bản hoàn thành việc cải tạo chung cư cũ trên toàn địa bàn.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng TP Hà Nội, một trong những vướng mắc lớn nhất trước đây là khâu lập quy hoạch chi tiết - vốn kém khả thi. Nghị quyết 2258/2025 đã tạo ra những thay đổi căn bản, như: chuyển thẩm quyền, giao việc lập quy hoạch chi tiết cho chủ đầu tư, nhà nước chỉ đóng vai trò thẩm định để hài hòa lợi ích; cho phép điều chỉnh chỉ tiêu quy hoạch tại khu vực nội đô, gắn với yêu cầu bổ sung hạ tầng kỹ thuật, xã hội…

Các cơ chế mới được cho là sẽ giúp tháo gỡ những vướng mắc tồn tại nhiều năm qua, tạo động lực quan trọng để TP Hà Nội đẩy nhanh tiến độ cải tạo chung cư cũ, nâng cao chất lượng sống của người dân.