Hàng giả vẫn len lỏi trên sàn online: Lỗ hổng nằm ở đâu?

(NLĐO) - Các vụ việc liên tiếp bị phát hiện đặt ra câu hỏi về hiệu quả kiểm soát hàng giả trên môi trường số.

Liên tiếp các vụ kinh doanh hàng giả bị phát hiện thời gian gần đây cho thấy cuộc chiến chống hàng nhái trên môi trường trực tuyến vẫn còn nhiều thách thức, bất chấp việc các sàn thương mại điện tử đã đầu tư đáng kể cho công nghệ kiểm soát và giám sát người bán.

Mới đây, cơ quan chức năng khởi tố Lưu Phát Thuận, giám đốc Công ty Thale Group, với cáo buộc thu lợi bất chính hơn 3,5 tỉ đồng từ hoạt động buôn bán giày dép, vớ và nhiều sản phẩm giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Nike, Adidas, Converse... 

Hàng hóa được tiêu thụ chủ yếu thông qua Facebook, Instagram, TikTok và sàn thương mại điện tử Shopee.

Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 3 - thuộc QLTT TPHCM phối hợp cùng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TPHCM kiểm tra hộ kinh doanh Chí Phát Luxury trên đường Triệu Quang Phục. Lực lượng chức năng phát hiện số lượng lớn sản phẩm có dấu hiệu giả mạo các thương hiệu cao cấp như Gucci, Louis Vuitton, Dior, Hermes hay Rolex.

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2021 đến tháng 5-2026, chủ cơ sở đã nhập hàng thông qua các đầu mối trên mạng xã hội, sau đó bán tại cửa hàng và phân phối trực tuyến qua nhiều nền tảng khác nhau nhằm thu lợi.

Các vụ việc liên tiếp bị phát hiện đặt ra câu hỏi về hiệu quả kiểm soát hàng giả trên môi trường số. Trong những năm gần đây, các sàn thương mại điện tử đã tăng cường ứng dụng công nghệ, từ quét từ khóa, phân tích dữ liệu đến tiếp nhận phản ánh từ người dùng nhằm phát hiện gian hàng vi phạm. Tuy nhiên, quy mô thị trường ngày càng lớn khiến việc kiểm duyệt hoàn toàn trở nên không đơn giản.

Ông Đỗ Quang Huy, giám đốc Công ty cổ phần Ecotop, cho rằng các nền tảng hiện vẫn thường xuyên khóa hoặc gỡ bỏ gian hàng vi phạm. Tuy nhiên, người bán cũng liên tục tìm cách đối phó bằng việc thay đổi cách ghi tên sản phẩm hoặc biến tấu thương hiệu để tránh hệ thống nhận diện tự động.

"Chỉ cần thay đổi vài ký tự trong tên nhãn hàng là nhiều trường hợp đã vượt qua bộ lọc ban đầu. Trong khi đó, lợi nhuận từ hàng giả rất lớn nên không ít người chấp nhận rủi ro để tiếp tục kinh doanh" - ông Huy nhận định.

Theo ông, sau khi bị khóa tài khoản, một số đối tượng sẵn sàng bỏ thêm chi phí để lập gian hàng mới hoặc tìm cách khôi phục hoạt động, khiến cuộc đua giữa công nghệ kiểm soát và các thủ thuật lách luật ngày càng phức tạp.

Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh. Báo cáo từ Metric cho thấy doanh số trên bốn sàn lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki trong quý I/2026 đạt khoảng 148.600 tỉ đồng, tăng gần 47% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô thị trường mở rộng nhanh đồng nghĩa với áp lực quản lý ngày càng lớn.

Để tăng cường giám sát, Bộ Công Thương đang xây dựng nghị định hướng dẫn Luật Thương mại điện tử. Dự thảo yêu cầu các nền tảng phải xác thực thông tin người bán, kiểm duyệt nội dung hàng hóa trước khi hiển thị, công khai các thông tin cơ bản như tên, địa chỉ và mã số thuế nhằm nâng cao tính minh bạch.

Bên cạnh đó, các sàn phải lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời gian dài để phục vụ công tác thanh tra, xử lý vi phạm; đồng thời có trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời hạn quy định khi nhận được yêu cầu từ cơ quan chức năng.

Đối với hoạt động livestream bán hàng - lĩnh vực phát triển rất nhanh trong vài năm gần đây - dự thảo cũng yêu cầu các nền tảng xây dựng cơ chế giám sát riêng, cho phép tạm dừng hoặc gỡ bỏ nội dung vi phạm và cảnh báo đối với sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.