Hành trang quý giá

Chiếc áo xe ôm công nghệ ấy chưa bao giờ thuộc về tôi.

Nó chỉ theo tôi trong vài đêm của mùa hè năm 2022. Chừng ấy thời gian đủ để tôi hiểu có những nghề không chỉ khoác lên người một bộ đồng phục, mà còn khoác cả nỗi mưu sinh.

Đó là những đêm tôi được giao thực hiện loạt bài điều tra "Theo dấu đoàn xe ăn đêm phế thải". Cuộc điều tra bắt đầu khi thành phố dần chìm vào bóng tối. Muốn lần theo những chiếc xe chỉ hoạt động lúc nửa đêm, một phóng viên không thể xuất hiện với chiếc máy ảnh trước ngực hay cuốn sổ trên tay. Tôi phải trở thành một người khác.

Có hôm là tài xế xe ôm công nghệ, chạy chầm chậm qua những tuyến đường vắng. Có hôm là một du khách lang thang ngắm thành phố về đêm. Lắm lúc lại vào vai người bán vé số, lặng lẽ đứng ở góc phố, đủ gần để quan sát nhưng không đủ khác biệt để khiến chú ý.

Mỗi vai diễn chỉ kéo dài vài giờ. Song trong vài giờ ấy, tôi được nhìn thành phố bằng đôi mắt của những con người khác.

Tôi nhớ nhất một lần đứng cùng vài tài xế xe ôm trong lúc chờ "khách". Họ hỏi tôi đã chạy được bao lâu, hôm nay có đông khách không, rồi kể chuyện xăng tăng giá, chuyện thức khuya, chuyện phải tranh thủ từng cuốc xe để đủ tiền gửi về quê. Họ nói rất tự nhiên, bởi họ tin tôi cũng giống họ. Lúc này, tôi chỉ biết mỉm cười, tiếp tục vai diễn để rồi tối hôm đó trở về nhà, viết tiếp những dòng ghi chép còn dang dở.

Có lẽ, đó là chuyện hậu trường mà bạn đọc ít khi được thấy. Mỗi thông tin được đăng tải không chỉ được đổi bằng thời gian hay công sức, mà còn bằng sự kiên nhẫn, sự hóa thân và cả việc chấp nhận bước vào những hoàn cảnh rất khác với cuộc sống thường ngày của nhà báo.

Loạt bài điều tra ấy sau này được trao giải nhất Giải Báo chí TP Đà Nẵng. Ngày 30-6-2026, tôi khép lại hành trình tại Báo Người Lao Động, để bắt đầu một chặng đường mới. Có thể tôi sẽ không còn khoác lên mình những "vai diễn" của một phóng viên điều tra như trước. Nhưng tôi tin những năm tháng làm nghề, những lần hóa thân lặng lẽ giữa đời thường và những bài học về sự thật sẽ luôn là hành trang quý giá.