Hiệu quả thiết thực từ MCRP

Dự án MCRP đã giúp nhiều tỉnh, thành ĐBSCL ứng phó hiệu quả với các thách thức ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, ngập lụt, sạt lở bờ biển, bờ sông...

Dự án "Thích ứng với biến đổi khí hậu vùng ĐBSCL" (MCRP) được Chính phủ Đức, Thụy Sĩ và Việt Nam đồng tài trợ, do Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) phối hợp cùng các đối tác Việt Nam thực hiện từ năm 2019. Mới đây, các bên liên quan đã tổng kết 7 năm thực hiện MCRP, cho thấy dự án mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cho ĐBSCL.

Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng một trong những dấu ấn quan trọng của MCRP là xây dựng hệ thống giám sát bờ biển (CMS) hiện đại, đồng bộ với quy mô lớn. CMS giúp các cơ quan phòng chống thiên tai chuyển từ trạng thái bị động sang chủ động trong việc giám sát, cảnh báo và quản lý sạt lở bờ biển.

MCRP còn giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ mới trong việc quản lý nước và vùng ven biển, giúp cộng đồng dân cư chủ động thích ứng với các tác động của khí hậu, đồng thời duy trì sản xuất và cải thiện thu nhập. Cụ thể, 21 trạm quan trắc nguồn nước tự động được thiết lập, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực, góp phần bảo vệ 281.521 ha đất nông nghiệp trước nguy cơ xâm nhập mặn. Hệ thống này góp phần bảo vệ sinh kế nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản - nền tảng kinh tế quan trọng của ĐBSCL.

MCRP cũng giới thiệu các giải pháp đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, theo hướng tiếp cận vừa giảm thiểu rủi ro vừa thúc đẩy tăng trưởng bao trùm. Theo đó, 8 mô hình thoát nước đô thị bền vững đã được triển khai thí điểm, giúp 133.400 người dân hưởng lợi ích từ việc giảm ngập úng, bảo vệ nhà cửa, hạ tầng và các hoạt động sản xuất - kinh doanh. Ba đề án "thành phố bọt biển" lồng ghép giới cũng đã cho thấy các giải pháp chống ngập mới không chỉ hiệu quả về chi phí mà còn góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và an sinh xã hội.

Theo ông Hà Vũ Sơn, Giám đốc Sở Công Thương TP Cần Thơ, MCRP đã tạo nền tảng quan trọng giúp ĐBSCL, gồm cả Cần Thơ, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc ứng dụng các hệ thống giám sát, quan trắc và mô hình đô thị bền vững không chỉ hỗ trợ bảo vệ hạ tầng, sản xuất - kinh doanh mà còn góp phần ổn định chuỗi cung ứng, thúc đẩy hoạt động thương mại - dịch vụ.

"Dự án cũng mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào các giải pháp công nghệ xanh, sản xuất bền vững, phù hợp định hướng phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng đời sống người dân của địa phương" - ông Sơn đánh giá.

Nhiều giải pháp, mô hình phù hợp

So với các địa phương trong khu vực, Cà Mau được xem là tỉnh chịu tác động nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Do đó, tỉnh này đã áp dụng những giải pháp công trình và phi công trình trong việc phòng chống sạt lở, mang lại hiệu quả tích cực.

Cà Mau đã đầu tư xây dựng khoảng 112 km kè bảo vệ bờ biển với tổng kinh phí 4.848 tỉ đồng và 32,5 km kè bảo vệ bờ sông, khắc phục tình trạng sạt lở tại nhiều vị trí xung yếu. Các đoạn đê biển, kè sông được xử lý không chỉ giúp gây bồi tạo bãi mà còn góp phần khôi phục gần 1.000 ha rừng phòng hộ ven biển. Cà Mau cũng đang phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục triển khai nhiều hạng mục phòng chống sạt lở, như: nâng cấp 19 km đê biển Tây; xây dựng 20 km kè biển; khắc phục sạt lở 12,2 km bờ sông đồng thời chỉnh trang đô thị…

Cà Mau đã lồng ghép nội dung thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển nông nghiệp, thủy sản, xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh việc đầu tư, nâng cấp hệ thống đê biển, đê sông, cống thủy lợi nhằm kiểm soát mặn - ngọt và hạn chế sạt lở, tỉnh còn phục hồi, mở rộng rừng ngập mặn để vừa bảo vệ bờ biển vừa tạo sinh kế cho người dân.

Ngành nông nghiệp Cà Mau chú trọng hướng dẫn người dân chuyển đổi mô hình sản xuất cho phù hợp điều kiện mặn - lợ - ngọt; giảm dần sản xuất độc canh, tăng mô hình đa giá trị theo hướng bền vững dựa vào lợi thế tự nhiên. Nhờ đó, nhiều mô hình sản xuất phù hợp, mang lại hiệu quả cao được triển khai, góp phần nâng cao đời sống người dân như: nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn, mô hình lúa - tôm…

Trao đổi với phóng viên, nhiều hộ dân ở xã Đất Mũi, tỉnh Cà Mau cho hay mô hình nuôi tôm dưới tán rừng vừa tạo ra sản phẩm sạch vừa có giá trị cao. "Tôm nuôi dưới tán rừng ngập mặn được thị trường nhiều nước ưa chuộng nên thương lái thu mua với giá cao, cộng với việc có thể nuôi nhiều loại thủy sản trên cùng diện tích đã giúp người dân tăng thêm thu nhập. Khi có thu nhập ổn định thì người dân sẽ chung tay bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường" - ông Nguyễn Văn Tình, ngụ xã Đất Mũi, nhận xét.

Tại những vùng ngọt hóa của tỉnh Cà Mau, mô hình lúa - tôm thể hiện sự thay đổi trong tư duy sản xuất theo hướng thuận thiên. Ông Nguyễn Văn Bình - ngụ xã Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau - giải thích: "Mùa mưa chúng tôi trồng lúa, còn mùa khô thì chuyển sang nuôi tôm. Việc canh tác luân phiên mang lại hiệu quả cao hơn sản xuất đơn lẻ vì giảm được chi phí đầu tư, hạn chế dịch bệnh và quan trọng nhất là thích ứng tốt với điều kiện mặn - ngọt thay đổi".

Tại tỉnh An Giang, biến đổi khí hậu cũng đã và đang tác động nặng nề đến cả hoạt động sản xuất lẫn đời sống người dân. Để thích ứng, nhiều hộ dân đã chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất.

"Gia đình tôi đã chuyển 1 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng rau màu và cây ăn trái. Việc chuyển đổi này mang lại thu nhập ổn định và chúng tôi đã từng bước cải thiện được kinh tế. Nhiều hộ dân địa phương cũng dần chủ động tìm cách thay đổi sản xuất để thích ứng với biến đổi khí hậu như gia đình tôi" - bà Nguyễn Thị Năm - ngụ xã Cù Lao Giêng, tỉnh An Giang - cho biết.