Khẩn trương sắp xếp thôn, tổ dân phố

Một số địa phương đang khẩn trương xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách

Theo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, các tỉnh, thành phố xây dựng phương án tổng thể sắp xếp toàn bộ thôn, tổ dân phố; kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách, báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 10-6. Các xã, phường tổ chức lấy ý kiến người dân và trình HĐND thông qua đề án sáp nhập thôn, tổ dân phố trước ngày 30-6.

Nhiều thôn, tổ dân phố chưa đáp ứng tiêu chí

Nhằm thực hiện việc sắp xếp, Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.

Theo Bộ Nội vụ, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố theo tinh thần Nghị quyết 18/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Từ năm 2015-2025, số lượng thôn, tổ dân phố trên cả nước giảm từ 136.824 xuống còn 89.574 đơn vị, tương đương giảm khoảng 34,5%.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thôn, tổ dân phố chưa đáp ứng tiêu chí về quy mô số hộ gia đình; sự phân bố giữa các vùng, miền thiếu đồng đều. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, số lượng thôn, tổ dân phố bình quân trên mỗi xã, phường tăng gấp khoảng 3 lần. Điều này làm gia tăng đầu mối quản lý, tạo áp lực lớn cho chính quyền cơ sở.

Dự thảo nghị định đề xuất tại Hà Nội và TP HCM, quy mô của thôn là từ 500 hộ, tổ dân phố từ 700 hộ gia đình trở lên. Tại vùng trung du và miền núi phía Bắc, tối thiểu 150 hộ đối với thôn và 300 hộ đối với tổ dân phố. Các vùng còn lại dao động từ 350-400 hộ đối với thôn và 450-550 hộ đối với tổ dân phố, tùy khu vực.

Dự thảo cũng cho phép áp dụng quy mô thấp hơn đối với các địa bàn đặc thù như biên giới, hải đảo, vùng địa hình chia cắt phức tạp hoặc khu dân cư biệt lập.

So với quy định hiện hành, quy mô về hộ gia đình của thôn, tổ dân phố đã tăng đáng kể. Theo Thông tư 14/2018 của Bộ Nội vụ, quy mô tối thiểu của thôn chỉ từ 100-350 hộ gia đình, tổ dân phố dao động 150-450 hộ.

Tăng phụ cấp cho cán bộ không chuyên trách

Đối với lực lượng hoạt động không chuyên trách, dự thảo đề xuất mỗi thôn, tổ dân phố bố trí tối đa 3 người, gồm trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ và trưởng ban công tác MTTQ.

Ngân sách Nhà nước sẽ khoán quỹ phụ cấp hằng tháng, bao gồm cả kinh phí đóng BHXH và BHYT cho đội ngũ này. Cụ thể, thôn từ 700 hộ gia đình trở lên hoặc tổ dân phố từ 1.000 hộ trở lên; địa bàn trọng điểm quốc phòng, biên giới, hải đảo được khoán quỹ phụ cấp bằng 8 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1-7, quỹ phụ cấp tương ứng khoảng 20,24 triệu đồng/tháng. Đối với các thôn, tổ dân phố còn lại, đề xuất khoán quỹ phụ cấp bằng 6,5 lần mức lương cơ sở, tương đương hơn 16,4 triệu đồng/tháng.

Trên cơ sở quỹ phụ cấp được khoán và khả năng cân đối ngân sách, UBND cấp tỉnh sẽ trình HĐND cùng cấp quyết định mức phụ cấp cụ thể đối với từng chức danh, phụ cấp kiêm nhiệm và chế độ hỗ trợ khác, bảo đảm tương quan phù hợp với mức lương bậc 1 của chuyên viên.

Theo Bộ Nội vụ, đến tháng 12-2024, cả nước có 271.945 người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; sau sắp xếp còn khoảng 268.722 người tiếp tục được bố trí và hưởng phụ cấp. Ngân sách hiện chi khoảng 943 tỉ đồng/tháng, tương đương hơn 11.300 tỉ đồng/năm để chi trả phụ cấp cho lực lượng này.

Đặt tên thôn, tổ dân phố phù hợp

Tại Hải Phòng, UBND thành phố đã yêu cầu UBND các xã, phường, đặc khu rà soát, báo cáo quy mô, số lượng hộ gia đình trên địa bàn, gửi Sở Nội vụ trước 10 giờ ngày 21-5. Căn cứ quy định tại dự thảo nghị định, UBND các xã, phường, đặc khu dự kiến phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn, gửi Sở Nội vụ TP Hải Phòng chậm nhất trong ngày 23-5.

Theo thống kê, TP Hải Phòng hiện có 114 xã, phường, đặc khu với hơn 3.000 thôn, tổ dân phố. Riêng tại phường Kinh Môn, sau hợp nhất đơn vị hành chính, phường có 13 tổ dân phố với 24.948 nhân khẩu.

Ông Hoàng Công Tình, Phó Chủ tịch UBND phường Kinh Môn, cho biết UBND phường đã giao các bộ phận chuyên môn rà soát về điều kiện tự nhiên, quy mô dân số, diện tích, truyền thống văn hóa, lịch sử để làm cơ sở xây dựng phương án sắp xếp phù hợp. "Việc bố trí đội ngũ cán bộ ở tổ dân phố sau sắp xếp sẽ được cân đối. Việc đặt tên tổ dân phố cũng sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng và lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân" - ông thông tin.

Sở Nội vụ TP Đà Nẵng cũng đã ban hành kế hoạch triển khai sắp xếp, kiện toàn tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Theo đó, trong tháng 5-2026, thành phố tập trung hoàn thiện công tác chuẩn bị và xây dựng khung phương án. Ngày 20-5, tổ soạn thảo đề án sắp xếp, kiện toàn thôn, tổ dân phố đã được thành lập.

Trước ngày 26-5, Sở Nội vụ TP Đà Nẵng sẽ hoàn thiện dự thảo đề án mẫu và đề án tổng thể; tổng hợp phương án dự kiến từ các xã, phường gắn với báo cáo hiện trạng nhà sinh hoạt cộng đồng. Toàn bộ đề án và tờ trình sẽ được trình Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, thông qua ngay trong tháng 5 này.

Trước ngày 15-6, Sở Nội vụ sẽ tham mưu UBND TP Đà Nẵng ban hành kế hoạch triển khai trên toàn địa bàn và lấy ý kiến Bộ Nội vụ đối với các khu vực có yếu tố đặc thù. Thời gian này, sở ban hành các biểu mẫu hướng dẫn xã, phường xây dựng đề án chi tiết.

Dự kiến trước ngày 30-6, Đà Nẵng hoàn thành xây dựng bản đồ mô phỏng ranh giới thôn, tổ dân phố trước và sau sáp nhập tại toàn bộ 93 xã, phường trên nền bản đồ hiện có.

Cùng với việc sắp xếp địa giới hành chính, UBND TP Đà Nẵng cũng sẽ trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết quy định số lượng, mức phụ cấp và chế độ, chính sách mới đối với người hoạt động không chuyên trách tại kỳ họp gần nhất sau khi hoàn thành kiện toàn.