“Đại ca” tắc kè hoa!

Các nhà nghiên cứu thực sự ngạc nhiên khi lần đầu tiên phát hiện xu hướng bạo dâm không chỉ có ở những loài có xương sống, mà ngày càng phổ biến ở một số loài côn trùng

Điều này hoàn toàn đúng ít ra là đối với loài tắc kè hoa (có tên khoa học Furcifer labordi) ở Madagasca khi chúng bỏ ra hơn 2/3 thời gian trong đời chỉ để cho mỗi việc sinh sản. Đến tuổi trưởng thành, tất cả cộng đồng đều bị cuốn vào vòng xoáy yêu đương - một kiểu “bạo dâm” hiếm thấy ở các loài động vật có xương sống - để rồi sau đó chết đi trước khi con cái chào đời.

Yêu sớm

Trên tờ chuyên đề Furcifer labordi số ra tuần qua, tác giả bài báo, GS Kris Karsten ở ĐH Quốc gia Oklahoma (Stillwater, Mỹ), cho biết tuy là loài bò sát nhỏ nhất (con đực dài chỉ 9 cm và con cái 7 cm khi trưởng thành), nhưng tắc kè hoa lại là một trong những loài đa dâm nhất trong lớp động vật có xương sống...

Kết luận này có được sau 4 năm quan sát tập quán sinh trưởng ngay tại môi trường sống tự nhiên của chúng. Ông và các đồng nghiệp đã đánh dấu 400 con và giám sát 7 con bằng thiết bị phát sóng radio gắn ở đuôi để nghiên cứu các mô hình tăng trưởng, vòng đời và hành vi của chúng. “Những con non đồng loạt nở và chui ra khỏi vỏ trứng vào đầu tháng 11, nhưng đã nhanh chóng thành thục chỉ trong vòng 7 tuần và chìm vào vòng xoáy yêu đương, để rồi sau đó tất cả đều chết trước khi mùa hanh khô gay gắt của tháng 4 đến...” - ông nói.

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, dường như tất cả sinh lực đều dồn vào chuyện yêu đương, tranh giành đối tác truyền giống và giao phối... Và, Karsten còn phát hiện một số con không còn khả năng bám víu vào thân cây nên đã rơi xuống đất.

Chết vì yêu

May là ngay trước khi chết, những con cái đã kịp sinh sản khoảng hơn chục trứng, mỗi trứng dài không quá 12 mm. Những quả trứng tí hon này sẽ được vùi lẫn trong đất khoảng 8 tháng và sẽ nở vào tháng 11, để bắt đầu một chu kỳ sinh trưởng mới. Tuy lịch sử vòng đời này cũng khá phổ biến ở các loài thực vật và động vật không có xương sống, nhưng trong khoảng 28.000 loài 4 chân có xương sống, chỉ có 20 loài, gồm một số loài thằn lằn và con đực của một số loài thú có túi, được cho là có vòng đời thường niên... Karsten cho rằng chính tình dục quá độ là nguyên nhân giết chết những con F.labordi trưởng thành chỉ trong vòng 4-5 tháng.

Mức Androgen cao

Mùa khô ở Madagasca rất khó chịu, nên nhiều loài động vật bản xứ cùng họ tắc kè hoa phải “ngủ đông” để tiết kiệm năng lượng. Nhưng với loài bò sát F.labordi thì khác. Hầu hết chúng đều không thể chống chọi được sự khắc nghiệt nên sẽ chết...

Giải thích cho phát hiện khác thường này, GS Heinz Grillitsch ở Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Viên (Áo), cho rằng khi môi trường xã hội khắc nghiệt và tình trạng thể chất yếu ớt sẽ đưa đến tỉ lệ tử vong cao cho những con F.labordi trưởng thành. Có thể coi đó là một hậu quả của sự nhạy cảm đối với một loài mà bản năng sinh tồn đã vắt cạn năng lượng cơ thể chỉ để cho mỗi nỗ lực sinh sản.

Thế thì nguyên nhân nào khiến loài tắc kè hoa F.labordi phải chết thay vì tìm chỗ “ngủ đông”? Vẫn theo GS H. Grillitsch, có thể do hàm lượng loại hormone tình dục androgen trong cơ thể quá cao, khiến chúng không thể cưỡng được sự mời gọi dục tình của đối tác. Điều này cũng giúp giải thích cho nguyên nhân vì sao hành vi kết đôi đầy bạo lực (hay bạo dâm) của một số loài thường có liên quan đến tỉ lệ tử vong cao. “Những loài vật có mức androgen cao thường khai thác nhiều năng lượng cho việc kết đôi, nên đã ức chế hệ miễn dịch – Grillitsch nói thêm - Như một kết quả, chúng thường có xu hướng vòng đời ngắn...!”.