Sách khoa học phản... khoa học

Khi mang thai, bà mẹ cần chuẩn bị gì? Đó là nội dung sách giáo khoa lớp 5 (chương trình mới) dạy cho các cháu lớp 5. Bài viết dưới đây của một nhà giáo về sách khoa học lớp 5

Các cháu lớp 5 ở lứa tuổi 10, 11, về mặt tâm sinh lý phát triển chưa hoàn thiện. Liệu nên cung cấp các kiến thức sau đây trong sách khoa học lớp 5 cho các cháu?

Sao dạy cho các cháu nhỏ?

Bài 2, 3 trang 7 nêu: “Nam nữ khác nhau về mặt sinh học là: Nam thường có râu, cơ quan sinh dục nam tạo ra tinh trùng. Nữ có kinh nguyệt, cơ quan sinh dục nữ tạo ra trứng”. Một bài khác đề cập: “Cơ thể chúng ta được hình thành từ sự kết hợp giữa trứng của mẹ và tinh trùng của bố. Sự kết hợp giữa tinh trùng và trứng được gọi là thụ tinh”. Tiếp theo là câu hỏi: “Các hình dưới đây, theo bạn hình nào cho biết thai được 5 tuần, 8 tuần, 3 tháng, 9 tháng?”.

Thử hỏi các khái niệm trừu tượng về cơ quan sinh dục, về tinh trùng, về quá trình thụ tinh có thật cần thiết cung cấp cho trẻ quá sớm như vậy không? Xin để các nhà giáo, các bậc phụ huynh cho ý kiến thêm.

Một bài khác: “Cần làm gì để cả mẹ và bé đều khỏe?”. Ngay tựa bài cho ta thấy đây không phải là nội dung để dạy các cháu. Nội dung chính của bài càng bộc lộ rõ soạn giả đã soạn nhầm đối tượng giáo dục:

“6 điều cần cho phụ nữ có thai như chế độ ăn uống, khám thai định kỳ...”. Việc làm này là của các bà mẹ mang thai, cớ sao lại đem dạy cho các cháu nhỏ? Trong khi đó, bài dạy “Vệ sinh ở tuổi dậy thì” nội dung hoàn toàn thích hợp cho mọi người, không chỉ riêng ở tuổi dậy thì như “Thân thể phải sạch sẽ, thường xuyên tắm giặt, tuyệt đối không sử dụng các chất gây nghiện v.v...”.

Môn khoa học hay đạo đức?

Còn nữa, hệ thống câu hỏi, bài tập, bài ôn có nhiều điều phải bàn. Có nhất thiết giáo dục tư tưởng các bài khoa học phải như một bài giáo dục đạo đức không? Trong bài “Cần làm gì để mẹ con khỏe...”, soạn giả liên hệ giáo dục “Khi gặp phụ nữ có thai, xách nặng, hoặc đi cùng chuyến ô tô không có chỗ ngồi, bạn có thể làm gì để giúp đỡ?” (trang 13).

Bài “Nam hay Nữ”, một phần tư nội dung đề cập đến vai trò của phụ nữ ở gia đình và xã hội. Thái độ đúng của mọi người đối với phụ nữ. Chúng tôi thấy có sự lẫn lộn nội dung và chức năng bộ môn khoa học với bộ môn đạo đức!

Bài tập, bài ôn cũng vậy. Sách in 15 từ trong khung nhỏ, xếp lộn xộn. Yêu cầu học sinh xếp các từ đó vào ba cột: nam, nữ và cả nam lẫn nữ. Bài tập này phỏng có ích gì về mặt vận dụng kiến thức, phát triển trí tuệ!

Bài “Vệ sinh ở tuổi dậy thì”, bài tập yêu cầu sưu tầm tranh ảnh, sách báo nói về tác hại của rượu bia, ma túy. Một bài tập cho có lệ, lạc lõng, không bao hàm nội dung đã học và quá xa lạ đối với các cháu.

Bài ôn tập học kỳ 1 như là một trò chơi sơ lược, giản đơn, không đòi hỏi vận dụng trí tuệ. Cụ thể sách nêu: “Xếp các chữ cái vào các ô đã kẻ sẵn để trả lời câu hỏi: 1. Quá trình trứng kết hợp với tinh trùng gọi là gì? 2. Em bé nằm trong bụng mẹ gọi là gì?”

Tóm lại, chúng tôi không thể chấp nhận được một cuốn sách khoa học mà lại phản khoa học đến thế!