1 tỉ USD không rót trực tiếp vào túi doanh nghiệp

Sau khi quyết định sử dụng 1 tỉ USD để kích cầu đầu tư, tiêu dùng, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Kế hoạch – Đầu tư (KH – ĐT) lên kế hoạch sử dụng số tiền này một cách hiệu quả. Dự kiến đến cuối tháng, kế hoạch chi tiết sẽ hoàn thành. Trả lời phỏng vấn Báo Người Lao Động, Bộ trưởng Bộ KH – ĐT Võ Hồng Phúc nói đang cân nhắc danh mục các nhóm dự án được tiếp cận nguồn vốn từ gói kích cầu này

. Phóng viên: Dù hoàn cảnh kinh tế khác nhau nhưng gói kích cầu này không lớn so với các quốc gia khác, đồng thời người dân chưa thấy được những tác động cụ thể đến mình?

- Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Gói 1 tỉ USD chủ yếu để phục vụ kích cầu đầu tư tiêu dùng, đúng hơn là chất xúc tác, nó chỉ bằng 1,2% GDP. Còn đối với các nước khác như Mỹ chẳng hạn, gói kích cầu 1.000 tỉ USD, chiếm tới 5% GDP. Gói kích cầu của Chính phủ ta là chất xúc tác, phải sử dụng đúng mục đích, đối tượng, nhu cầu.

. Có ý kiến lo ngại 1 tỉ USD không nhiều và mong muốn việc phân bổ công khai, minh bạch để có được hiệu quả cao nhất?

- Đúng vậy, vì thế Bộ KH – ĐT đang cân nhắc phải có đối tượng, nội dung cụ thể để làm sao gói 1 tỉ USD này góp phần thúc đẩy sự phát triển, đồng thời sử dụng hợp lý, bảo đảm đúng được mục tiêu là kích cầu. Không thể để việc đưa ra gói 1 tỉ USD này mà làm tái khởi động tình trạng lạm phát. Đồng thời, cũng tránh những phát sinh tiêu cực theo kiểu “xin – cho”, chạy chọt, không công bằng...

. Vậy gói kích cầu này sẽ được phân bổ ra sao?

- Khoản tiền này không đưa vào một doanh nghiệp nào cụ thể theo kiểu “hà hơi tiếp sức” giống như cách Chính phủ Mỹ bơm tiền trực tiếp để cứu các ngân hàng, tập đoàn lớn – vì nguồn lực của VN có hạn. Số tiền này sẽ đưa vào một số lĩnh vực đầu tư lớn có khả năng tiêu thụ lớn các sản phẩm hiện đang bị ứ đọng, gây tác động lớn tới công ăn việc làm và tiền lương của người lao động; giải quyết khó khăn cho một số đối tượng do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Hiện chúng tôi đã có ý tưởng nhằm tăng cường xuất khẩu, đầu tư cho xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, sinh viên; cơ sở hạ tầng, giao thông... Đây là những nhu cầu rất cơ bản, 1 tỉ USD này sẽ tiêu thụ một khối lượng lớn vật liệu xây dựng, xi măng, sắt thép ứ đọng đang có giá thấp, để giải quyết khó khăn cho một số doanh nghiệp. Với 1 tỉ USD này, dù nhỏ nhưng sẽ giữ ổn định được hàng triệu chỗ làm trực tiếp và gián tiếp.

. Ngân sách Nhà nước vốn đã hạn hẹp vậy 1 tỉ USD này lấy từ đâu ra?

- Số tiền 1 tỉ USD này lấy từ dự trữ ngoại hối, do đó không phải chi ra để ăn mà phải bảo toàn nguồn vốn, tức là cho vay ưu đãi chứ không nên hiểu là cho không. Các nước cũng làm vậy thôi, Mỹ bỏ ra khoảng 20 tỉ USD cứu một số tập đoàn ô tô, được tính là phần góp vốn của Nhà nước.

. Bộ trưởng có thể dự báo VN sẽ vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu lần này trong thời gian bao lâu?

- Điều này còn phụ thuộc vào khả năng khắc phục khủng hoảng của cả thế giới. Mà cuộc khủng hoảng này sẽ còn kéo dài, nếu có dự báo kinh tế Mỹ - nền kinh tế đầu tàu của thế giới – sớm nhất cũng chỉ có thể phục hồi trở lại vào quý IV/2009. Hiện nay, cuộc khủng hoảng không phải diễn ra một thời gian ngắn, VN bị ảnh hưởng chậm hơn, rõ rệt nhất có thể vào khoảng quý II/2009.

Mặc dù vậy, mức độ ảnh hưởng sẽ thấp hơn các nước khác bởi trong nền kinh tế của ta hiện nay, nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng, đại bộ phận người dân vẫn sống ở nông thôn. Hơn nữa, nếu so sánh với cuộc khủng hoảng năm 1997, xuất phát từ các nước Đông Á thì cuộc khủng hoảng này dù ở quy mô toàn cầu nhưng chịu ảnh hưởng phần lớn là ở khu vực các nước đã phát triển. VN hiện vẫn còn là nước đang phát triển (chẳng hạn Trung Quốc dù tốc độ tăng trưởng giảm, nhưng GDP tăng 7% vẫn là tốc độ rất cao so với tốc độ chung của thế giới, khi nền kinh tế đang phát triển ổn định). Nên nền kinh tế của ta dù có tăng trưởng chậm lại nhưng vẫn tiếp tục tăng trưởng ở tốc độ trung bình khá.

Chính phủ đã dự kiến ở mức tăng trưởng kinh tế của ta khoảng 6,5% tức là tùy vào điều kiện, có thể tăng trưởng từ 6% – 7%. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đưa ra con số tăng trưởng kinh tế VN năm 2009 khoảng 6,3%. Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra dự báo 6,5%. Dựa trên những dữ liệu cũng như phân tích về tiềm năng, nội lực của VN, những dự báo này sát thực với mục tiêu Chính phủ đề ra. Chính vì vậy, dù năm 2009 sẽ rất khó khăn nhưng Chính phủ xác định rằng dù nỗ lực để chống giảm phát nhưng tiềm năng để phát triển rất lớn. Do vậy, cần nỗ lực duy trì tiềm năng, đà tăng trưởng hiện nay, để tạo đà cho các năm sau khi kinh tế thế giới phục hồi. Còn duy trì tiềm năng này thế nào là bài toán phải xác định chính xác lĩnh vực đầu tư để đầu tư có trọng điểm.

. Người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp vẫn muốn biết trước những kịch bản, dù là xấu, của nền kinh tế để có thể lường trước và yên tâm hơn trong đón nhận và đối phó?

- Năm 2009, tình hình kinh tế VN sẽ khó khăn hơn. Dự báo của các chuyên gia, các nhà tài trợ quốc tế cũng đánh giá rằng nền kinh tế sẽ kéo dài khó khăn đến cuối năm 2009, tăng trưởng của VN từ 5%-6%. Dự phòng phương án, Chính phủ đã đưa ra phương án tăng trưởng GDP năm 2009 khoảng 6,5% (tức là có thể dao động trong vòng 1% GDP), trong điều kiện thuận lợi có thể tăng trưởng thuận lợi là 6,5% đến 7%, không thuận lợi thì từ 6% – 6,5%. Hiện nay, một số tình hình giá cả đều đang giảm do suy thoái kinh tế, cung lớn nhưng cầu thấp.

Mặc dù Chính phủ đã đề phòng các tình huống nhưng vấn đề lớn nhất mà trên thế giới không ai có thể nói mạnh, đó là theo sát tình hình để tăng cường công tác dự báo. Kinh nghiệm 2008 đã thấy rõ, nếu nói trước cả năm thì sai, nói trước 6 tháng cũng sai. Cho nên, năm 2009 Chính phủ đặt vấn đề cập nhật nghiên cứu đánh giá tình hình hằng tháng, từ đó để có những điều chỉnh, điều hành những giải pháp hằng tháng. Từ tháng 11-2008, Chính phủ đã họp 2 lần/tháng. Hiện Bộ KH-ĐT đang chuẩn bị để Chính phủ họp phiên cuối năm, bàn các giải pháp cho năm 2009.