Kinh tế

Cơ hội lớn cho xuất khẩu gạo

Nhu cầu nhập khẩu gạo của nhiều nước tăng lên tạo cơ hội cho Việt Nam xuất khẩu gạo với khối lượng lớn, giá tốt

Như Báo Người Lao Động ngày 5-8 đã thông tin, giá lúa gạo trong nước đang tăng, nhiều đơn hàng xuất khẩu lớn với giá cao đang chờ hoàn tất. Làm sao vừa ổn định giá lúa gạo trong nước để không ảnh hưởng đến người tiêu dùng vừa tranh thủ được cơ hội xuất khẩu gạo đang tới, đó là những nội dung mà Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) bàn thảo để tìm giải pháp tại buổi họp với hơn 40 doanh nghiệp (DN) xuất khẩu gạo lớn ở TPHCM ngày 5-8.

Có thể xuất khẩu 7,3 triệu tấn gạo trong 2011

Theo báo cáo từ VFA, tính từ đầu năm đến hết tháng 7-2011 cả nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 6,183 triệu tấn gạo, tăng 14,12% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó đã xuất khẩu 4,619 triệu tấn gạo, trị giá 2,187 tỉ USD. Hiện lượng gạo tồn kho của các DN là 1,398 triệu tấn. Theo kế hoạch, trong các tháng 8 và 9 sẽ xuất thêm 1,4 triệu tấn.

Như vậy, 9 tháng đầu năm sẽ xuất khẩu khoảng 6 triệu tấn gạo. Cân đối của Bộ NN-PTNT cho thấy lượng gạo hàng hóa cả năm có thể cho phép xuất khẩu từ 7 - 7,3 triệu tấn (không tính số lượng gạo tồn kho chuyển sang gối đầu cho năm tới).

Hiện giá lúa hạt dài tại các tỉnh ĐBSCL đã lên từ 6.900 - 7.000 đồng/kg, lúa thơm từ 8.000 - 9.000 đồng/kg. Theo VFA, do giá lúa tăng cao nên nhiều thành phần kinh tế khác bung ra thu mua làm cho nhiều DN xuất khẩu gạo không thể cạnh tranh nổi, thậm chí có đơn vị không mua được lúa trong nhiều ngày qua. Ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch VFA, cho biết thị trường lúa gạo đang “nóng” nên giới đầu cơ trong nước và thương nhân nước ngoài cũng nhảy vào thu mua gạo để trữ chờ giá lên tiếp.

Đồng bằng sông Cửu Long đang trúng mùa lúa. Ảnh: NGỌC TRINH

Tình hình xuất khẩu gạo sắp tới khá sáng sủa do từ nay đến đầu năm sau, nhu cầu thế giới vẫn cần nhiều. Indonesia cần nhập thêm 1,1 triệu tấn gạo, trong đó chủ yếu mua gạo từ Việt Nam và một ít gạo 5% tấm từ Thái Lan. Malaysia cũng cần nhập theo nhu cầu tiêu dùng bình thường hằng năm. Philippines cũng phải mua gạo thêm do lượng tồn kho của nước này xuống thấp, trong khi mùa mưa bão đang đến làm cho sản lượng của họ giảm mạnh. Thị trường Bangladesh cũng có nhu cầu nhập thêm.

Việc chính phủ mới Thái Lan dự kiến áp dụng chính sách nâng giá lúa thu mua của nông dân đã đẩy giá lúa gạo tăng lên, gây ra khan hiếm tạm thời tại nước này. Khi chính sách này được triển khai, giá gạo trắng của Thái Lan sẽ tăng lên 850 USD/tấn, gạo thơm lên 1.400 USD/tấn. Khi đó, giá gạo thế giới sẽ tăng cao, đây là cơ hội lớn cho Việt Nam.

Kích thích sản xuất

Vấn đề được mổ xẻ nhiều tại cuộc họp là nếu để giá lúa gạo tiếp tục tăng cao sẽ gây ra khó khăn cho người tiêu dùng. Còn nếu tăng tốc xuất khẩu thì liệu có đủ nguồn hàng và có bảo đảm an ninh lương thực trong nước hay không?

Theo số liệu từ Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), vụ hè thu canh tác 1,616 triệu ha, hiện các địa phương đã thu hoạch gần 59% diện tích, với sản lượng 5,225 triệu tấn lúa. Vụ thu đông, theo kế hoạch diện tích là 605.000 ha nhưng do lúa được giá nên nhà nông tăng thêm diện tích, vì vậy có khả năng sẽ đạt 700.000 ha.

Theo đại diện các DN, thực tế lúa gạo trong nước hiện không thiếu. Với giá cao như hiện nay, nông dân sẽ còn tăng diện tích nhiều hơn nữa. Do đó không nên lo ngại không đủ gạo để xuất khẩu. Vả lại, lúa trong nước thu hoạch quanh năm, vùng này ngưng thì đã có vùng khác thu hoạch. Chưa kể thu hoạch lúa hiện nay không còn thất thoát nhiều như trước do đã được trang bị máy móc, lò sấy.

Ông Cao Minh Lãm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP XNK An Giang, cho biết giá lúa gạo cao sẽ kích thích nông dân xuống giống ồ ạt, sản lượng sẽ tăng đáng kể nên khả năng xuất khẩu trên 7 triệu tấn gạo là có thể thực hiện được. VFA cần tập hợp lực lượng xuất khẩu gạo để làm sao không cho giá lúa xuống, mà phải để cho tăng lên, nhằm kích thích người dân trồng lúa.

Còn theo ông Lê Việt Hải, Tổng Giám đốc Công ty CP Mekong Cần Thơ, thời gian qua chúng ta đầu tư hệ thống thủy lợi khá hoàn chỉnh, chủ động được nguồn nước, không phải lo lũ ở miền Tây nữa nên sản lượng lúa tăng, vì vậy cần mạnh dạn xuất khẩu gạo để đón cơ hội, tăng thu nhập cho nông dân, tăng thu ngoại tệ.

Sẵn sàng cho bình ổn giá

Ông Trương Thanh Phong cho rằng các DN phải bảo đảm lượng gạo tạm trữ trong lưu thông để tham gia bình ổn giá khi cần thiết. VFA đã chủ động dự trữ gạo đầy ắp tại các kho ở huyện Bình Chánh - TPHCM và tỉnh Long An để phục vụ nhu cầu trong nước. Nếu giá gạo trong nước tăng lên bất thường sẽ có nguồn gạo tại chỗ ứng phó ngay, các thành viên hiệp hội đều phải tham gia bình ổn tại các địa phương.