Coi chừng phát sinh độc quyền

Dự thảo chỉ có lợi cho doanh nghiệp lớn, khắt khe với doanh nghiệp vừa và nhỏ và nhiều nội dung chưa phù hợp thực tế, không tạo được sự đồng thuận

Gần đây, giới kinh doanh gas xôn xao về việc một số doanh nghiệp (DN) kinh doanh khí hóa lỏng (gas) quy mô lớn đã có dự thảo trình Bộ Công Thương để sớm ban hành nghị định về kinh doanh gas. Theo đó sẽ có nhiều điều kiện ràng buộc đối với các DN nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh gas.

Có lợi cho “đại gia”

Dự thảo quy hoạch phát triển cơ sở vật chất kinh doanh gas đưa ra điều kiện DN nhập khẩu, xuất khẩu gas phải có cầu cảng thuộc sở hữu hoặc đồng sở hữu theo hợp đồng liên doanh, liên kết góp vốn hoặc có hợp đồng thuê cầu cảng tối thiểu từ một năm trở lên để tiếp nhận tàu chở gas có trọng tải từ 3.000 tấn trở lên; có kho tiếp nhận gas với tổng sức chứa tối thiểu 2.000 m³... Ngoài ra, DN phải có ít nhất 500.000 vỏ bình gas đạt tiêu chuẩn quy định, với nhãn hiệu đã được đăng ký. Có trạm sang chiết gas, có hệ thống phân phối từ 40 đại lý trở lên và nhiều quy định về kỹ thuật, an toàn, trình độ quản lý, đội ngũ...

Điều kiện DN được sản xuất, chế biến gas cũng rất cao như: Phải có nhà máy sản xuất gas, phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc gia. Có cầu cảng chuyên dùng trong hệ thống cảng biển VN, có khả năng tiếp nhận tàu 3.000 tấn trở lên, có kho chứa 3.000 m³.

Đối với thương nhân kinh doanh gas phải có kho gas 800 m³ trở lên, có từ 300.000 vỏ bình gas thuộc sở hữu của thương nhân. Ngoài ra, còn có trạm chiết nạp, hệ thống phân phối từ 20 đại lý trở lên. Trạm chiết nạp phải thuộc sở hữu của thương nhân xuất nhập khẩu gas hoặc sản xuất chế biến gas.

Đối với tổng đại lý cũng phải có kho chứa 2.000 vỏ bình gas, có hệ thống phân phối từ 10 đại lý trở lên. Đối với cửa hàng kinh doanh gas chỉ được ký hợp đồng không quá 3 thương nhân xuất nhập khẩu, sản xuất chế biến gas...

Nhiều DN kinh doanh gas cho rằng nếu dự thảo này được thông qua, nguy cơ sẽ có không ít DN gas phải giải thể (vì không hội đủ điều kiện), việc kinh doanh gas trong nước sẽ rơi vào tay các DN lớn so với hiện nay đang có gần 80 DN kinh doanh gas cạnh tranh nhau.

Chưa thỏa đáng, thiếu thuyết phục

Nhiều người am hiểu cho rằng: Những quy định trên là quá khắt khe, kìm hãm phát triển của ngành gas trong nước vốn còn quá nhỏ bé, trong khi đây cũng không phải là mặt hàng chiến lược như xăng dầu, phân bón Nhà nước cần tập trung quản lý. Dự thảo đưa ra lý do quy hoạch kinh doanh gas nhằm tăng cường công tác kiểm soát thị trường gas vốn đang rất phức tạp, là chưa thỏa đáng.

Tình trạng gas lậu, chiếm dụng vỏ bình thời gian qua là do công tác quản lý, kiểm soát còn nhiều lỏng lẻo. Với những quy định hiện hành, nếu quản lý, kiểm soát tốt sẽ không còn tình trạng trên.

Ông Trương Hiếu, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thần Tài, cho biết với quy định trên thì đòi hỏi nguồn vốn quá lớn, khó cho DN quy mô nhỏ. DN nhỏ làm sao có cả chục triệu USD để đầu tư. Ông Nguyễn Việt Hùng, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH Dầu khí Phát Vinh, bức xúc: Chủ trương của Nhà nước hiện nay là hỗ trợ các DN vừa và nhỏ thì không cớ gì trong lĩnh vực kinh doanh gas lại đưa ra các điều kiện quá khắt khe ép các DN vừa và nhỏ.

Một số DN cũng bức xúc: Nếu dự thảo được thông qua sẽ có lợi cho DN lớn, tạo thêm điều kiện cho “cá lớn nuốt cá bé”, dễ dẫn đến tình trạng kinh doanh độc quyền, lúc đó các hãng lớn rất dễ bắt tay nhau làm giá, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Nhiều ý kiến đề nghị: DN gas chỉ nên kinh doanh, còn vấn đề kho bãi, cầu cảng đều đã có đơn vị chuyên ngành thực hiện. Nguồn gas từ Nhà máy Dinh Cố hiện đã cung cấp khoảng 40% nhu cầu thị trường, phần nhập khẩu hiện đã có nhiều công ty chuyên nhập khẩu gas để cung cấp cho các công ty kinh doanh gas trong nước thì không cần thiết bắt buộc các DN phải đầu tư kho, cầu cảng. Việc đầu tư cầu cảng, kho bãi cũng gây lãng phí, vì hiện nay hệ thống cầu cảng, kho bãi phục vụ kinh doanh gas đã được nhiều đơn vị đầu tư khai thác rất nhiều, thừa sức cung cấp dịch vụ này.