Kinh tế

Giám sát tập đoàn kinh tế Nhà nước

Bộ Tài chính dự kiến sẽ điều động một số cán bộ đến giám sát phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, qua đó hy vọng phát hiện sai sót để kịp thời có giải pháp ngăn chặn, hạn chế xảy ra thất thoát

Sau việc làm ăn không hiệu quả của Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin), Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines), cùng với khoản tiền 30.000 tỉ đồng sai phạm, thua lỗ tại các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) phát hiện qua các đợt thanh tra, kiểm toán gần đây, Bộ Tài chính đang triển khai hàng loạt công việc nhằm siết lại kỷ luật đối với hoạt động của các DNNN.

Cử cán bộ “nằm vùng” tại DN

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ 3 đề án quan trọng: Đề án tái cơ cấu DNNN; đề án thoái vốn đầu tư ngoài ngành của các tổng công ty và tập đoàn kinh tế (gọi tắt là tập đoàn kinh tế); đề án xây dựng tổng cục giám sát và quản lý vốn, tài sản Nhà nước tại DN.

Các đề án này nhằm tạo ra hành lang pháp lý đầy đủ để quản lý, giám sát DNNN, từ việc đầu tư vốn, quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính đến yêu cầu buộc các DNNN phải công khai, minh bạch hóa tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh có hiệu quả.

Công nhân của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam làm việc tại mỏ Bạch Hổ. Ảnh: HÀ THÁI

Bộ Tài chính dự kiến sẽ điều động một số cán bộ đến làm việc trực tiếp tại DN để thực hiện giám sát phần vốn Nhà nước tại DN, qua đó hy vọng phát hiện những bất cập, sai sót để kịp thời có giải pháp ngăn chặn, hạn chế xảy ra thất thoát. Những “cán bộ nằm vùng” này vẫn nằm trong biên chế Bộ Tài chính và hưởng lương của Bộ Tài chính, không ăn lương của DN. Dự kiến sẽ có khoảng 80 cán bộ được cử xuống các DNNN cần thiết được giám sát theo cơ chế này.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng để củng cố các tập đoàn hiện nay là đẩy nhanh thoái vốn đầu tư ngoài ngành để tạo nguồn lực cho hoạt động kinh doanh chủ đạo. Hiện nay, dự kiến việc thoái vốn tại các dự án đầu tư ngoài ngành thua lỗ, hiệu quả chưa được như mong muốn do tình hình kinh tế đang khó khăn, không có người mua hoặc bán vốn không được giá.

Luôn tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ

Đây không phải lần đầu tiên Việt Nam đặt vấn đề tái cơ cấu DNNN với trọng tâm là tập đoàn. Việc tái cơ cấu DNNN trước đó đã được thực hiện lẻ tẻ ở một số tập đoàn, điển hình là Vinashin đã “đi trước” 2 năm so với lộ trình chung của cộng đồng DN. Theo dự kiến ban đầu, Vinashin sẽ cơ bản xử lý xong khoản nợ hơn 80.000 tỉ đồng vào cuối năm 2012 và đến năm 2013, cơ bản có lãi. Thế nhưng, đến nay vẫn chưa có số liệu công bố về hiệu quả tái cơ cấu Vinashin ra sao.

Theo Bộ Tài chính, vốn chủ sở hữu Nhà nước tại các tập đoàn hiện lên đến 653.000 tỉ đồng. Tỉ lệ vay vốn trung bình của các tập đoàn là 1,67 lần nhưng cá biệt có 7 tập đoàn đang có vốn vay gấp 5-7 lần vốn chủ sở hữu, luôn tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ nếu có biến động lớn trên thị trường. Hiệu quả làm ăn của các tập đoàn nhiều khi không tính được rạch ròi do khối DN này đang được hưởng nhiều ưu đãi, như được để lại toàn bộ lợi tức sau thuế, được Nhà nước cấp vốn, được dãn khấu hao nếu gặp khó khăn…

Đừng để “bình mới, rượu cũ”

Báo cáo đánh giá triển vọng thị trường Việt Nam do Ngân hàng HSBC công bố tháng 7 cũng chỉ rõ vấn đề chính của Việt Nam hiện nay là nền kinh tế đang bị khu vực kinh tế Nhà nước chiếm ưu thế (khoảng 40% tổng GDP). Các DN này sử dụng vốn kém hiệu quả nhất nhưng lại chiếm đa số tổng nguồn vốn đầu tư ở Việt Nam, vừa hoạt động không hiệu quả vừa luôn đòi hỏi những hỗ trợ để có thể tiếp tục tồn tại.

Theo một chuyên gia kinh tế, thực tế cho thấy nhiều sai phạm tại các tập đoàn đều bị phát hiện rất muộn, khi bộc lộ ra thì đã ở mức đổ vỡ, kéo theo những hậu quả lớn cho xã hội.

Việc thiết lập kỷ luật “thép” cho các “ông lớn” là cần thiết nhưng phải bảo đảm tính hiệu quả, đừng để “bình mới, rượu cũ” như những cải cách chậm chạp vốn có trong khu vực kinh tế quan trọng này.