Không lùi lộ trình gia nhập AFTA

Dán tem chỉ là giải pháp tình thế

 Phóng viên: Xin bộ trưởng cho biết lộ trình gia nhập AFTA của ta hiện nay. Lộ trình này gắn với sự bãi bỏ bảo hộ như thế nào?

- Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng: Chúng ta phân loại 3 nhóm mặt hàng: Những mặt hàng cần bảo hộ trong nước thì nâng thuế nhập khẩu lên một chút rồi hạ dần; những mặt hàng trung bình thì theo lộ trình chung; còn một số mặt hàng “khỏe mạnh” thì ta sẵn sàng mở. Như gạo, cho vào (nhập khẩu) không hạn chế (Philippines gạo nhập khẩu họ đánh thuế 300%). Rau quả, ta cũng cho vào không hạn chế. Còn đường thì phải bảo hộ lâu. Nói chung, đến 2006, khoảng 60% mặt hàng thuế suất nhập khẩu xuống còn 5%. Còn lại 30% - 40% ta tiếp tục giảm bảo hộ, hạ thuế suất dần. Riêng với các mặt hàng nhạy cảm, lộ trình tới 2010 - 2015, ta còn thời gian để lo.

  Mặt hàng nào được ta coi là nhạy cảm hiện nay; và chính sách bảo hộ, ngoài thuế suất, còn có gì khác?

- Khó khăn nhất hiện nay là các mặt hàng cơ khí, đường. Phải bảo hộ không những bằng thuế suất, mà còn bằng tín dụng ưu đãi. Đối với mặt hàng đường thì phải đưa giống mía tốt vào, quy hoạch lại vùng nguyên liệu, xây dựng đường sá, đổi mới thiết bị các nhà máy để nâng cao năng suất. Người ta đạt cỡ 80 - 100 - 120 tấn mía/ha, ta bây giờ mới đạt 50 tấn/ha là thua rồi. Người ta 7 mía/1 đường, ta 10 - 15 mía/1 đường, làm sao có lãi được. Ngoài ra, xe máy, ô tô, rượu, bia, xăng dầu... còn phải bảo hộ đến 2006. Ngoài thuế suất, còn có chính sách phi thuế: Hàng hóa vào Việt Nam phải được kiểm tra chặt, bảo đảm chất lượng, không gây hại, không được bán phá giá...

  Nhưng hiện nay ta đâu có quản lý được nhập khẩu, ngoài việc dán tem nhập khẩu. Thực chất việc này cũng chỉ là giải pháp tình thế?

- Đúng, dán tem chỉ là biện pháp tình thế, chống hàng lậu trong lúc ta đang bảo hộ. Còn nay mai, khi mình hạ thuế suất nhập khẩu rồi thì hàng người ta vào tự do, dán tem có nghĩa gì, dần dần cũng phải bỏ.

Phải đi xin lùi, bộ trưởng cũng ngượng

  Sự trở bộ của các doanh nghiệp (DN) theo lộ trình AFTA, theo đánh giá của bộ trưởng là đã kịp thời, hay còn chậm?

- Còn chậm lắm. DN thua lỗ còn nhiều (khoảng 1/3); 1/3 thì có lời nhưng ít, 1/3 thì hòa vốn. Có đến 70% - 80% thiết bị công nghệ cũ, lạc hậu. Hiện nay ta vẫn chưa xin lùi. Chỉ thấy Malaysia, Philippines xin lùi. Chỉ cách đây mấy năm có xin lùi (kéo dài thời gian giảm thuế suất nhập khẩu) mặt hàng đường. Bộ trưởng phải đi xin lùi cũng ngượng lắm!

  Có cách nào để giúp DN đi nhanh hơn, để bộ trưởng không phải đi xin lùi?

- Hiện nay có hiện tượng tốt là nhiều DN đã, đang xây dựng các hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhà nước thì tăng chi phí đào tạo để nâng cao tay nghề; hỗ trợ kinh phí tìm thị trường xuất khẩu. Có chính sách ưu đãi trong nước như ưu đãi thuế với công nghệ thông tin, công nghệ phần mềm... Rồi chuyển đổi sở hữu, cải cách DN Nhà nước...

  Nhưng có cho DN Nhà nước nào phá sản đâu. Cổ phần hóa cũng rất chậm?

- DN Nhà nước khó cho phá sản, vì phá sản thì ngân hàng mất nợ, công nhân mất việc làm. Nhưng rồi cái này cũng dần phải thay đổi đi. Ngay cả cổ phần hóa cũng còn nặng về bao cấp, ưu đãi nhiều quá.