Người tiêu dùng sẽ được luật bảo vệ

Theo dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng, người tiêu dùng là một bên yếu thế trong quan hệ với thương nhân, cần được sử dụng cả hệ thống pháp luật để bảo vệ

Ngày 12-8 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phòng Thương mại Công nghiệp VN (VCCI) tổ chức hội thảo lấy ý kiến về dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng (NTD). Dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở tập hợp gần 1.000 văn bản pháp luật liên quan. Từ đó, đưa ra những quy định mang tính đột phá nhằm ngăn chặn sự gia tăng cả về số lượng, mức độ của các vụ vi phạm quyền lợi NTD.

Khách hàng mua hàng ở  siêu thị Co.opMart Nguyễn Đình Chiểu - TPHCM. Ảnh: N.HỮU

Lập danh sách doanh nghiệp vi phạm

Ông Đặng Hoàng Hải, Cục phó Cục Quản lý cạnh tranh (tổ biên tập luật), cho biết trong định hướng để xây dựng luật,  NTD là một bên yếu thế trong quan hệ với thương nhân. Do đó, cần sử dụng quyền lực thị trường nhằm nâng cao lợi ích của NTD, cân bằng lợi ích giữa xã hội, doanh nghiệp, NTD và quan trọng là sử dụng cả hệ thống pháp luật để bảo vệ NTD. Dự thảo đưa ra 6 vấn đề hoàn toàn mới. Đó là trách nhiệm bảo hành đối với hàng hóa do mình cung cấp, trách nhiệm sản phẩm, hợp đồng mẫu, giải quyết tranh chấp, quyền khởi kiện của tổ chức bảo vệ NTD và lập quỹ bảo vệ NTD.

Dự thảo quy định trong trường hợp doanh nghiệp thực hiện bảo hành hàng hóa, linh kiện quá ba lần trong thời hạn bảo hành mà vẫn không khắc phục được khuyết tật thì phải đổi loại khác tương tự hoặc trả lại tiền. Điểm này nhằm khắc phục tình trạng hay xảy ra là NTD đành chấp nhận thua thiệt khi trót mua phải những sản phẩm có vấn đề, bảo hành mãi vẫn không khắc phục được. Dự thảo cũng cho phép công khai danh sách các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng quyền lợi NTD.

Dù dự thảo đã tăng thêm trách nhiệm của doanh nghiệp, thể hiện ở 3 giai đoạn trước, trong và sau khi giao dịch với NTD, song luật gia Vũ Xuân Tiền, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn và đào tạo VN, cho rằng cần minh bạch hơn về quyền và trách nhiệm của thương nhân. Cụ thể, phải cung cấp cho NTD các bằng chứng về cơ sở pháp lý của hàng hóa, dịch vụ do thương nhân kinh doanh. Như vậy, sẽ ngăn chặn được hành vi lừa đảo, bán và cung ứng những thứ thương nhân chưa có như việc bán nhà từ các dự án ma.

Đơn giản thủ tục giải quyết tranh chấp

Một điểm mang tính đột phá của dự thảo là các quy định về giải quyết tranh chấp rất cụ thể, rõ ràng và tốn ít chi phí nhất. Ông Trần Hữu Huỳnh, Trưởng Phòng Pháp chế VCCI, cho biết có 3 hình thức giải quyết tranh chấp là thông qua trọng tài, tổ chức hòa giải (phi Nhà nước); thông qua thủ tục hành chính có thiết kế đến tận cấp huyện để giải quyết dứt điểm vụ việc tại địa phương và cuối cùng là thông qua tòa án. Đáng lưu ý là thông thường, thủ tục tại tòa án xét xử hai cấp nhưng đối với tranh chấp trong lĩnh vực này chỉ xử một lần, nếu có đủ bốn điều kiện: Chỉ có một nguyên đơn khởi kiện, giá trị giao dịch đến 100 triệu đồng, bị đơn trực tiếp cung cấp hàng hóa, thời gian phát hiện quyền lợi bị vi phạm trong vòng 6 tháng. Theo thủ tục này, NTD không phải đưa ra chứng cứ chứng minh lỗi của thương nhân.

Ông Phùng Đắc Lộc, Tổng Thư ký Hiệp hội Bảo hiểm VN,  cho rằng cần chú ý các trường hợp khó quy trách nhiệm cho nhà cung cấp do một số sản phẩm chưa mang tính thị trường. Ví dụ, người mua bảo hiểm y tế không được khám chữa bệnh kịp thời hoặc chỉ được chữa bệnh bằng loại thuốc không có hiệu quả cao dẫn đến bệnh nặng hơn, không khỏi bệnh phải nghỉ việc nhiều thì trách nhiệm thuộc bảo hiểm y tế hay bệnh viện...