Kỳ bí Đảo Cò - "vương quốc" của hơn 20.000 chim trời

(NLĐO)- Giữa mênh mang sóng nước hồ An Dương (TP Hải Phòng) có một “vương quốc” của 20.000 cò, vạc, chim quý

Giữa mênh mang sóng nước hồ An Dương, xã Chi Lăng Nam (huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương cũ, nay thuộc TP Hải Phòng), có một "vương quốc" của 20.000 cò, vạc, chim quý - đó là Đảo Cò Chi Lăng Nam.

Người dân trong vùng vẫn truyền tai nhau câu chuyện về sự hình thành kì lạ của Đảo Cò. Trận đại hồng thủy đầu thế kỉ XVIII đã làm vỡ đê sông Luộc, nước tràn vào ngập trắng cả một vùng. Xung quanh gò đất nhô cao giữa cánh đồng trũng An Dương bỗng nổi lên những xoáy nước khổng lồ. Sau 3 trận lũ kinh hoàng ấy, ngôi đền linh thiêng trên đỉnh gò biến mất. Nước không bao giờ rút nữa tạo thành một hồ lớn, nay gọi là hồ An Dương. Nơi trước kia là ngôi đền nay hình thành đảo nhỏ có diện tích hơn 4.000 m2, ngày ngày có hàng ngàn con cò, con vạc bay về trú ngụ, làm tổ sinh sống, và cái tên "Đảo Cò" cũng được xuất hiện từ đó.

Đảo Cò Chi Lăng Nam hiện có 2 đảo gồm đảo chính có tên khoa học là đảo 3A nằm ở phía tây hồ có diện tích trên 4.500 m2 và đảo phía đông hay còn gọi là đảo 3B, có diện tích trên 7.100m2.

Hiện nay, Đảo Cò là nơi cư ngụ của trên 18 ngàn con cò và trên 8 ngàn con vạc. Trong đó cò có 9 loài gồm: Cò trắng, cò lửa, cò bợ, cò ruồi, cò hương, cò nghênh, cò ngang, cò nhạn, cò diệc; và 3 loài vạc gồm vạc xám, vạc lưng xanh và vạc sao… có nguồn gốc từ Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar.

Ngoài ra, Đảo Cò còn là nơi cư ngụ của nhiều loài khác như mòng két, le le, vịt trời; đặc biệt nơi đây còn có cò nhạn, bồ nông và cốc đen là 3 loài chim quý hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam. Do số lượng cò, vạc và các loài chim kéo về sinh sôi ngày càng đông đúc nên hiện nay đã bồi đắp thêm một hòn đảo thứ 3 với diện tích khoảng 5.500 m2.

Ngoài các loài chim, cò trong lòng hồ An Dương còn có rất nhiều loại cây thủy sinh, các loại cá, tôm, một số loài sinh vật quý có tên trong sách đỏ Việt Nam như: Cá chuối hoa, tổ đỉa, ba ba, rái cá, cá măng kìm... Sự đa dạng về động, thực vật nơi đây đã tạo ra một hệ sinh thái rất hấp dẫn, thu hút ngày càng nhiều du khách tới tham quan. Với những giá trị về văn hóa, lịch sử, tâm linh và nhất là sự đa dạng sinh học, ngày 8-7-2014, khu sinh thái Đảo Cò Chi Lăng Nam chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra quyết định công nhận là Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.

Theo những bậc cao niên ở Chi Lăng Nam, từ những năm 1980, chỉ vài chục con cò trắng tìm về đây làm tổ. Không ai xua đuổi, không ai săn bắt. Dần dần, chim kéo về đông hơn, sinh sôi thành đàn. Có thời điểm cao nhất, đảo có tới hàng chục ngàn cá thể, thuộc hơn 15 loài chim nước khác nhau. Khi chiều xuống, từng đàn chim trắng xóa rợp trời, sải cánh phủ kín mặt hồ - một cảnh tượng khiến bất cứ ai chứng kiến cũng phải lặng người.

Người dân quanh hồ kể rằng xưa kia vùng này hoang vu, nhiều đầm lầy. Có truyền thuyết về một vị thần che chở cho dân làng, hóa thân thành chim để dẫn đường, bảo vệ mùa màng. Vì thế, chim cò được xem như điềm lành, không ai dám xâm hại.

Chính niềm tin dân gian ấy đã góp phần gìn giữ đảo Cò qua bao biến động. Trong những năm tháng khó khăn, khi nhiều nơi chim trời bị tận diệt, đảo Cò vẫn là "vùng cấm" bất thành văn với thợ săn. Người làng bảo nhau: "Đụng đến cò là đụng đến lộc trời".