Lối ra cho chung cư cũ

Những tín hiệu tích cực trong việc xử lý chung cư cũ nát ở TP Hà Nội đã xuất hiện, khi vấn đề nan giải lâu nay này liên tiếp có các đề xuất giải quyết.

Mới đây, chủ đầu tư khu đô thị Phú Mỹ Hưng, TP HCM đã đề xuất tham gia cải tạo khu tập thể Thanh Xuân Bắc, TP Hà Nội. Với kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn, bài bản, việc tham gia của nhà đầu tư này được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích mới.

Trước đó, Vinaconex từng có kế hoạch cải tạo khu tập thể Thanh Xuân Bắc nhưng không thành công do vướng mắc về cơ chế và sự đồng thuận của cư dân. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ là năng lực nhà đầu tư mà còn ở cách thiết kế chính sách và tổ chức thực hiện.

Việc cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội đã được đặt ra từ hơn 20 năm trước song tiến độ rất chậm. Các dự án hoàn thành chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ trong tổng số gần 1.600 khu nhà cũ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những "điểm nghẽn" kéo dài như: quy hoạch thiếu đồng bộ, cơ chế bồi thường chưa hợp lý, thủ tục pháp lý phức tạp và khó đạt được sự đồng thuận của người dân. Trong nhiều trường hợp, lợi ích giữa các bên chưa được hài hòa, khiến dự án bị đình trệ hoặc không thể triển khai.

Trong bối cảnh đó, các giải pháp mới từ chính quyền TP Hà Nội đang cho thấy hướng tiếp cận linh hoạt hơn. Kế hoạch của UBND TP Hà Nội về việc chuyển đổi một số khu chung cư cũ thành nhà ở xã hội hoặc nhà tái định cư là một bước đi đáng chú ý. Giải pháp này không chỉ xử lý các công trình xuống cấp mà còn góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho các nhóm cư dân thu nhập thấp.

Tuy nhiên, để thực sự giải quyết bài toán chung cư cũ, cần một cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia. Cải tạo chung cư cũ là việc phức tạp, chi phí lớn, thời gian kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu không được bảo đảm lợi ích hợp lý, các nhà đầu tư khó có động lực tham gia. Vì vậy, TP Hà Nội cần mạnh dạn áp dụng các cơ chế đặc thù như: tăng hệ số sử dụng đất, cho phép khai thác thương mại hợp lý hoặc rút gọn quy trình thủ tục.

Bên cạnh đó, sự đồng thuận của người dân là điều kiện tiên quyết. Phương án cải tạo nếu không bảo đảm quyền lợi tái định cư, không minh bạch thông tin hoặc không tạo được niềm tin sẽ khó thành công. Do đó, cần đặt người dân vào vị trí trung tâm, bảo đảm họ được tham gia, được biết và được hưởng lợi từ quá trình cải tạo chung cư cũ.

Việc cải tạo chung cư cũ cũng cần gắn với quy hoạch đô thị tổng thể. Không thể chỉ xây lại nhà cao tầng mà bỏ qua hạ tầng giao thông, trường học, y tế và không gian sống. Nếu thiếu đồng bộ, nguy cơ quá tải đô thị sẽ ngày càng lớn, làm giảm chất lượng sống của cư dân.

Mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cải tạo các chung cư nguy hiểm cấp D, đến năm 2035 cơ bản hoàn thành cải tạo chung cư cũ là thách thức lớn với TP Hà Nội, song hoàn toàn có thể đạt được nếu đủ quyết tâm và có giải pháp phù hợp. Điều quan trọng là sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân, cùng với khung pháp lý ổn định, minh bạch.

Những tín hiệu tích cực hiện nay cho thấy bài toán chung cư cũ ở Hà Nội đang dần có lời giải. Dù còn nhiều khó khăn nhưng với cách tiếp cận đúng đắn và sự đồng lòng của các bên, việc cải tạo, tái thiết những khu nhà xuống cấp nghiêm trọng sẽ không chỉ giải quyết vấn đề an toàn mà còn góp phần xây dựng một diện mạo đô thị văn minh, hiện đại, bền vững hơn trong tương lai.