Mỹ chuyển hướng chiến lược đối với Iran

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuyển hướng chiến lược trong cuộc xung đột với Iran, từ sử dụng sức mạnh quân sự sang tăng cường sức ép kinh tế.

Mục tiêu của Washington là buộc Tehran phải nhượng bộ mà không cần mở rộng chiến dịch tấn công quy mô lớn cùng Israel.

Theo đài CNN ngày 16-4, trọng tâm chiến lược mới của Mỹ là các biện pháp phong tỏa tàu thuyền và cảng biển của Iran, qua đó hạn chế đáng kể khả năng xuất khẩu dầu mỏ và cản trở việc nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu của Tehran. Washington cho rằng điều này sẽ khiến kinh tế Iran suy sụp, từ đó buộc nước này sẽ phải chấp nhận các điều kiện do Mỹ đưa ra để chấm dứt xung đột, đặc biệt là liên quan vấn đề hạt nhân.

Chiến lược này giả định rằng Iran sẽ phản ứng trước sức ép theo cách mà Mỹ cho là hợp lý. Ngoài ra, Washington còn tin vào khả năng giới lãnh đạo Iran sẽ đưa ra nhượng bộ nhằm giảm bớt tác động nghiêm trọng của lệnh phong tỏa. Về dài hạn, áp lực kinh tế cũng được cho là sẽ buộc Tehran phải ưu tiên phục hồi tăng trưởng kinh tế sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 15-4 nhấn mạnh nước này có kế hoạch gia tăng "đòn đau kinh tế" nhằm vào Iran. Trong đó, Mỹ sẽ áp đặt trừng phạt thứ cấp đối với các quốc gia, tổ chức vẫn làm ăn với những cá nhân, doanh nghiệp hoặc tàu thuyền thuộc quyền kiểm soát của Iran. Một bước đi như thế sẽ đánh dấu sự gia tăng mức độ trừng phạt mà Mỹ đang áp đặt đối với Iran.

Trước đó một ngày, Bộ Tài chính Mỹ đã gửi thư tới các ngân hàng tại một số nước, bao gồm cả Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Oman, đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt thứ cấp nếu tiếp tục làm ăn với Iran. Mỹ cũng cáo buộc các ngân hàng này đã để dòng tiền của Iran - được sử dụng cho "các hoạt động phi pháp" - chảy qua hệ thống của họ.

Ngoài ra, một số quan chức chính quyền Mỹ cho rằng vẫn còn nhiều "mục tiêu kinh tế" khác có thể nhắm tới để gia tăng sức ép lên Iran, trong đó có "bonyad" - các quỹ từ thiện chi phối đáng kể nền kinh tế đất nước này.

Tuy vậy, giới quan sát nhận định giới lãnh đạo Iran có thể không hành động theo tính toán của Mỹ, trong khi việc tăng trừng phạt có thể kém hiệu quả, thậm chí phản tác dụng. Họ lưu ý rằng nếu Mỹ áp dụng đòn trừng phạt thứ cấp, các đồng minh có thể phản ứng tiêu cực về cả ngoại giao lẫn kinh tế, khiến việc tập hợp lực lượng để gây áp lực lên Iran trở nên khó khăn hơn.