Thời sự

Nâng tầm bản sắc Việt Nam

Báo chí chính là lực lượng nòng cốt trong việc lan tỏa, quảng bá các giá trị văn hóa và nội dung của Nghị quyết 80 vào sâu rộng đời sống xã hội

Chiều 20-4, tại TP HCM, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam, Đài Phát thanh và Truyền hình TP HCM tổ chức tọa đàm với chủ đề "Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia".

Càng hội nhập, bản sắc càng phải đậm

Dự tọa đàm có ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TP HCM.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, Phó Bí thư Thành ủy TP HCM Văn Thị Bạch Tuyết nhấn mạnh văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. Đảng ta luôn chú trọng phát triển văn hóa và con người Việt Nam, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới.

Theo bà Văn Thị Bạch Tuyết, ngày 7-1-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80), đánh dấu cột mốc lịch sử trong tư duy định hướng chiến lược về phát triển văn hóa của Đảng. Để thực hiện hiệu quả Nghị quyết 80 cần sự chung tay của toàn hệ thống chính trị, doanh nghiệp và mỗi người dân, trong đó vai trò của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, dân vận, các nhà khoa học, quản lý, nhà báo, phóng viên rất quan trọng.

Bà Văn Thị Bạch Tuyết cho biết việc hợp nhất TP HCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu là bệ phóng để thành phố xây dựng những tổ hợp công nghiệp văn hóa tầm cỡ, đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), TP HCM xác định phương châm "Càng hội nhập sâu, bản sắc càng phải đậm; càng số hóa mạnh, nhân văn càng phải cao".

Theo nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Nghị quyết 80 đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Báo chí chính là lực lượng nòng cốt trong việc lan tỏa, quảng bá các giá trị văn hóa và nội dung của Nghị quyết 80 vào sâu rộng đời sống xã hội. "Không chỉ dừng lại ở việc phản ánh, báo chí còn kiến tạo các không gian văn hóa số, biến những nội dung nghị quyết thành những câu chuyện truyền cảm hứng, chạm đến cảm xúc của công chúng" - nhà báo Nguyễn Đức Lợi chia sẻ.

Tái định vị báo chí trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đóng góp ý kiến tại tọa đàm, nhà báo - tiến sĩ Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, nhấn mạnh Việt Nam không thiếu chất liệu văn hóa, song lại đang đối mặt với những "điểm nghẽn" lớn. Trong đó chưa phát huy đầy đủ vai trò của báo chí - truyền thông như một lực lượng chủ lực sản xuất các sản phẩm văn hóa. "Ở kỷ nguyên số, chính báo chí và các nền tảng truyền thông mới là nơi sản xuất nội dung; phân phối giá trị; định hình thị hiếu và tạo ra thị trường văn hóa" - ông Tô Đình Tuân nêu quan điểm.

Theo Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, cần nhìn nhận một cách thẳng thắn, báo chí hiện đại không chỉ là kênh thông tin, mà là một chủ thể không thể thiếu của công nghiệp văn hóa. Từ đó, ông nhấn mạnh một trong những đột phá quan trọng nhất là tái định vị báo chí trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Cụ thể, cần xây dựng các Media Hub - trung tâm sản xuất nội dung đa nền tảng; tiến tới xây dựng Liên minh công nghiệp văn hóa - báo chí. Liên minh này giúp liên kết các cơ quan báo chí, doanh nghiệp văn hóa với các cơ quan nhà nước để cùng nhau phát triển công nghiệp văn hóa. Qua đó, xuất khẩu văn hóa ra với khu vực và thế giới.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT, lấy ví dụ phim "Đào, Phở và Piano" trở thành hiện tượng của phòng vé nhờ vào những clip ngắn lan truyền trên TikTok. Từ đó, ông cho rằng trong thời đại hiện nay, công nghệ không làm nội dung nhưng lại phân phối và quyết định đến mức độ lan tỏa của sản phẩm. "Đầu tư vào nội dung chỉ mới là một nửa câu chuyện, đầu tư vào công cụ phân phối nội dung là một nửa còn lại. Tuy nhiên, nửa còn lại này chúng ta đang bỏ trống" - ông Khoa nêu.

Theo đại tá - nhà báo - nhà văn Phan Tùng Sơn, Trưởng Ban Đại diện Báo Quân đội Nhân dân tại TP HCM, truyền thông văn hóa trong kỷ nguyên số không còn là hoạt động mang tính hỗ trợ, mà đã trở thành một lĩnh vực trung tâm của chiến lược phát triển văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Ông Phan Tùng Sơn bày tỏ để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, cần triển khai đồng bộ một số định hướng lớn. Trước hết, phải đổi mới tư duy truyền thông văn hóa theo hướng kiến tạo. Truyền thông phải chủ động tạo lập giá trị, dẫn dắt xu hướng, hình thành thị hiếu xã hội. Tiếp đó, cần phát triển hệ sinh thái truyền thông văn hóa số, trong đó báo chí chủ lực giữ vai trò nòng cốt, kết hợp với các nền tảng số, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng sáng tạo để hình thành một không gian văn hóa lành mạnh.

Thu hút nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Sáng 20-4, Quốc hội nghe tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, sau đó thảo luận tại tổ.

Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo nghị quyết gồm 13 điều với 10 chính sách lớn. Trong đó, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước; khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa; đề xuất áp dụng mức thuế GTGT 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật; ưu tiên quỹ đất cho xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí ở cơ sở và sử dụng trụ sở công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao; thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương...

V.Duẩn

Tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp

Phát biểu kết luận và bế mạc, ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - cho biết tọa đàm đã nhấn mạnh và làm rõ hơn quan điểm văn hóa là "hệ điều tiết", là nguồn lực nội sinh của sự phát triển. Sức mạnh mềm bắt nguồn từ con người. Trong kỷ nguyên số, con người Việt Nam không chỉ cần yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ mà phải có kháng thể văn hóa và kỹ năng số.

Ông Trần Thanh Lâm cũng nêu 5 nhóm giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới. Theo đó, mỗi cấp ủy Đảng, cơ quan quản lý, đơn vị và cá nhân thực hành văn hóa luôn nhận thức đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho tương lai, cần phải xóa bỏ tư duy coi văn hóa là "phụ trợ". Tập trung triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị các cơ quan báo chí phải là "chắp bút, chắp cánh" cho bản sắc giá trị Việt Nam bay cao, bay xa; kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái và thù địch.

Ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh cần thúc đẩy công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Bởi theo ông, đây là con đường ngắn nhất để tài nguyên văn hóa biến thành kinh tế tiền tệ và sức ảnh hưởng. Bên cạnh đó, phải xây dựng cơ quan báo chí văn hóa, hình mẫu của sự chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, mỗi tòa soạn phải là một môi trường văn hóa tiêu biểu, là những cơ quan báo chí số tiên phong trong kỷ nguyên số. "Cần phải đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, mở rộng biên giới mềm. Văn hóa phải đi trước một bước. Phải gắn kết chặt chẽ các hoạt động giao lưu quốc tế với việc quảng bá thương hiệu quốc gia, cần học hỏi kinh nghiệm thế giới nhưng phải chắt lọc để phù hợp với bản sắc Việt" - ông Trần Thanh Lâm đề nghị.