Ngành hàng cá tra đón đầu cơ hội

"Cơ hội vàng" cho ngành hàng cá tra Việt Nam được dự báo sẽ mở ra trong năm 2026, khi nguồn cung cá thịt trắng tự nhiên toàn cầu sụt giảm

Ngành hàng cá tra Việt Nam đã trải qua một năm đầy biến động. Dù phải đối mặt khó khăn chồng chất nhưng năm 2025, ngành hàng này cũng ghi nhận kết quả xuất khẩu tích cực.

Tiềm năng rất lớn

Theo bà Phạm Thị Thu Hồng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Cá tra Việt Nam (VINAPA), kim ngạch xuất khẩu cá tra tính đến hết tháng 11-2025 đã vượt mốc 2 tỉ USD - tăng khoảng 9% so với cùng kỳ năm 2024; dự báo cả năm có thể đạt hơn 2,1 tỉ USD.

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, nhận định thành quả nêu trên đạt được trong bối cảnh "hết sức khó khăn", như mưa bão thất thường, dịch bệnh phức tạp, chi phí đầu vào tăng cao và các yêu cầu, tiêu chuẩn xuất khẩu ngày càng khắt khe.

Cơ cấu thị trường xuất khẩu cá tra cho thấy Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vẫn tiếp tục là 2 thị trường chính. Năm 2025, đáng chú ý là sự bứt phá mạnh mẽ của thị trường Brazil - mức tăng trưởng lên đến 51% so với năm trước, bên cạnh việc xuất khẩu sang Trung Quốc cũng tăng mạnh.

Về cơ cấu sản phẩm, cá tra phi lê đông lạnh vẫn là mặt hàng chủ lực, chiếm tỉ trọng áp đảo khoảng 98% với giá trị ước đạt 1,5-1,6 tỉ USD. Các mặt hàng chế biến sâu (tẩm bột, nấu liền...) dù tăng trưởng 13%-19% nhưng vẫn chỉ chiếm tỉ trọng khoảng 2,4%.

Bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng tiềm năng đối với sản phẩm giá trị gia tăng của ngành hàng cá tra những năm tới là rất lớn. Dù vậy, đằng sau bức tranh xuất khẩu tươi sáng, ngành hàng này vẫn đối mặt nhiều khó khăn, thách thức. Giá cá tra nguyên liệu đang có xu hướng giảm, trong khi giá cá giống lại tăng mạnh do nguồn cung khan hiếm. Giá cá giống loại 30 con/kg đã tăng lên 55.000 - 58.000 đồng/kg, gần gấp đôi so với đầu năm.

Theo bà Phạm Thị Thu Hồng, một thách thức khác là sức cạnh tranh về giá cả của cá tra Việt Nam đang giảm, khi giá thành sản xuất tăng từ 1 USD lên 1,2 - 1,3 USD/kg do chi phí thức ăn, xăng dầu, điện, nước đều tăng. Điều này đòi hỏi ngành cá tra phải tích cực đổi mới, đặc biệt là chất lượng con giống và chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường nhập khẩu.

Phát huy lợi thế

Năm 2026, cơ hội lớn được dự báo sẽ mở ra cho ngành hàng cá tra Việt Nam. Phó Tổng Thư ký VASEP cho biết nhiều nước trên thế giới dự kiến thắt chặt nguồn cung cá thịt trắng khai thác tự nhiên - giảm khoảng 145.000 tấn. Trước áp lực chuyển đổi từ thị trường EU và sự phân hóa giá cả, các nhà nhập khẩu sẽ tìm kiếm nguồn cung thay thế ổn định và bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, cá tra nuôi trồng, với khả năng điều phối nguồn cung chủ động, chính là lựa chọn tối ưu. Những điều khoản từ Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA) cùng với khả năng đáp ứng các chứng nhận bền vững (ASC, BAP...) sẽ giúp cá tra Việt Nam chiếm lợi thế cạnh tranh. Bà Tô Thị Tường Lan dự báo kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 có thể đạt 2,3 tỉ USD, tăng khoảng 5%.

VASEP khuyến nghị các doanh nghiệp cũng như cơ quan điều hành nên theo dõi sát diễn biến hạn ngạch khai thác toàn cầu để điều chỉnh kế hoạch thả nuôi cá tra và giá bán sản phẩm phù hợp; củng cố và hoàn thiện các chứng nhận bền vững nhằm sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thị trường năm 2026. Ngoài ra, gia tăng các sản phẩm tẩm bột, nấu liền, cắt khúc cho phân khúc bán lẻ, dịch vụ thực phẩm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) đánh giá ngành hàng cá tra là một trong những trụ cột quan trọng giúp ngành thủy sản đạt được những con số tăng trưởng ấn tượng. Thứ trưởng Bộ NN-MT Phùng Đức Tiến lưu ý thời gian tới, các bên liên quan cần tập trung thực hiện đề án chuyển đổi số trong khai thác và cập nhật cơ sở dữ liệu thủy sản. Bên cạnh đó, áp dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào việc chọn giống, cải thiện tỉ lệ sống, tối ưu hóa thức ăn và nâng cao chỉ số kinh tế...