Người dân dưới chân núi Trường Sơn khổ vì ô nhiễm

260 hộ dân ở xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị nhiều năm sống chung với bụi, tiếng ồn. Hàm lượng bụi có nơi vượt quy chuẩn cho phép tới 5 lần

Giữa tháng 6, gió Lào tràn về khiến thung lũng xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị nóng hầm hập. Trên tuyến đường liên xã qua các bản Khe Dây, Khe Ngang và thôn Rào Trù, từng đoàn xe tải chở đá nối đuôi nhau, cuốn theo những đám bụi mù mịt phủ kín mặt đường.

"Quét nhà nửa tiếng lại phủ bụi"

Nhiều hộ dân ở xã Trường Sơn cho biết họ đã phải sống trong cảnh cửa đóng then cài suốt nhiều năm để hạn chế bụi. Dù lắp cửa kính, quây lưới chắn bụi hay liên tục lau dọn, bụi đá vẫn len lỏi vào từng ngóc ngách. Cách khu dân cư không xa, tiếng máy nghiền đá, khoan đục từ các mỏ đá vôi vang lên liên hồi từ sáng sớm đến tối muộn. Mỗi khi đá được đổ vào phễu nghiền, bụi lại bốc lên thành từng cột lớn, theo gió phát tán khắp khu vực.

Theo thống kê của địa phương, hơn 260 hộ dân tại bản Khe Dây, Khe Ngang và thôn Rào Trù đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động khai thác, chế biến và vận chuyển đá.

Bên hiên nhà ở bản Khe Dây, anh Hồ Văn Hùng (32 tuổi) dùng tay lau lớp bụi mịn vừa bám trên chiếc bàn gỗ. Buổi sáng gia đình đã quét dọn nhưng chỉ vài giờ sau, mọi vật dụng lại phủ một lớp bụi màu xám trắng.

"Ngày nào cũng vậy, quét rồi lại bụi, lau rồi lại bẩn. Có hôm vừa dọn xong, chừng nửa tiếng sau nền nhà đã bám bụi trở lại" - anh Hùng nói.

Anh Hùng nhớ trước đây nơi này yên bình với những vườn cây xanh tốt, dòng suối trong vắt chảy qua bản. Tuy nhiên, gần 20 năm trở lại đây, kể từ khi các mỏ đá đi vào hoạt động, cuộc sống của người dân dần thay đổi.

Khoảng 7 giờ mỗi ngày, các dây chuyền nghiền sàng bắt đầu vận hành. Tiếng động cơ, tiếng đá va đập vọng khắp thung lũng. Nhiều hôm, hoạt động khai thác kéo dài đến tận đêm khuya.

Nhà anh Hùng cách khu khai thác của Công ty TNHH Tổng Công ty Thế Thịnh hơn 300 m. Để hạn chế bụi, gia đình phải lắp cửa kính, quây lưới kín bốn phía và hầu như đóng kín cửa cả ngày.

"Đóng cửa thì ngột ngạt vì trời nóng, mở cửa thì bụi bay vào" - anh Hùng ngao ngán.

Theo người dân, những ngày gió Lào thổi mạnh, bụi từ khu nghiền đá bay xa hàng trăm mét, bao phủ khu dân cư như một màn sương dày đặc. Rau màu quanh nhà luôn bám bụi, muốn sử dụng phải rửa nhiều lần.

Không chỉ chịu ô nhiễm không khí, người dân còn lo ngại nguy cơ mất an toàn trong quá trình khai thác. Anh Hùng cho biết cách đây ít ngày, khi vợ anh đang hái rau ngoài vườn thì một viên đá lớn bất ngờ văng xuống gần vị trí chị đứng. Rất may viên đá rơi lệch vài mét nên không gây thương tích.

Dòng suối chảy qua bản Khe Dây trước đây từng là nguồn nước sinh hoạt quen thuộc của nhiều hộ dân. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhiều người không còn dám sử dụng vì lo ngại nguồn nước bị ảnh hưởng bởi hoạt động khai thác đá.

Tại thôn Rào Trù, ông Nguyễn Đức Cảnh (49 tuổi) cho biết mỗi ngày có hàng trăm lượt xe tải chở đá chạy qua tuyến đường liên xã trước nhà. Từ sáng sớm đến tối muộn, tiếng động cơ, tiếng còi xe cùng bụi đá khiến sinh hoạt của gia đình bị đảo lộn.

"Mỗi lần xe chạy qua là bụi tung mù mịt. Ngồi trong nhà nhìn ra ngoài chỉ thấy một màu trắng xóa" - ông Cảnh phản ánh.

Chuyển đến sinh sống tại Rào Trù gần 20 năm trước, ông từng mở cửa hàng tạp hóa nhưng phải đóng cửa vì buôn bán ế ẩm. "Bụi bám lên mọi thứ. Hàng hóa ngày nào cũng phải lau chùi, khách ngại vào mua nên cuối cùng tôi đành nghỉ bán" - ông kể.

Kiến nghị kiểm tra toàn diện

Theo UBND xã Trường Sơn, hiện có 45 hộ dân ở bản Khe Dây, 132 hộ tại bản Khe Ngang và 84 hộ ở thôn Rào Trù chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động khai thác đá.

Ông Hoàng Mạnh Hà, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn, cho biết trên địa bàn hiện có 4 doanh nghiệp khai thác đá vôi gồm Công ty TNHH VTTM Hòa Phát, Công ty TNHH Thục Linh, Công ty TNHH Tổng Công ty Thế Thịnh và Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Bảo Ninh.

Theo ông Hà, các doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống phun sương tại khu vực nghiền sàng và thực hiện tưới nước trên các tuyến đường vận chuyển nhằm hạn chế bụi phát tán. Tuy nhiên, do thời tiết nắng nóng kéo dài, gió Lào hoạt động mạnh nên hiệu quả các giải pháp này còn hạn chế.

Kết quả quan trắc của cơ quan chuyên môn cho thấy tại một số hộ dân gần khu vực mỏ đá, hàm lượng bụi trong không khí vượt quy chuẩn cho phép tới 5 lần.

Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương đã yêu cầu các doanh nghiệp tăng tần suất tưới nước, che phủ kín phương tiện vận chuyển, không để vật liệu rơi vãi ra đường. Đồng thời, đề nghị hạn chế vận chuyển đá qua khu dân cư trong các khung giờ từ 11 giờ 30 phút đến 13 giờ và từ 18 giờ đến 5 giờ hôm sau nhằm giảm ảnh hưởng đến đời sống người dân.

UBND xã Trường Sơn cũng đã kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị cùng các sở, ngành liên quan tổ chức kiểm tra toàn diện mức độ ô nhiễm bụi, tiếng ồn và độ rung tại các mỏ đá trên địa bàn.

Giữa cái nắng gay gắt của miền Tây Quảng Trị, những cơn gió Lào vẫn cuốn bụi đá phủ trắng mái nhà, vườn tược và những con đường liên thôn. Điều mà hàng trăm hộ dân nơi đây mong mỏi không phải là những đợt tưới nước tạm thời, mà là giải pháp căn cơ để được sống trong môi trường trong lành, an toàn hơn. 

ĐƠN VỊ ĐỒNG HÀNH