Người trẻ đam mê sáng tạo, tự tin khởi nghiệp: "Chắp cánh" cho người khuyết tật

Bộ khớp đa năng 4D-BONE được nghiên cứu, hoàn thiện cho người khuyết chi với giá thành rẻ gấp nhiều lần so với hàng ngoại nhập

Từ những trăn trở khi thấy người khuyết tật chi trên không thể tự đánh răng, ăn uống…, một nhóm sinh viên ở TP HCM đã bắt tay thực hiện dự án 4D-BONE. Bộ khớp đa năng từ dự án này đã giúp người khuyết tật chi có thể dễ dàng sinh hoạt hằng ngày.

Sinh viên làm chủ doanh nghiệp

Năm 2025, qua poster tại một hội thảo nghiên cứu khoa học, Trần Gia Khang và Lê Mạnh Khang, sinh viên ngành kinh doanh quốc tế - ĐH Kinh tế TP HCM, càng quyết tâm thực hiện dự án bộ khớp đa năng.

Hình ảnh người đàn ông cụt 2 tay nhưng vẫn nở nụ cười rất lạc quan in trên poster đã thôi thúc 2 bạn trẻ tìm cách kết nối thực hiện dự án. Thời điểm này, bộ khớp đã được các thành viên nghiên cứu đến phiên bản thứ 10, đang trong quá trình thử nghiệm và tìm kiếm cộng sự để thương mại hóa sản phẩm.

Vừa đúng chuyên môn vừa phù hợp mong muốn, Trần Gia Khang và Lê Mạnh Khang nhanh chóng bắt tay thực hiện dự án. Từ đây, bộ khớp đa năng như được thổi thêm làn gió mới. Dự án được gửi dự các cuộc thi về nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp và liên tục đoạt giải cao.

Trong năm 2024, dự án đoạt các giải: Á quân cuộc thi "Thiết kế vì khả năng tiếp cận" do Trường ĐH RMIT Việt Nam tổ chức; Quán quân cuộc thi "Start-up Wings" của Trường ĐH Công nghệ TP HCM; Quán quân cuộc thi "Sáng tạo thiết bị công nghệ cho người khuyết tật" do Thành Đoàn TP HCM tổ chức. Năm 2025, dự án tiếp tục gặt hái thêm các thành tích: Quán quân toàn quốc cuộc thi "Thử thách sáng tạo xã hội Việt Nam (VSIC)" và Á quân cuộc thi "Khởi nghiệp sinh viên - Start-up Program", đều do Trường ĐH Ngoại thương tổ chức.

Trong đó, giá trị giải thưởng cao nhất nhóm đạt được là hơn 315 triệu đồng ở cuộc thi VSIC. Cuối năm 2025, nhóm dùng tiền thưởng để thành lập doanh nghiệp độc lập và tiếp tục phát triển sản phẩm.

Là một trong những thành viên khởi xướng dự án, La Thị Như Muội, sinh viên Trường ĐH Fulbright Việt Nam, cho biết 4D-BONE bắt đầu được nghiên cứu từ năm 2023. Ban đầu chỉ khoảng 3-4 bạn tham gia nhưng sau 3 năm, 4D-BONE đã thu hút được 15 thành viên đồng hành.

Từ dự án nghiên cứu khoa học, giờ đây 4D-BONE đã trở thành tên gọi của một doanh nghiệp trẻ. Đặc biệt, tất cả thành viên của doanh nghiệp này đều là sinh viên các trường đại học ở TP HCM.

Hoàn thiện sản phẩm thuần Việt

Anh Nguyễn Ngọc Nhứt, cựu sinh viên Trường ĐH Công nghệ TP HCM và là cựu thành viên dự án, cho biết bản thân gặp biến cố nên đã mất đôi tay vào năm học lớp 10. Lúc đó, gia đình phải xoay xở vay mượn tiền khắp nơi để đưa anh sang Hàn Quốc lắp cánh tay giả.

Tuy nhiên, thiết bị này có nhiều bất cập, như cử động lâu sẽ gây viêm loét da tay, đau vai, khó sinh hoạt cá nhân, chưa kể quá trình mang tay giả phải có người hỗ trợ. Từ khó khăn và trải nghiệm của bản thân, Nhứt đã góp ý để nhóm nghiên cứu cho ra sản phẩm thuần Việt tiện lợi, nhất là giá thành "mềm", để tất cả người khuyết tật chi đều có thể sử dụng. "Vài trăm triệu đồng cho chuyến đi Hàn Quốc xem như học phí khóa học để thực hiện giấc mơ hoàn thiện sản phẩm của cả nhóm" - anh bày tỏ.

Theo Lê Mạnh Khang, ban đầu bộ khớp 4D-BONE được làm hoàn toàn bằng nhựa, kích thước khá to và khó lắp ráp. Phần cụt cánh tay mỗi người lớn nhỏ khác nhau nên khi đeo bộ khớp không vừa vặn, quá trình sử dụng cũng không thoải mái, dễ trượt ra ngoài. Đây là những khuyết điểm khiến sản phẩm phải không ngừng cải tiến.

Từ những trải nghiệm của anh Nhứt và cộng đồng người khuyết tật chi, nhóm đã lược bỏ những chi tiết không cần thiết và thiết kế lại để thuận tiện cho việc tháo lắp. Nhóm nghiên cứu thay đổi vật liệu làm bộ khớp từ nhựa sang nhôm, cao su, nhựa polymer, vừa nhẹ vừa mềm mại, tạo sự thoải mái khi sử dụng. Nhóm đã tiến hành thử nghiệm với khoảng 20 người khuyết tật cánh tay. Đa số đều sử dụng thành thạo và thực hiện các công việc đơn giản trong sinh hoạt như ăn uống, vệ sinh, cầm nắm đồ vật...

Bộ khớp hiện tại đã được tối giản với 2 bộ phận chính. Trong đó, socket là điểm kết nối trực tiếp với phần tay cụt, trọng lượng nhẹ nhưng chắc chắn, có thể tùy chỉnh để ôm sát và mang lại cảm giác an toàn khi sử dụng thời gian dài. Phần khớp chức năng thay thế được thiết kế theo dạng lắp ghép, cho phép người dùng thay đổi linh hoạt, tùy vào chức năng sinh hoạt hằng ngày, như cầm muỗng, viết, đánh răng, gõ phím…

Phụ trách phần kinh doanh, Trần Gia Khang cho biết qua mỗi cuộc thi, nhóm kết nối được thêm các ban giám khảo và doanh nghiệp. Đó cũng là những khách hàng tiềm năng để bán sản phẩm và giới thiệu đến người có nhu cầu. Vì vậy, nhóm không gặp áp lực quá lớn trong việc duy trì hoạt động của công ty. Áp lực lớn nhất là làm sao để 4D-BONE tối ưu hóa chức năng và hỗ trợ người khuyết tật nhiều hơn.

"Mục tiêu dài hạn của 4D-BONE không dừng ở việc trao tặng và kinh doanh thiết bị mà còn hướng đến một mô hình doanh nghiệp xã hội. Khi đó, sản phẩm được tạo ra sẽ mang đến cơ hội để người khuyết tật tìm thấy sự tự tin, tự lập và tự chủ" - Mạnh Khang bày tỏ.

Bà Hồ Thị Mộng Thu, Phó Giám đốc Thường trực Quỹ Tâm Nguyện Việt, đánh giá cao tính khả thi của 4D-BONE khi giải quyết được bài toán chi phí và kỹ thuật cho người khuyết tật chi. Theo bà, quỹ sẽ đóng vai trò cầu nối, đưa sản phẩm đến với cộng đồng bệnh nhân phong, hiện thực hóa mục tiêu giúp họ có thể tự thực hiện những công việc cơ bản mà không cần người hỗ trợ.

Hiện tại, bộ khớp đa năng 4D-BONE được bán với giá khoảng 5 triệu đồng. Riêng người khuyết tật khi mua sản phẩm sẽ được ưu đãi giảm giá theo chính sách đặc biệt của doanh nghiệp trẻ này.