Nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp: Người lưu giữ ký ức báo chí

Ở triển lãm cá nhân lần thứ hai, nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp giới thiệu gần 50 tờ báo có giá trị lịch sử và 30 hiện vật ký giả xưa sử dụng

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21.6.1925 - 21.6.2026) và 50 năm TP Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026), nhà sưu tầm Huỳnh Minh Hiệp, Phó Chánh Văn phòng Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Bảo tồn Cổ vật Việt Nam, phối hợp với Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II (VOV College), tổ chức triển lãm "50 năm thành phố mang tên Bác trong dòng chảy Báo chí cách mạng".

Phóng viên: Triển lãm có những điểm nhấn nào đáng chú ý, thưa ông?

- Nhà sưu tầm HUỲNH MINH HIỆP: Đây là lần thứ hai tôi phối hợp tổ chức triển lãm. Lần triển lãm đầu tiên là vào ngày 6-1 năm nay, tôi cùng Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II tổ chức triển lãm mang tên "Sắc báo xuân 2026 - Triển lãm báo chí 34 tỉnh, thành". Tôi mang đến những tờ báo đầu tiên của 34 tỉnh, thành sau sáp nhập cùng 50 tờ báo xuân của Sài Gòn những năm trước 1975.

Đến với lần triển lãm thứ hai này, ngoài những sản phẩm đã nói ở trên, điểm nhấn của sự kiện này là trình làng một số tờ báo rất quan trọng là tờ Nhân Dân, tờ Tin Sáng và tờ Văn Nghệ. Trong đó, 2 tờ Nhân Dân đánh dấu ngày khai mạc và bế mạc Quốc hội khóa VI. Tờ Tin Sáng (số ngày 3-7-1976) đăng thông tin về tuyên bố thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đổi tên TP Sài Gòn - Gia Định thành TP HCM...

Điều gì đã thôi thúc ông đến với công việc sưu tầm, lưu giữ các ấn phẩm báo chí xưa và những tờ báo có giá trị lịch sử?

- Tôi đam mê sưu tầm tất cả những gì có thể về Sài Gòn xưa, không giới hạn ở báo chí. Tôi còn có các bộ sưu tập tiền cổ, âm nhạc, phim ảnh, phương tiện di chuyển…

Năm 2005, khi đang công tác tại Trung tâm UNESCO, tôi có dịp tham dự một triển lãm tại Hà Nội. Tại đây, tôi gặp rất nhiều nhà sưu tầm, nghiên cứu với những bộ sưu tập phong phú về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật..., nhưng lại nhận thấy lĩnh vực báo chí gần như còn bỏ ngỏ. Chính khoảng trống đó đã thôi thúc tôi tìm hiểu, sưu tầm và lưu giữ những ấn phẩm báo chí có giá trị lịch sử.

Hành trình sưu tầm báo chí của ông hẳn có không ít thử thách. Ông có thể chia sẻ những kỷ niệm hoặc câu chuyện đáng nhớ nhất?

- Tôi được biết Sài Gòn trước năm 1975 có trên 100 ấn phẩm khác nhau nên đã nỗ lực tìm kiếm. Ở Hà Nội, có tờ Nam Phong tạp chí do Phạm Quỳnh làm chủ bút là khó kiếm nhất. Tạp chí này tồn tại từ năm 1917 - 1934, tính đến nay cũng đã hơn 100 năm. Một lần, tôi về nhà người cô đúng lúc cô đang soạn lại tủ đồ cũ của gia đình và phát hiện ra tờ Nam Phong tạp chí. Cô đã tặng cho tôi, nói đây là kỷ vật của ba cô - cán bộ lão thành cách mạng Hồ Văn Lái, nguyên Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh.

Tôi cũng tìm được tờ Gia Định Báo số ra ngày 2-9-1890 và phải cố gắng thuyết phục nhà sưu tầm ở Hà Nội nhường lại cho mình. Tôi cũng có được những tờ báo Sài Gòn vào những thời điểm đặc biệt như tờ Đông Phương ra ngày 30-4-1975.

Điều gì khiến ông đau đáu khi sưu tầm, lưu giữ các ấn phẩm báo chí?

- Tôi vẫn chưa tìm được tờ Nhựt Tân Báo, từng xuất hiện những năm 1920. Cách đây vài năm, tôi về dự đám giỗ ông cố là Cao Triều Phát - cố vấn Ủy ban Hành chính kháng chiến Nam Bộ. Một người chú hỏi rằng tôi có biết ngày xưa ông cố cũng có một tờ báo không. Hỏi kỹ, tôi mới biết đó là tờ chống Pháp, ra được vài năm thì Pháp đóng cửa tờ này, không biết giờ lưu lạc ở đâu. Tôi đã hỏi nhiều nhà sưu tầm, nghiên cứu lâu năm nhưng vẫn chưa thấy.

Kho tư liệu của ông hiện nay đồ sộ đến mức nào, thưa ông?

- Về tiền cổ, tiền xu tôi có tất cả các triều đại phong kiến từ Đinh, Lý, Trần, Lê đến triều Nguyễn. Tiền xu cổ hiện sở hữu hơn 5.000 xu. Về báo chí, tôi có trên 1.000 tờ báo, riêng TP HCM trên 100 ấn phẩm từ báo tờ, tạp chí, tuần báo, nguyệt san… Năm 2025, thời điểm các tỉnh, thành sáp nhập, tôi đã tìm được tờ báo cuối cùng của báo chí địa phương thuộc 63 tỉnh, thành. Về phim ảnh, tôi có trên 2.000 program - poster phim chiếu rạp trong và ngoài nước tại các rạp ở TP HCM, hơn 500 bìa nhạc của các nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Y Vân, Phạm Duy, Phạm Thế Mỹ.

Ngoài ra, tôi còn sưu tầm hiện vật cải lương, có các kịch bản viết tay của các soạn giả, các bộ râu giả, những tờ rơi quảng cáo, băng đĩa nhạc cải lương trước năm 1975...

Mong ước hiện tại của ông là gì?

- Tôi vẫn mong có không gian đủ rộng để trưng bày các bộ sưu tầm của mình theo từng chuyên đề như không gian báo chí, điện ảnh, âm nhạc, gốm, phương tiện di chuyển...