Nhiều danh nghĩa, ít thực chất

Chuyến thăm Trung Quốc giúp Tổng thống Mỹ Donald Trump có được thành quả đối ngoại về danh nghĩa để thoát thế khó trong đối nội

Sau gần 2 tháng trì hoãn, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến thăm Trung Quốc trong 2 ngày 14 và 15-5. Đây sẽ là chuyến đi Trung Quốc đầu tiên của ông Donald Trump trong khoảng 10 năm qua. Trung Quốc cho tới nay biểu lộ thái độ khá dè dặt và thận trọng về sự kiện này trong khi phía Mỹ vẫn rất đề cao. Chỉ riêng như thế cũng đủ cho thấy ông Donald Trump sẽ có chuyến thăm với nhiều khó khăn, phức tạp và chắc chắn sẽ không thể có được thành công ở mức độ như mong đợi.

Hiện có 2 nguyên nhân lý giải nhận định này. Thứ nhất, những quyết sách cầm quyền cho đến nay của ông Donald Trump đối với thế giới nói chung và đối với Trung Quốc nói riêng khiến phía Bắc Kinh phải nghi ngại và phòng ngừa nhiều hơn là tin cậy. Ông Donald Trump đã "lừng danh" là người luôn dễ dàng, nhanh chóng và bất ngờ thay đổi quan điểm đối với các đối tác của Mỹ trên thế giới, kể cả trực tiếp đối với Trung Quốc. Tổng thống Mỹ vẫn duy trì cuộc thương chiến thuế quan bảo hộ thương mại với Trung Quốc, vẫn rất tự tin rằng thuế quan Mỹ công hiệu đến mức có thể buộc Trung Quốc phải lụy Mỹ. Trung Quốc vì thế vừa duy trì tiếp xúc và đối thoại ở các cấp với chính quyền của ông Donald Trump để ngăn chặn và kiềm chế nhà lãnh đạo này cực đoan hóa chính sách với Bắc Kinh, vừa thủ thế và giữ những con chủ bài để sẵn sàng đáp trả và ứng phó Mỹ.

Thứ hai là vào thời điểm hiện tại, ông Donald Trump ở thế yếu hơn so với cách đây 2 tháng trong quan hệ của Mỹ với Trung Quốc. Chuyến thăm Trung Quốc dự định trong tháng 3 vừa qua không thành hiện thực bởi tổng thống Mỹ phát động xung đột với Iran mà không lường trước được hết những tác động và hệ lụy tiêu cực đối với nước Mỹ và bất lợi đối với chính mình. Tác dụng của việc áp thuế quan tới các đối tác càng ngày càng suy giảm trong khi quyết sách này lại còn bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. Ông Donald Trump hiện bế tắc chiến lược trong cuộc đối đầu với Iran, chưa có cách khuất phục được Tehran hoặc tìm ra lối thoát khả dĩ nhất cho nước Mỹ rút khỏi cuộc xung đột.

Tổng thống Mỹ đã chứng tỏ không thể chấm dứt được cuộc xung đột Ukraine - Nga như đã nhiều lần tuyên bố. Các đồng minh quân sự chiến lược của Mỹ không tận tâm hậu thuẫn ông tấn công Iran và không còn tin tưởng Washington. Lạm phát ở Mỹ gia tăng, nguy cơ Đảng Cộng hòa thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp tới ngày càng thêm thực tế. Những khó khăn và khó xử này của ông Donald Trump giúp gia tăng ưu thế của Trung Quốc trong chuyến thăm sắp tới.

Cho nên trong thực chất, ông Donald Trump hiện cần chuyến thăm Trung Quốc hơn là Bắc Kinh cần phải đón tiếp ông. Chuyến đi này giúp tổng thống Mỹ có được thành quả đối ngoại về danh nghĩa mà ông sẽ khai thác triệt để nhằm thoát khó về đối nội. Nó không làm chuyển biến căn bản mối quan hệ song phương, đưa lại chút hòa dịu chứ chưa khắc phục được những khúc mắc lâu nay về nhiều vấn đề như kinh tế, thương mại, công nghệ… Chuyến thăm càng chưa giúp ông Donald Trump có được kiến giải mới liên quan đến 2 cuộc xung đột ở Ukraine và Iran. Dù vậy, chỉ như trên cũng đã là nhiều đối với ông Donald Trump lúc này.