Nước cờ lạc nhịp!

Ít có giai đoạn nào làng cờ vua Việt Nam chứng kiến nhiều bê bối như vài tuần lễ gần đây

Hai vụ việc liên tiếp liên quan đến đội tuyển dự Olympiad 2026 và 2 lớp đào tạo giảng viên FIDE (Liên đoàn Cờ vua thế giới) khiến Liên đoàn Cờ Việt Nam đối mặt với áp lực lớn từ dư luận.

Có vấn đề trong điều hành?

Từ sự cố lùm xùm xung quanh việc thành lập đội tuyển dự Olympiad 2026, các tuyển thủ kỳ cựu thay nhau viết tâm thư nói lời gan ruột về tính minh bạch trong thể thao cho đến việc FIDE tuyên bố tạm dừng cấp chứng chỉ cho học viên khóa đào tạo giảng viên, giáo viên cờ vua tại Hải Phòng và TP HCM, xâu chuỗi lại để thấy một điểm chung: Liệu có vấn đề trong cách thức điều hành, quản trị và truyền thông của Liên đoàn Cờ Việt Nam - tổ chức quản lý mọi hoạt động cờ vua trên phạm vi quốc gia?

Nhìn vào danh sách đội tuyển dự Olympiad 2026, không khó để nhận thấy Liên đoàn Cờ Việt Nam đã không có sự kiên trì trong đối thoại cũng như theo đuổi đến cùng để giải quyết vấn đề. Nỗ lực của liên đoàn ra sao mà Lê Quang Liêm phải lên tiếng từ Mỹ khẳng định việc anh không tham gia đội tuyển "không xuất phát từ khó khăn về lịch trình cá nhân như một số thông tin đã đề cập"? Ít khi lên tiếng trước dư luận, Nguyễn Ngọc Trường Sơn lần này cũng cho rằng việc "thay máu" gần như toàn bộ đội tuyển trước thềm một giải đấu lớn là "điều chưa từng thấy" trong suốt nhiều năm anh gắn bó với cờ.

Điều dư luận chờ đợi chính là đáp án cho câu hỏi: Liên đoàn Cờ Việt Nam đã làm gì để thuyết phục các kỳ thủ hay nhất khoác áo đội tuyển? Có cuộc làm việc trực tiếp nào không? Có phương án hỗ trợ kinh phí hay nỗ lực tháo gỡ khó khăn cụ thể nào không? Chỉ có một sự im lặng đáng sợ để rồi công chúng chứng kiến một danh sách đội tuyển lạ lẫm, được thành lập vội vã như để phục vụ ý đồ nào đó (?!).

Cách xử lý gây nhiều tranh luận

Ở đội tuyển nữ, cách xử lý cũng gây nhiều tranh luận. Hai kỳ thủ hàng đầu Phạm Lê Thảo Nguyên và Lương Phương Hạnh nhận thông tin liên quan đến việc tham dự đội tuyển qua nhóm trò chuyện trực tuyến. Sau đó xuất hiện câu chuyện cả hai đăng ký trễ hạn, dẫn đến cảm giác chán nản, hụt hẫng từ những người nhiều năm cống hiến cho đội tuyển quốc gia nhưng nhiệm vụ chỉ được giao và định đoạt qua tin nhắn trên nhóm chat.

Đáng nói hơn, khi dư luận phản ứng mạnh, danh sách sơ bộ vừa được công bố lại lập tức được bỏ ngỏ khả năng điều chỉnh. Điều này vô hình trung đẩy các kỳ thủ trẻ vào thế khó xử: Hôm nay họ được gọi vào đội tuyển quốc gia và ngày mai dễ dàng bị gạch tên nếu các đàn chị trở lại.

Một đội tuyển quốc gia không thể vận hành theo kiểu tùy tiện, thiếu khoa học bởi phía sau mỗi vận động viên là sự chuẩn bị chuyên môn, tâm lý, thể chất và cả niềm tự hào nghề nghiệp.

Vụ việc liên quan 2 khóa đào tạo giảng viên, huấn luyện viên FIDE cũng cho thấy một cách tiếp cận tương tự từ Liên đoàn Cờ Việt Nam. Khi nhiều học viên liên tục đặt câu hỏi về học phí, lệ phí thi, lệ phí cấp chứng chỉ, tiến độ cấp thẻ hay quy trình tài chính, điều họ mong đợi nhất là được giải thích rõ ràng. Thay vào đó, nhóm chat liên lạc chung - nơi tập hợp khoảng 120 người tham gia khóa học - lại bị xóa.

Nếu phản ánh này là chính xác, đây là chi tiết đáng suy nghĩ. Một nhóm chat không phải bằng chứng pháp lý nhưng là kênh trao đổi thông tin giữa đơn vị tổ chức và học viên. Việc đóng hoặc xóa kênh liên lạc trong lúc các thắc mắc chưa được giải đáp đầy đủ dễ tạo cảm giác né tránh hơn là đối thoại.

Điểm chung dễ nhận thấy ở cả hai vụ việc là các thông cáo báo chí luôn xuất hiện khá nhanh sau khi tranh cãi bùng phát. Song thông cáo chỉ là công cụ truyền thông, không phải giải pháp quản trị.