Điều tra bổ sung vụ “điện kế điện tử”: Thiệt hại chỉ hơn 8 tỉ đồng

Ban chỉ đạo trung ương về phòng chống tham nhũng chỉ đạo trong tháng 2-2009 phải hoàn tất việc xét xử vụ cố ý làm trái, sản xuất, buôn bán hàng giả tại Công ty Điện lực TP.HCM. Hiện đã có kết luận điều tra bổ sung vụ án này, nhưng theo thông tin từ TAND TP.HCM đến nay vẫn chưa nhận được cáo trạng truy tố các bị cáo.

Công nhân Điện lực Sài Gòn (Công ty Điện lực TP.HCM) lắp đặt lại điện kế cơ EMIC sau khi tháo gỡ điện kế điện tử tại hộ Nguyễn Duy Tân, 297/14 Lê Văn Sỹ, Q.3, TP.HCM (ảnh chụp ngày 19-12-2005) - Ảnh: N.C.T.

Theo kết luận điều tra bổ sung mới nhất của Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an về vụ án này thì giá trị thiệt hại do các bị cáo gây ra (có ý nghĩa quan trọng trong việc định tội, định khung hình phạt) chỉ có 8,1 tỉ đồng thay vì như kết luận trước đây là 181 tỉ đồng.

Thiệt hại của vụ án giảm hẳn

Vụ án được khởi tố từ giữa năm 2005, đến nay đã gần bốn năm với nhiều lần trả hồ sơ để điều tra bổ sung của VKSND tối cao, TAND TP.HCM. Trên cơ sở điều tra của Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an, tháng 9-2007 VKSND tối cao đã một lần ra cáo trạng truy tố 17 bị can, trong đó có 12 bị can nguyên là giám đốc, phó giám đốc và các nhân viên Công ty Điện lực TP.HCM bị truy tố về tội “cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”; 5 bị can nguyên là thành viên hội đồng quản trị, ban giám đốc, nhân viên Công ty Linkton Vina bị truy tố về tội “sản xuất, buôn bán hàng giả”.

Theo cáo trạng năm 2007, VKSND tối cao đã xác định: nhóm cán bộ của Công ty Điện lực TP.HCM đã có hành vi làm trái quy định của Nhà nước về đấu thầu, ký hợp đồng mua và đưa vào sử dụng 312.000 điện kế điện tử giả gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về vật chất và tinh thần. Thiệt hại mà hành vi các bị cáo gây ra chính là tổng số tiền mà công ty đã thanh toán trả 14 hợp đồng mua số điện kế giả này hơn 181 tỉ đồng.

Khi hồ sơ chuyển đến tòa để xét xử, tháng 1-2008 TAND TP.HCM quyết định hoàn trả hồ sơ cho VKS để điều tra bổ sung vì còn nhiều vấn đề liên quan đến việc xác định tổng giá trị thiệt hại do các bị cáo gây ra trong vụ án này chưa được làm rõ. Trước đó (tháng 12-2006), Thủ tướng Chính phủ đã chấp nhận đề nghị của Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công thương), đồng ý đưa số điện kế điện tử của vụ án vào sử dụng sau khi sửa chữa, khắc phục sai sót. Trên cơ sở quyết định trả hồ sơ của VKS, cơ quan điều tra đã trưng cầu giám định của Bộ Công thương về bốn vấn đề thiệt hại của vụ án.

Tuy nhiên, theo kết luận điều tra bổ sung vừa được cơ quan cảnh sát điều tra hoàn tất vào cuối tháng 12-2008 thì tổng giá trị thiệt hại mà các bị cáo gây ra chỉ 8,1 tỉ đồng. Đây là số thiệt hại do việc mua, chi phí lắp đặt, tháo dỡ thay thế, bảo quản, chi phí kiểm định mẫu, sửa chữa khiếm khuyết của các điện kế và hoàn thiện thủ tục pháp lý để sử dụng lại 312.000 điện kế điện tử trong vụ án (do Công ty Linkton Vina sản xuất). 

Sửa nơi sản xuất là được sử dụng lại?

Vụ án bị phanh phui sau khi báo chí lên tiếng về tình trạng các điện kế điện tử được lắp đặt đã đo đếm không chính xác, gây thiệt hại cho người sử dụng điện (phải trả tiền nhiều hơn số điện năng thật sự sử dụng). Kết quả điều tra làm rõ: thay vì tổ chức đấu thầu và hợp đồng mua điện kế điện tử có xuất xứ từ Singapore, nhóm cán bộ của Công ty Điện lực TP đã cố ý làm trái quy trình đấu thầu, ký kết hợp đồng và mua 312.000 điện kế do Công ty Linkton Vina (trong nước) sản xuất nhưng trên sản phẩm ghi xuất xứ từ Singapore (hàng giả xuất xứ).

Khi vụ án đang trong quá trình điều tra, Bộ Công nghiệp lúc đó đã có văn bản đề nghị Thủ tướng cho đưa số điện kế điện tử giả xuất xứ vào tái sử dụng vì cho rằng qua giám định các điện kế này vẫn đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Vấn đề khắc phục sai sót, khiếm khuyết của lô điện kế giả này được Bộ Công thương đưa ra với hai phương án: phương án 1 giữ nguyên trạng côngtơ, chỉ ghi thêm dòng chữ “lắp ráp bởi Linkton-Vina” để phù hợp với thực tế là hàng lắp ráp tại VN (tổng giá trị thiệt hại nếu chọn giải pháp khắc phục theo phương án này là 8,1 tỉ đồng); phương án 2 vẫn giữ nguyên trạng kết cấu bên trong và kiểu dáng côngtơ, chỉ thay đổi nhãn mác và tên phương tiện đo trên nắp hộp côngtơ để phù hợp với chủ sở hữu mới là Công ty Điện lực TP.HCM (tổng giá trị thiệt hại nếu tính theo phương án này là hơn 9 tỉ đồng). Cơ quan điều tra đã có văn bản đề nghị Bộ Công thương lựa chọn một trong hai phương án và Bộ Công thương đã chọn phương án 1 với lý do để tránh lãng phí.

Ngày 9-12-2008, Bộ Công an đã có quyết định giao toàn bộ tang vật là 312.000 điện kế điện tử giả cho Bộ Công thương phối hợp với Bộ Khoa học - công nghệ hướng dẫn Tập đoàn Điện lực VN triển khai việc sửa chữa và đưa vào sử dụng, chỉ giữ lại 42 chiếc để làm tang vật phục vụ việc truy tố, xét xử.
Trong khi đó, cũng trong kết luận điều tra bổ sung mới nhất này, liên quan đến hành vi của nhóm bị can thuộc Công ty Linkton Vina trong việc sản xuất số điện kế điện tử, cơ quan điều tra đã căn cứ vào kết luận của Bộ Khoa học - công nghệ cho rằng: đủ yếu tố kết luận điện kế điện tử “Linkton Singapore” là hàng giả. Chính vì vậy, cơ quan điều tra có đủ cơ sở chứng minh nhóm bị can thuộc Công ty Linkton Vina có hành vi sản xuất và buôn bán hàng giả.