Những ông chủ thiếu tình người, bất chấp pháp luật

Hai lần nổ lò nấu sắt thép phế liệu khiến 2 công nhân bị mù mắt. Ông chủ nói với người bị nạn rằng đừng khai báo thì sẽ được bồi thường thiệt hại, nhưng sau đó đã bỏ rơi nạn nhân và còn hăm dọa: “Tôi thách tụi nó đi kiện!”. 1 giờ sáng ngày 11-11-2002, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Chợ Rẫy, TPHCM tiếp nhận một ca tai nạn lao động (TNLĐ) chuyển từ huyện Củ Chi về. Nạn nhân là Nguyễn Văn Luyến, sinh năm 1971, bị bỏng nhiều chỗ trên người, thương tích đặc biệt nặng ở đôi mắt.

Tráo trở với người lao động

Anh Luyến kể, tháng 9-2002 anh được nhận vào làm thợ lò tại cơ sở Phương Đô (xã Trung An, Củ Chi - TPHCM). Đây là công việc rất vất vả, nặng nhọc. Chủ trả công 90.000 đồng/đêm nhưng không ký hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế... Đêm xảy ra tai nạn nhằm ca trực của Luyến. Lúc 24 giờ, anh đang cho nguyên liệu vào lò, bất ngờ lò phát nổ. Luyến chỉ kịp nhớ là mặt anh bỏng rát rồi ngất đi. Khi tỉnh dậy, anh lơ mơ biết là mình đang nằm trong bệnh viện nhưng không tài nào mở mắt được. Sáng hôm sau, ông Lưu Quang Triệu, chủ cơ sở, đến bảo: Nếu muốn được giúp đỡ chi phí điều trị thì không được khai là nổ lò, mà phải nói là do bị than văng trúng; còn ông ta là anh trai đến thăm nuôi, không phải ông chủ! Thân cô thế cô, phần vì túng quẫn, Luyến đành phải im lặng chấp nhận. Anh đau đớn nói: “Tôi may mắn thoát chết nhưng đôi mắt đã bị mù. Từ một lao động chính trong gia đình, tôi trở thành gánh nặng cho vợ và 2 con nhỏ; trong khi ông chủ lại nhẫn tâm tuyên bố: Không bồi hoàn gì nữa vì cơ sở đã bỏ ra 7 - 8 triệu đồng chi phí thuốc men rồi!”. Quá bức xúc, đầu tháng 4-2003, anh Luyến đã kiện chủ cơ sở Phương Đô ra TAND huyện Củ Chi - TPHCM, đòi bồi thường TNLĐ.

Tình cờ, khi tìm hiểu về vụ kiện của Luyến, chúng tôi gặp một nạn nhân khác của cơ sở Phương Đô là anh Lưu Ngọc Nam, 23 tuổi, cũng là thợ lò. Anh Nam cho biết, chỉ 20 ngày sau vụ tai nạn của anh Luyến, lò lại phát nổ vào ca trực của anh lúc 3 giờ sáng ngày 1-12-2002. Sau tai nạn, Nam đã bị mù mắt phải. Cũng như trường hợp của Luyến, trong suốt thời gian Nam điều trị, chủ cơ sở cũng hứa bồi thường thỏa đáng nếu không trình báo với công an và bác sĩ. Trước sau anh Nam chỉ nhận được 1 triệu đồng, nhưng khi xuất viện, ông chủ tuyên bố “không có trách nhiệm gì nữa”. Quá uất ức, anh Nam cũng đã khởi kiện ra tòa.

Hám lợi, bất chấp nguy hiểm chết người

Trường hợp của anh Lê Xuân Trường (25 tuổi, ngụ tại quận Bình Thạnh - TPHCM) còn thương tâm hơn. Tháng 4-2002, anh được chủ thầu xây dựng Đỗ Quang Hải (ngụ phường 2, quận Tân Bình) nhận vào làm tại một công trình dân dụng ở phường Thảo Điền, quận 2 - TPHCM. Sáng 29-4-2002, Trường được giao việc phụ hàn. Nhưng chỉ mới đụng tới vỏ máy hàn thì anh bị điện giật té ngửa, sau đó chết trên đường đi cấp cứu. Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy Trường chết do sốc điện. Ngày 24-7-2002, Phân viện Khoa học Hình sự kết luận: Vỏ kim loại của chiếc máy hàn bị rò điện từ cuộn dây sơ cấp bên trong máy. Đến ngày 24-12-2002, lai lịch của chiếc máy hàn được Đoàn Điều tra TNLĐ TPHCM làm rõ: Đây là một chiếc máy cũ, hư hỏng nặng bị vứt bỏ ở bãi rác, nhưng vì hám lợi, ông Đỗ Quang Hải nhặt về, câu móc lại hệ thống điện cho công nhân sử dụng!!!

Trở lại vụ việc tại cơ sở Phương Đô, nếu không có chuyện khiếu kiện của 2 công nhân, hẳn vụ việc sẽ chìm vào quên lãng. Khi chúng tôi đến cơ sở, ông Lưu Quang Triệu đi vắng, đến 22 giờ mới liên lạc được qua điện thoại. Nghe hỏi chuyện Luyến và Nam, ông Triệu nói như hét vào điện thoại: “Muốn kiện tới đâu thì kiện, tôi sợ gì! Mà tôi với nó có hợp đồng, hợp điếc gì đâu? Mỗi năm cả nước này có khối người chết vì TNLĐ chứ nó mất đôi mắt thì nhằm nhò gì? Tôi thách chúng nó đi kiện...”.

Ông Huỳnh Tấn Dũng, Trưởng Ban Thanh tra Kỹ thuật An toàn lao động Sở LĐ-TB-XH TPHCM, cho biết hiện nay ở TPHCM hoạt động nấu sắt thép phế liệu không đảm bảo an toàn rất đáng báo động. Gần đây nhất, vào ngày 28-4-2003, tại 2 cơ sở nấu thép phế liệu ở huyện Hóc Môn và huyện Bình Chánh đã xảy ra nổ lò, làm 1 người chết và 2 người bị thương nặng.

DIỄN ĐÀN QUẢN LÝ

Ông Nguyễn Hiếu Đức, Chánh Thanh tra Lao động TPHCM:

“Vụ việc tại Phương Đô có nhiều tình tiết tăng nặng”

Pháp luật lao động quy định, tất cả các vụ TNLĐ phải được khai báo, điều tra, lập biên bản... Việc che giấu, khai báo sai sự thật về TNLĐ là vi phạm pháp luật lao động. Đặc biệt, vụ việc tại cơ sở Phương Đô có nhiều tình tiết tăng nặng: vi phạm nhiều lần; xâm phạm quyền và lợi ích của nhiều người lao động; sau khi vi phạm, có hành vi trốn tránh, che giấu. Các vi phạm này sẽ bị xử phạt theo nguyên tắc: Nếu có 1 tình tiết tăng nặng, xử phạt gấp đôi; 2 tình tiết tăng nặng trở lên xử phạt gấp ba lần...

Ông Huỳnh Tấn Dũng, Trưởng Ban Thanh tra Kỹ thuật an toàn lao động Sở LĐ-TB-XH TPHCM:

“Cơ quan pháp luật xử lý quá chậm”

Vụ TNLĐ tại cơ sở Phương Đô không được khai báo. Mãi đến khi nạn nhân khiếu nại, ngày 28-4-2003 chúng tôi đã tổ chức đoàn kiểm tra Phương Đô và 5 cơ sở nấu sắt thép phế liệu khác trong khu vực. Đoàn đã phát hiện có 2 cơ sở từng xảy ra TNLĐ nhưng chỉ có vụ ở Phương Đô phát sinh khiếu nại, còn vụ kia, hai bên đã tự thỏa thuận. Chúng tôi sẽ xác minh, giải quyết ngay vụ TNLĐ của anh Nguyễn Văn Luyến, còn vụ TNLĐ của anh Lưu Ngọc Nam, phải chờ kết quả điều tra từ cơ quan công an. Riêng vụ anh Lê Xuân Trường (bị TNLĐ ở công trình phường Thảo Điền, quận 2), Đoàn Điều tra TNLĐ đã đề nghị khởi tố vụ án để xảy ra TNLĐ chết người, nhưng đến nay chưa thấy phản hồi. Rất nhiều vụ TNLĐ đã được chúng tôi đề nghị các cơ quan pháp luật xử lý nhưng đều giải quyết rất chậm.

Luật sư Nguyễn Văn Trận, Đoàn Luật sư TPHCM:

“Đủ cơ sở khởi tố chủ thầu Đỗ Quang Hải”

Việc chủ thầu Đỗ Quang Hải sử dụng máy hàn điện không an toàn dẫn đến tử vong CN Lê Xuân Trường đủ cơ sở để khởi tố vụ án hình sự theo khoản 1 điều 227 Bộ Luật Hình sự. Ngoài ra, chủ thầu còn có trách nhiệm bồi thường cho gia đình nạn nhân theo quy định của pháp luật lao động.