Rút củi đáy nồi

Mỹ cần thành quả trước mắt, còn Liên minh châu Âu chấp nhận xuống thang để duy trì sự ổn định trong quan hệ hợp tác kinh tế và thương mại với Mỹ

Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã kịp thời tránh được một vòng thương chiến thuế quan bảo hộ thương mại mới với việc đạt được một thỏa thuận tạm thời vừa bổ sung nội dung vừa triển khai thực hiện cụ thể hiệp định thương mại được hai bên ký kết hồi năm ngoái. Hiệp định này cho tới nay vẫn chưa được Nghị viện châu Âu phê chuẩn nên trên thực tế chưa có hiệu lực pháp lý.

Sự trì hoãn phê chuẩn này ở phía EU khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump rất bực bội. Ông Donald Trump đã ra tối hậu thư cho EU là phải phê chuẩn hiệp định và giảm thuế quan ngay, nếu không, phía Mỹ sẽ áp thuế quan 25% đối với ô tô và xe tải của EU từ ngày 4-7 tới. Trong hiệp định thương mại song phương trên, mức thuế quan được hai bên thỏa thuận cho những dòng sản phẩm trên chỉ có 15%.

Ông Donald Trump sốt ruột bởi hiệp định thương mại chưa có hiệu lực pháp lý chính thức thì phía Mỹ không thể xuất khẩu hàng hóa công nghiệp vào thị trường EU với mức thuế quan 0%. Nghị viện châu Âu trì hoãn phê chuẩn hiệp định thương mại giữa EU và Mỹ vì ông Donald Trump tuyên bố muốn thâu tóm đảo Greenland tự trị thuộc chủ quyền của Đan Mạch và đơn phương áp thuế quan 50% đối với sản phẩm thép và nhôm của EU. Nghị viện châu Âu muốn gây áp lực đối với ông Donald Trump, thể hiện thái độ phản đối chuyện đảo Greenland cũng như thúc ép Ủy ban châu Âu đàm phán lại với Mỹ theo hướng có thêm những bảo đảm rằng phía Mỹ phải tuân thủ nghiêm chỉnh và đầy đủ những gì đã cam kết và không đơn phương khiêu chiến thương mại với EU trong tương lai.

Bước đi mới giúp hai bên tránh được chiến tranh thương mại bùng phát sau ngày 4-7 và Nghị viện châu Âu có thể phê chuẩn hiệp định thương mại với Mỹ mà không bị tổn hại thể diện và bị coi là chịu đầu hàng trước sức ép từ phía Mỹ. Thỏa thuận còn giúp ông Donald Trump có thể truyền thông rầm rộ là Mỹ chỉ cần tung đòn thuế quan thì không chỉ EU mà mọi đối tác kinh tế và thương mại trên thế giới đều sẽ phải đáp ứng điều kiện của Washington và chịu làm những gì nước này muốn.

Phía EU nhượng bộ sẽ hạ thấp thuế quan ngay và khẩn trương phê chuẩn hiệp định thương mại với Mỹ để không bị áp thuế 25% từ ngày 4-7 tới. Phía EU để cho Mỹ được áp thuế quan 50% đối với sản phẩm thép và nhôm cho tới cuối năm 2026 và đồng ý thời hạn hiệu lực của hiệp định thương mại song phương sẽ chấm dứt vào cuối năm 2029, thay vì đầu năm 2028 như đã thỏa thuận trước. Mỹ phải nhượng bộ EU ở cam kết tuân thủ nghiêm chỉnh mọi thỏa thuận đã ký kết. Qua đó có thể thấy EU đã nhượng bộ cho Mỹ nhiều hơn chiều ngược lại.

Trong khi phía Mỹ cần thành quả trước mắt thì EU chấp nhận xuống thang để duy trì sự ổn định trong quan hệ hợp tác kinh tế và thương mại với Mỹ. EU làm như thế còn nhằm có thêm thời gian gây dựng thành công đủ mức tự chủ để tiến tới không còn bị lệ thuộc vào thị trường Mỹ, tức là để gây dựng được con chủ bài mới có thể vô hiệu hóa vũ khí thuế quan của Mỹ. Ông Donald Trump cần kết quả đối ngoại và kinh tế đối ngoại để thoát khó về đối nội hiện tại và để cứu Đảng Cộng hòa không bị thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp tới. Cho nên Mỹ và EU mới cùng nhau "rút củi đáy nồi" như thế.