Sản lượng dầu của vùng Vịnh giảm mạnh
Khoảng 100 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp của các nước thành viên Cơ quan Năng lượng quốc tế sẽ được đưa ra bán cho những khách hàng tại châu Á trong tuần này
Cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz buộc các nước vùng Vịnh giảm khai thác dầu, kéo theo động thái xả kho khẩn cấp của Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA) nhằm nỗ lực bình ổn giá dầu thế giới. Theo ước tính của Cơ quan định giá Argus (Anh), sản lượng khai thác dầu của các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư hiện giảm khoảng 6,2-6,9 triệu thùng/ngày so với tháng 2-2026.
Tiếp bước Iraq và Kuwait, các nước Ả Rập Saudi, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain đã hạn chế sản xuất dầu. Lý do là họ không thể duy trì việc xuất khẩu dầu sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, khiến các kho chứa nhanh chóng đầy lên. Theo hãng tin Bernama ngày 17-3, Tập đoàn dầu khí quốc doanh Saudi Aramco (Ả Rập Saudi) đã tạm dừng hoạt động tại các mỏ ngoài khơi Safaniya, Marjan, Zuluf và Abu Safa. Argus ước tính động thái này sẽ làm giảm sản lượng từ 2 đến 2,5 triệu thùng/ngày.
Trong khi đó, sản lượng dầu của Iraq trong tháng 2 là 4,42 triệu thùng/ngày nhưng đến ngày 8-3 giảm còn 1,5-1,7 triệu thùng/ngày. Con số này dự kiến giảm xuống còn 1,2-1,3 triệu thùng/ngày.
Tại Kuwait, sản lượng khai thác dầu đã giảm từ 2,59 triệu thùng/ngày hồi tháng 2 xuống còn khoảng 2 triệu thùng/ngày và có thể sớm chỉ còn đạt 1,5 triệu thùng/ngày. Sản lượng của UAE cũng giảm xuống mức 2,7-3 triệu thùng/ngày, so với mức 3,53 triệu thùng/ngày của tháng 2. Tại Bahrain, Công ty Dầu khí Bapco gần đây tuyên bố tình trạng bất khả kháng sau các vụ nổ tại nhà máy lọc dầu của họ.
Căng thẳng leo thang tại Trung Đông khi Mỹ - Israel không kích các mục tiêu Iran từ cuối tháng 2, dẫn đến các cuộc tấn công đáp trả của Tehran. Diễn biến này dẫn tới việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng của thế giới - bị phong tỏa trên thực tế, gây gián đoạn nghiêm trọng tới xuất khẩu và sản lượng năng lượng tại khu vực.
Tàu chở dầu Shenlong Suezmax treo cờ Liberia tại cảng Mumbai ở Ấn Độ sau khi đi qua eo biển Hormuz hôm 12-3Ảnh: AP
Đối mặt sức ép từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đang xem xét tiếp tục xả kho dự trữ dầu thô khẩn cấp ra thị trường toàn cầu nhằm hạ nhiệt giá dầu. Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA, hôm 16-3 cho biết các nước thành viên vẫn đang nắm giữ lượng lớn dầu dự trữ khẩn cấp ngay cả sau khi đã đồng ý thực hiện đợt xả kho lớn nhất trong lịch sử thị trường. Điều đó có nghĩa các nước này vẫn có thể tiếp tục tung thêm dầu dự trữ ra thị trường "khi cần thiết và nếu cần thiết".
Theo trang The Guardian, khoảng 100 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp sẽ được đưa ra bán cho các khách hàng tại châu Á trong tuần này. Đây là đợt xả đầu tiên nằm trong kế hoạch bơm 400 triệu thùng dầu thô ra thị trường toàn cầu của IEA nhằm bù đắp lượng xuất khẩu bị gián đoạn từ các quốc gia vùng Vịnh.
Ông Birol cho rằng lượng dầu dự trữ khẩn cấp có thể giúp chống đỡ tạm thời. Song, điều quan trọng vẫn là phải khơi thông lại eo biển Hormuz để dầu khí từ vùng Vịnh có thể tiếp cận thị trường toàn cầu. Lãnh đạo IEA cũng cảnh báo các chính phủ cần chuẩn bị sẵn sàng cho kịch bản chiến sự còn kéo dài, đồng thời nhấn mạnh hoạt động thương mại năng lượng toàn cầu sẽ cần thời gian hồi phục sau khi chiến sự kết thúc.
Trong động thái khác nhằm hỗ trợ thị trường, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với đài CNBC hôm 16-3 rằng Mỹ cho phép các tàu chở dầu của Iran đi qua eo biển Hormuz. Theo ông Bessent, chính quyền Tổng thống Donald Trump tin rằng lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển này sẽ tăng lên trước khi hải quân Mỹ và lực lượng đồng minh bắt đầu hộ tống các tàu thương mại.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ thông tin các tàu chở dầu cung cấp cho Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz. Washington tin rằng một số tàu của Trung Quốc cũng đang rời khỏi khu vực vùng Vịnh.
Iran "không tìm kiếm lệnh ngừng bắn"
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi hôm 16-3 bác bỏ thông tin ông đã nối lại tiếp xúc với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Theo ông Araghchi, lần liên lạc gần đây nhất giữa hai bên là trước khi xung đột bùng phát hôm 28-2.
Trước đó, trang tin Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết đường dây liên lạc trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã được kích hoạt trở lại trong những ngày gần đây.
Cùng ngày, ông Araghchi khẳng định Iran không tìm kiếm một lệnh ngừng bắn hoặc đàm phán với Mỹ, qua đó bác bỏ tuyên bố của Washington rằng Tehran đã đề nghị đình chiến.
Tại cuộc họp báo ở thủ đô Tehran, theo Tân Hoa Xã, Bộ trưởng Ngoại giao Iran cho rằng muốn chấm dứt xung đột thì phải bảo đảm Tehran sẽ không bị tấn công thêm lần nào nữa.
Cũng tại sự kiện này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định eo biển Hormuz không bị đóng cửa, bất chấp căng thẳng. Tuy nhiên, Tehran đang kiểm soát việc di chuyển của tàu thuyền qua tuyến đường biển chiến lược này.
Phương Võ