Chất độc đầy trong người chúng ta!

Hầu như tất cả các chất độc hiện nay đều chỉ mới được chế tạo trong vòng vài thập kỷ nay để phòng, chống dịch bệnh, tăng sản lượng lương thực, hoặc chỉ đơn giản là mang lại sự tiện lợi trong cuộc sống hàng ngày của con người. Nhưng trớ trêu thay, rất nhiều trong số các chất này giờ đây lại trở thành mối đe dọa đối với tính mạng động vật và con người, do chính những đặc tính của chúng: độc và... ổn định!

Ngày nay, có những bằng chứng rõ ràng cho thấy một số chất hoá học nhân tạo đã gây hại nghiêm trọng đến cho sức khỏe con người lẫn động vật hoang dã trên khắp toàn cầu. Tuy nhiên, vẫn chưa ai xác định được quy mô đầy đủ của vấn đề, bởi cho đến nay giới khoa học chỉ mới thử nghiệm được một ít trong số hàng ngàn chất hóa học sử dụng trong sinh hoạt và công nghiệp.

Lần đầu tiên kể từ năm 1981, châu Âu sẽ tiến hành một cuộc đánh giá lớn để đảm bảo một tương lai an toàn hơn cho con cái chúng ta và động vật hoang dã thông qua Pháp chế Hóa học Châu Âu. Nhằm hỗ trợ cho quá trình này, Quỹ Thiên nhiên Hoang dã WWF sẽ tiến hành Chiến dịch có quy mô quốc tế: Chiến dịch DetoX.

Sống chung với... độc

Đây là cuộc điều tra lớn nhất ở châu Âu về mức độ nhiễm độc ở người, do WWF và Ngân hàng Hợp tác thực hiện hồi tháng 12/2003. Hai cơ quan này đã phân tích mẫu máu của 47 người thuộc 17 quốc gia trên khắp châu Âu, trong đó có 39 thành viên của Nghị viện châu Âu, bốn nhà quan sát từ các quốc gia bổ sung, một cựu thành viên Nghị viện và ba nhân viên của WWF. Các mẫu máu được phân tích để tìm 101 chất hóa học thuộc năm nhóm chính: thuốc trừ sâu chlorine hữu cơ như DDT; PCB; chất chữa cháy brôm hóa; acid phthalic; và các hợp chất flour hóa (PFOS).

Kết quả tìm được khiến tất cả mọi người đều giật mình kinh hãi: Có tới 76 chất độc công nghiệp và tích luỹ sinh học bền hiện diện trong máu những người thử nghiệm. Trong đó, số chất cao nhất có trong cơ thể một người là 54, còn số lượng trung bình là 41. Có ít nhất 13 chất hóa học giống nhau được tìm thấy trong mỗi người tham gia thử nghiệm, trong đó có cả những chất đã bị cấm ở châu Âu trên 20 năm trước, hoặc đang được sử dụng rộng rãi ngày nay!

Chất chống cháy HBCD chỉ tìm thấy trong một người duy nhất. WWF tin rằng đây là lần đầu tiên chất này xuất hiện trong máu người. Một chất chống cháy khác là deca BDE đã được phát hiện với mức độ cao nhất từng có trong một cuộc nghiên cứu ở châu Âu. Mức độ đậm đặc của chất này cao hơn nhiều so với hai chất chống cháy khác gần đây vừa bị cấm ở châu Âu, một phần là do chúng hiện diện ngày càng nhiều trong cơ thể người và động vật hoang dã.

Máu của tất cả những người thử nghiệm đều bị nhiễm độc

Kết quả của cuộc thử nghiệm trên cho thấy: Mỗi người chúng ta đều có khả năng bị nhiễm chất độc công nghiệp, bất kể sống tại đâu. Và, không một ai lường được các chất này sẽ gây ra hậu quả như thế nào cho bản thân chúng ta, con cái chúng ta và môi trường xung quanh.

Rõ ràng, phát hiện này hoàn toàn ngược lại với những gì các nhà sản xuất công nghiệp thường khẳng định là các chất hóa học mà họ sản xuất ra "được kiểm soát chặt chẽ" (trong thực tế, phần lớn lại không hề an toàn chút nào cả).

Cuộc điều tra này đã khá đủ để thấy được rằng các chế định về chất hóa học ở cấp quốc gia và trên toàn châu Âu đang tỏ ra không đủ hiệu quả để bảo vệ con người cũng như môi trường khỏi bị nhiễm các chất hóa học tích luỹ sinh học và bền vững. Gần đây, Liên minh châu Âu vừa nhận được một đề xuất về Quy định mới dành cho chất hóa học, mang tên REACH (viết tắt của Registration, Evaluation, and Authorization of Chemicals - Đăng ký, đánh giá và cấp phép chất hóa học). Đây sẽ là cơ hội... hiếm hoi cho việc kiểm soát chặt chẽ các chất độc công nghiệp.

Giảm thiểu nguy cơ

Để hạn chế nguy cơ phơi nhiễm với chất độc hóa học, chúng ta có thể áp dụng những nguyên tắc đơn giản sau nhằm bảo vệ bản thân cũng như môi trường:

Mười nguyên tắc hàng đầu:

01. Hãy mua sản phẩm hữu cơ bất cứ lúc nào có thể.

02. Rửa sạch và gọt vỏ hoa quả trước khi ăn.

03. Tránh dùng thuốc trừ sâu trong nhà hoặc vườn.

04. Tránh dùng thực phẩm đóng hộp: Thay vào đấy, hãy chọn thực phẩm tươi sống, đông lạnh hoặc sấy khô.

05. Tránh dùng thực phẩm tiếp xúc trực tiếp với túi bóng gói.

06. Hãy sử dụng các loại chai sữa cho trẻ sơ sinh không làm bằng polycarbonate (PC), hoặc tốt nhất nhà nên cho trẻ bú vú mẹ.

07. Thay vì dùng điều hòa nhiệt độ, hãy mở toang cửa sổ ra.

08. Ở châu Âu, hãy mua các sản phẩm có dán nhãn sinh thái của Liên minh châu Âu.

09. Hãy mua các loại xà phòng, dầu gội đầu và mỹ phẩm có mùi hương thiên nhiên, tránh dùng loại có hương thơm tổng hợp.

10. Dùng sơn, dầu bóng và keo có dán nhãn "Lượng VOC thấp", hoặc những loại có pha với nước.

Trong phòng khách và phòng ngủ:

- Không nên:

* Thường xuyên lau khô.

* Thay thảm khi đang có thai.

* Lót và nhồi thảm tổng hợp hoặc thảm bằng bọt biển tổng hợp, cao su bọt biển, bọc bằng nhựa mủ hoặc chất dẻo, bởi vì chúng sẽ phát ra VOC (hợp chất hữu cơ không ổn định).

* Dùng điều hoà nhiệt độ.

- Nên:

* Mua thảm làm bằng sợi hữu cơ tự nhiên như len, cotton, mây hoặc đay.

* Quần áo có thể giặt bằng máy và quần áo ít qua xử lý hóa học như chất tẩy ố.

Trong nhà tắm:

- Không nên:

* Dùng mỹ phẩm, vật dụng cọ rửa và nước thơm có hương tổng hợp.

* Sử dụng thuốc nhuộm tóc lâu ngày, đặc biệt là những loại có mang lời cảnh báo "can cause an allergic reaction" (có thể gây dị ứng).

- Nên:

* Sử dụng các sản phẩm như xà phòng, dầu gội đầu, dầu dưỡng tóc và sản phẩm chăm sóc tóc làm từ nguyên liệu tự nhiên.

* Dùng các sản phẩm không có hương thơm.

* Mua giấy toilet và các sản phẩm vệ sinh chưa tẩy trắng.

Trong nhà bếp:

- Không nên:

* Dùng thực phẩm đóng hộp.

* Dùng nước xịt phòng hóa học hoặc các sản phẩm lau rửa đậm mùi như dung dịch rửa chén bát, lau sàn và xà phòng giặt.

* Dùng túi bóng khi đun lại hoặc nấu thức ăn trong lò vi sóng.

* Dùng lò vi sóng đun thức ăn đựng trong đồ vật bằng chất dẻo, trừ phi có chỉ dẫn cho phép.

- Nên:

* Dùng các sản phẩm hữu cơ nếu điều kiện cho phép.

* Thực phẩm tươi sống, đông lạnh hoặc sấy khô thay vì đồ hộp.

* Dùng bình lọc nước để giảm bớt chất hóa học trong nước uống.

* Trải sàn bằng chất nhựa vinyl.