Lạm dụng kháng sinh đang gia tăng

Kháng sinh là loại thuốc đặc hiệu để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn nhưng không phải lúc nào, bệnh nào cũng cần điều trị bằng kháng sinh

Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý không chỉ khiến bệnh không khỏi mà còn gia tăng các tác nhân gây bệnh, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em. Lạm dụng kháng sinh ngay từ những năm tháng đầu đời của trẻ làm cho trẻ lờn thuốc, làm tăng sức công phá của vi khuẩn với cơ thể trẻ và gây ra những bệnh nguy hiểm khác.

Bên cạnh việc gia tăng các chủng vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh còn làm xuất hiện nhanh các chủng mới, gây khó khăn cho điều trị. Quá trình theo dõi điều trị tại Khoa Nhi Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) những năm gần đây cho thấy tình trạng kháng thuốc kháng sinh đang tăng lên nhanh chóng. Không chỉ với các loại kháng sinh đã thông dụng mà ngay cả các thuốc kháng sinh thế hệ mới, tỉ lệ kháng thuốc cũng rất cao. Theo khảo sát mới đây ở 30 loại thuốc kháng sinh thế hệ mới, có đến 13 loại thuốc đã bị kháng.

Thực trạng lạm dụng thuốc kháng sinh hiện nay có từ hai phía: bệnh nhân và cán bộ y tế. Nhiều bệnh nhân tưởng rằng kháng sinh chữa được bách bệnh nên có thói quen mua kháng sinh về tự điều trị mà không cần toa của thầy thuốc. Còn người bán thuốc cứ có người mua là bán, thậm chí còn thực hiện vai trò của bác sĩ để kê đơn cho người bệnh.

Nhiều trường hợp tuy biết rằng không có chỉ định dùng nhưng bác sĩ vẫn kê kháng sinh hoặc do chẩn đoán không rõ ràng, thiếu phương tiện chẩn đoán vi khuẩn học nên dùng kháng sinh để điều trị bao vây. Ở các phòng khám tư, khi bệnh nhân đến khám, bác sĩ thường kê ngay những kháng sinh mạnh, đắt tiền trong khi bệnh chưa cần tới thuốc đó. Đối với những trường hợp được chẩn đoán “nhiễm siêu vi” thì không cần dùng kháng sinh nhưng thực tế nhiều bác sĩ vẫn kê kháng sinh cho... chắc ăn!

Theo thống kê mới đây, trong số các bệnh nhân bị các bệnh nhiễm khuẩn như bệnh hô hấp, bệnh đường tiêu hóa... đã từng đến khám tại các phòng khám hoặc bệnh viện, chỉ có 1/3 số bệnh nhân cần điều trị bằng kháng sinh, số còn lại không nhất thiết phải sử dụng. Theo thống kê của Vụ Điều trị (Bộ Y tế), hầu hết các thuốc kháng sinh hiện nay đã bị kháng.

Đối với vi khuẩn E.coli (thường gây bệnh tiêu chảy, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết), tỉ lệ kháng thuốc ở thuốc ampicillin là 88%, chloramphenicol và trimoxazol trên 50%; gentamycin, ciprofloxacin trên 40%. Đối với kháng sinh “cổ điển” như amoxicillin – clavulanat (Augmentin), vi khuẩn đề kháng hoàn toàn.