Tầm nhìn Côn Đảo

Côn Đảo được ví như "viên ngọc xanh" giữa biển Đông, nơi hội tụ hệ sinh thái rừng - biển nguyên sơ và giàu giá trị

Trước sức hút ngày càng lớn của du lịch, Côn Đảo vẫn kiên định với hướng đi bền vững, phát triển hài hòa, không đánh đổi môi trường, lấy bảo tồn làm nền tảng để giữ gìn những giá trị tự nhiên đặc sắc.

Chú trọng chất lượng và bảo vệ môi trường

Mỗi năm, hàng ngàn cá thể rùa mẹ vượt đại dương trở về các bãi cát ở Côn Đảo để đẻ trứng, tạo nên một trong những điểm tham quan, trải nghiệm du lịch đầy lý tưởng. Những năm gần đây, hoạt động "du lịch xem rùa đẻ trứng" được tổ chức bài bản, vừa mang đến trải nghiệm độc đáo cho du khách vừa góp phần lan tỏa ý thức bảo tồn thiên nhiên.

Anh Nguyễn Việt Hoàn, Trạm Kiểm lâm Hòn Bảy Cạnh, cho biết: "Chúng tôi kiểm soát rất chặt số lượng khách, đồng thời yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định như không sử dụng đèn flash, không gây tiếng ồn. Mục tiêu là để hoạt động du lịch không làm ảnh hưởng đến tập tính sinh sản tự nhiên của rùa biển". Không chỉ rùa biển, hệ sinh thái san hô tại vùng biển Côn Đảo cũng đang được bảo vệ nghiêm ngặt. Các hoạt động như lặn biển, tham quan đáy biển đều phải đăng ký, đi theo tuyến quy định và có hướng dẫn viên đi kèm.

Khác với nhiều điểm đến phát triển du lịch đại trà, Côn Đảo lựa chọn mô hình "du lịch chất lượng cao, số lượng có kiểm soát". Điều này thể hiện rõ qua việc hạn chế các dự án có nguy cơ tác động lớn đến môi trường, đồng thời ưu tiên các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên. Tại Côn Sơn, các tour lặn ngắm san hô, chèo kayak hay trekking xuyên rừng đang thu hút du khách yêu thiên nhiên. Tuy nhiên, mỗi hoạt động đều đi kèm quy định cụ thể về bảo vệ môi trường, từ việc không chạm vào san hô đến hạn chế rác thải nhựa.

Bà Trần Thị Hạnh, chủ một cơ sở homestay tại Côn Đảo, chia sẻ: "Khách đến đây bây giờ không chỉ nghỉ dưỡng mà còn muốn trải nghiệm thiên nhiên một cách có trách nhiệm. Nhiều người sẵn sàng trả giá cao hơn để tham gia tour sinh thái, miễn là không phá vỡ cảnh quan". Theo bà Hạnh, xu hướng du lịch "xanh" đang mở ra cơ hội mới cho người dân địa phương nhưng cũng đòi hỏi họ phải thay đổi cách làm du lịch, từ phục vụ đại trà sang chú trọng chất lượng và ý thức bảo vệ môi trường.

Tại Côn Đảo, đa số các cơ sở lưu trú đã chủ động nói không với sản phẩm nhựa dùng một lần, hạn chế túi ni-lông, thay thế bằng vật liệu thân thiện môi trường. Mút xốp cũng dần bị loại bỏ, trong khi việc phân loại rác, giảm thiểu rác thải nhựa trở thành tiêu chí phục vụ. Không chỉ vậy, trong hoạt động tâm linh, người dân và du khách cũng được đề nghị không đốt vàng mã để giảm khói bụi, giữ gìn môi trường trong lành cho đảo.

Những người giữ rừng, giữ biển

Trong hành trình cân bằng giữa phát triển và bảo tồn, cộng đồng địa phương ở Côn Đảo đang trở thành lực lượng nòng cốt. Từ chỗ mưu sinh bằng khai thác tự nhiên, nhiều hộ dân đã chủ động chuyển hướng sang làm du lịch sinh thái, từng bước trở thành những "người giữ rừng, giữ biển".

Câu chuyện của anh Lê Minh Tuấn, một ngư dân chuyển sang làm hướng dẫn viên lặn biển, là ví dụ điển hình. "Trước đây, tôi chỉ biết khai thác, giờ hiểu rằng nếu không giữ gìn thì sẽ mất. Làm du lịch giúp thu nhập ổn định hơn, lại góp phần bảo vệ môi trường cho thế hệ sau" - anh Tuấn bộc bạch. Những người như anh đang âm thầm làm "người gác biển", vừa phát triển kinh tế vừa lan tỏa ý thức bảo tồn đến du khách.

Song hành với cộng đồng, công tác quản lý, bảo tồn cũng được thực hiện chặt chẽ. Ông Nguyễn Khắc Pho, Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo, cho biết mọi hoạt động du lịch đều gắn với nguyên tắc bảo vệ môi trường. Việc tham quan, trải nghiệm trong vườn được kiểm soát nghiêm ngặt về số lượng khách, tuyến điểm và quy định bảo tồn, hướng tới việc mỗi du khách không chỉ đến thưởng ngoạn mà còn có trách nhiệm với thiên nhiên.

Thời gian qua, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn du khách và doanh nghiệp tuân thủ các quy định bảo vệ rừng, biển; đồng thời triển khai nhiều mô hình du lịch sinh thái gắn với giáo dục môi trường. Đây được xem là giải pháp lâu dài nhằm vừa khai thác hiệu quả tài nguyên vừa gìn giữ hệ sinh thái đặc hữu của Côn Đảo.

Tuy vậy, áp lực phát triển vẫn hiện hữu. Lượng khách tăng nhanh kéo theo những thách thức về hạ tầng, đặc biệt là xử lý rác thải và nước thải. Cùng với đó, biến đổi khí hậu đang tác động trực tiếp đến hệ sinh thái biển, làm suy giảm diện tích san hô và ảnh hưởng đến sinh cảnh của nhiều loài.

Trước thực tế này, chính quyền địa phương xác định rõ hướng đi không đánh đổi. Ông Phan Trọng Hiền, Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo, cho hay địa phương kiên định phát triển du lịch bền vững, ưu tiên bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái. Côn Đảo không chạy theo số lượng mà tập trung nâng cao chất lượng, hướng tới phân khúc du lịch cao cấp, thân thiện với môi trường.

Theo ông Hiền, việc hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn luôn được đặt lên hàng đầu, đặc biệt trong bảo vệ rừng, biển và các loài quý hiếm. Đồng thời, các hoạt động du lịch tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế tác động tiêu cực, từng bước xây dựng Côn Đảo trở thành điểm đến xanh, sạch và khác biệt.