Tập trung ngăn chặn vi phạm bản quyền
Nếu không có biện pháp ngăn chặn, đến năm 2027, dự báo sẽ có 19,5 triệu người dùng Việt Nam vi phạm bản quyền trực tuyến, gây thất thoát 456 triệu USD
Thủ tướng vừa có công điện về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, Thủ tướng giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan triệt phá các website, tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến.
Không có vùng cấm, không có ngoại lệ
Thủ tướng cũng giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý.
Lãnh đạo các bộ - ngành, địa phương quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng ra quân, triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7 đến ngày 30-5. Tinh thần là không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức ngay các cuộc kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng.
Nhiều website phim lậu đã chính thức dừng hoạt động. Ảnh: LÊ TỈNH
Thời gian gần đây, cơ quan chức năng đã mạnh tay xử lý các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường số. Ngày 5-3, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá chuyên án lớn, bắt giữ 38 đối tượng về hành vi phát tán nội dung vi phạm bản quyền, tổ chức đánh bạc trực tuyến và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy. Nhóm này vận hành nhiều website như XoilacTV, ThapcamTV, CakeoTV, Banhkhuc, 8XBET, Hbet, Lu88...; với tổng số tiền giao dịch gần 1.000 tỉ đồng.
Trước động thái của cơ quan quản lý, một số ứng dụng (app), website phim, truyền hình lậu đã đóng cửa. Đầu tháng 2-2026, Rophim - trang phim lậu có lượng truy cập lớn tại Việt Nam - đã thông báo ngừng hoạt động trong bối cảnh các nhà mạng tăng cường chặn nền tảng nội dung vi phạm bản quyền.
Mới nhất, sáng 7-5, app truyền hình lậu Cò TV thông báo ngừng cung cấp dịch vụ từ thời điểm này. Trang web Phim4k.xyz cũng thông báo chính thức ngừng hoạt động từ 6-5 nhằm tuân thủ pháp luật Việt Nam.
Tương tự, Thiaphim - một app và website xem phim lậu miễn phí với chất lượng trung bình - cũng hiển thị trạng thái "Service unavailable" (dịch vụ không khả dụng), kèm thông báo lý do đóng cửa là theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Ngoài ra, website Mon Fansub - nhóm dịch phim Doraemon, Conan và Shin cậu bé bút chì, thành lập từ năm 2016 - cũng thông báo không còn hoạt động như trước. Khu vực và tính năng liên quan DoraWatch sẽ ngừng cung cấp dịch vụ từ ngày 5-5 do các vấn đề bản quyền đang được siết chặt. Website sẽ chỉ giữ lại khu vực chia sẻ tin tức/cộng đồng để người dùng có thể đăng bài, giao lưu và cập nhật thông tin.
Thiệt hại nghiêm trọng
Theo báo cáo của Media Partners Asia, tình trạng vi phạm bản quyền video trực tuyến đang ngày càng phổ biến. Số lượng người dùng trái phép ghi nhận năm 2022 là 15,5 triệu người, làm thất thoát 348 triệu USD.
Nếu không kiểm soát được tình hình này, đến năm 2027, số người dùng vi phạm bản quyền có thể tăng tới 19,5 triệu và thất thoát doanh thu có thể lên tới 456 triệu USD.
Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam cũng chỉ ra riêng trong năm 2024 đã ghi nhận 79 vụ kiện xâm phạm bản quyền âm nhạc cùng hàng trăm đường link trực tuyến vi phạm.
Dưới góc độ công nghệ, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu nhận định website lậu thường đặt máy chủ và đăng ký tên miền ở nước ngoài, hoạt động với cấu trúc khá tinh vi. Khi một website bị chặn hoặc bị đánh sập, một tên miền khác sẽ nhanh chóng xuất hiện để tiếp tục duy trì hoạt động và nguồn thu. Nhiều trang trong số đó liên kết với tổ chức quảng cáo cá cược hoặc cờ bạc trực tuyến nhằm thu lợi nhuận lớn.
Ở góc độ pháp lý, luật sư Phan Vũ Tuấn - Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, chuyên gia về sở hữu trí tuệ - chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa tốc độ vi phạm và tốc độ xử lý. Cụ thể, trong lĩnh vực bản quyền phát sóng thể thao, yếu tố thời gian mang tính quyết định. Sức hút của các trận đấu thể thao nằm ở yếu tố trực tiếp nên chỉ cần bị phát lậu ngay thời điểm diễn ra thì giá trị thương mại đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
"Một nội dung vi phạm có thể xuất hiện chỉ sau vài phút trong khi quy trình xử lý thường kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Đây chính là thách thức lớn đối với công tác bảo vệ bản quyền thể thao trong bối cảnh chuyển đổi số" - luật sư Tuấn phân tích.
Nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền
Theo ông Hoàng Quân - nhà sản xuất phim, việc dọn dẹp các trang web lậu, vi phạm bản quyền phim là rất thiết thực, song cần mở rộng tới các nền tảng mạng xã hội, group trò chuyện quy mô nhỏ bởi vi phạm diễn ra ở những nơi này khá nhiều.
"Nhiều người livestream các bản phim rạp công khai trong các group, tuy lan tỏa âm thầm nhưng ảnh hưởng không nhỏ đến nhà sản xuất. Để phát hiện và dọn dẹp hiệu quả, cần có những hình thức hỗ trợ report nhanh chóng song song với mức xử lý mang tính răn đe mạnh mẽ hơn" - ông Quân đề xuất.
Nhà sản xuất Hoàng Quân cũng cho rằng bên cạnh xử lý, ngăn chặn, quan trọng hơn cả vẫn là giáo dục, nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của công chúng. Những vi phạm này ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp giải trí nói chung và điện ảnh nói riêng; khiến nhà sản xuất ngại đầu tư, đối tác nước ngoài cũng lo lắng.
M.Phương