Thí điểm xây dựng xã, phường XHCN

Việc thí điểm xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại TP Hà Nội nhằm cụ thể hóa bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN ngay từ cấp gần dân nhất

Tại cuộc tiếp xúc cử tri TP Hà Nội mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý thành phố nghiên cứu xây dựng một phường, xã XHCN. Làm được điều đó, thủ đô Hà Nội không chỉ phát triển nhanh hơn, hiện đại hơn mà còn trở thành một đô thị đáng sống hơn, nhân văn hơn, văn minh hơn; xứng đáng với vai trò là trái tim của cả nước - nơi hội tụ niềm tin, trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới.

Lấy hạnh phúc của nhân dân làm trung tâm

Cụ thể hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tại hội thảo khoa học "Xây dựng xã, phường XHCN trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn" tổ chức mới đây, PGS-TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - khẳng định xây dựng xã, phường XHCN là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn quản trị hiện đại. Bởi lẽ, cấp cơ sở không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính mà còn phải chuyển mạnh sang quản trị phát triển cộng đồng, phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.

Đây cũng là giải pháp thiết thực góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045, để các mục tiêu lớn về phát triển, công bằng, tiến bộ xã hội được cảm nhận rõ nét trong từng cộng đồng dân cư, từng không gian sống cụ thể.

PGS-TS Đoàn Minh Huấn gợi mở nhiều nội dung quan trọng. Trong đó, ông cho rằng xã, phường XHCN phải là nơi hiện thực hóa dân chủ thực chất, phát triển kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội, xây dựng môi trường văn hóa giàu bản sắc, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm hạnh phúc và cơ hội phát triển toàn diện cho mọi người dân. Mô hình này cần được vận hành trên nền tảng nhà nước pháp quyền XHCN, quản trị hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, bảo đảm chính quyền cơ sở thực sự gần dân, trọng dân, phục vụ nhân dân.

GS-TS Nguyễn Xuân Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương - nhấn mạnh xã, phường XHCN trong kỷ nguyên phát triển mới cần được xây dựng như một cộng đồng dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, mở, nhân văn, phát triển và hạnh phúc. Mọi chính sách ở cấp cơ sở phải lấy con người làm trung tâm, hướng tới nâng cao chất lượng sống, củng cố gắn kết cộng đồng và tạo điều kiện để người dân phát triển toàn diện.

Theo GS-TS Nguyễn Quốc Sửu, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, người dân không cảm nhận chủ nghĩa xã hội (CNXH) qua khẩu hiệu, mà qua những điều rất cụ thể trong đời sống hằng ngày như trường học tốt hơn, dịch vụ y tế tốt hơn, môi trường sống an toàn hơn, chính quyền minh bạch hơn và cơ hội phát triển công bằng hơn. Xã, phường XHCN phải là nơi mà các giá trị tốt đẹp của CNXH được hiện thực hóa bằng chất lượng sống, chất lượng quản trị và chất lượng phát triển.

54 tiêu chí mô hình xã, phường XHCN

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết thành phố đang nghiên cứu xây dựng Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường XHCN nhằm cụ thể hóa bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN ngay từ cấp gần dân nhất.

Theo đó, mọi chính sách và hoạt động đều hướng tới người dân, vì hạnh phúc của nhân dân, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai bị bỏ lại phía sau. Đề án xác định mục tiêu tổng quát là xây dựng và phát triển thủ đô Hà Nội "văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc" thông qua lựa chọn địa bàn để tổ chức thí điểm, từ đó kiểm nghiệm thực tiễn, hoàn thiện cơ chế, chính sách và từng bước nhân rộng.

Dự thảo đề án xây dựng 8 nội dung cốt lõi, gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; phát triển hạ tầng hiện đại và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế gắn với lực lượng sản xuất hiện đại; bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các nội dung này gắn kết hữu cơ với nhau nhằm hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân.

Dự thảo đề án cũng xây dựng hệ thống 54 tiêu chí cụ thể để lượng hóa và đánh giá hiệu quả triển khai mô hình, trong đó có 2 chỉ số tổng hợp là "chỉ số hạnh phúc của người dân" và "mức độ hài lòng chung".

Dự thảo đề xuất 3 phương án triển khai thí điểm với kỳ vọng đến năm 2030, TP Hà Nội cơ bản xây dựng được một mô hình xã, phường XHCN đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Tổng nguồn lực dự kiến trong giai đoạn 2026 - 2030 gồm hơn 9.763 tỉ đồng vốn đầu tư công và khoảng 181.517 tỉ đồng vốn ngoài ngân sách.

"Dự kiến, thành phố sẽ lựa chọn 2 xã cạnh nhau, bảo đảm quy mô dân số khoảng 700.000 người, để tổ chức thực hiện" - ông Vũ Đại Thắng thông tin.

GS-TS Nguyễn Quốc Sửu cho rằng xây dựng xã, phường XHCN đòi hỏi tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại, sự tham gia thực chất của người dân, tinh thần học tập thể chế và khả năng vừa làm vừa thử nghiệm vừa tổng kết để hoàn thiện mô hình.

Theo GS-TS Nguyễn Quốc Sửu, ý nghĩa sâu xa nhất của việc xây dựng mô hình xã, phường XHCN trong kỷ nguyên phát triển mới là đưa CNXH đi từ khát vọng và lý tưởng trở thành chất lượng sống và chất lượng phát triển mà người dân có thể cảm nhận được trong chính cuộc sống hằng ngày của mình.