Cả hai đều đạt mục đích

Vấn đề giải giáp hạt nhân của CHDCND Triều Tiên mới có bước đột phá quan trọng làm dịu bầu không khí căng thẳng từ nhiều tháng nay tại bán đảo Triều Tiên, bước đầu khai thông tiến trình cuộc đàm phán 6 bên về vấn đề hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Ngày 11-10, Mỹ đã chính thức xóa CHDCND Triều Tiên trong danh sách các nước bảo trợ khủng bố mà Washington áp đặt từ nhiều năm nay để đổi lấy thỏa thuận của Bình Nhưỡng về kế hoạch thẩm tra kiểm chứng các cơ sở hạt nhân của Triều Tiên. Tại cuộc đàm phán 6 bên, kế hoạch này đã được thông qua và CHDCND Triều Tiên đã trao cho đại diện Mỹ tài liệu dày 19.000 trang về các cơ sở hạt nhân của mình.

Sự thỏa thuận giữa Mỹ và CHDCND Triều Tiên lần này là bước quan trọng trong tiến trình thực hiện giai đoạn 3 cuộc đàm phán 6 bên nhằm giải giáp hoàn toàn các cơ sở hạt nhân của Triều Tiên mà bước khởi đầu là Bình Nhưỡng đã phá hủy một lò phản ứng tại tổ hợp hạt nhân Yongbyon tháng 6 năm nay. Theo các nhà bình luận, Mỹ đã đi trước một bước để gỡ thể diện cho Triều Tiên. Nhưng ai đi trước không quan trọng mà điều có ý nghĩa là đã tạo được bước đột phá cần thiết trong đường lối ngoại giao kiên trì của các thành viên tham gia đàm phán 6 bên để đưa Bình Nhưỡng trở lại bàn đàm phán.

Bước tiếp theo sắp tới là tất cả các nước tham gia đàm phán 6 bên phải ưu tiên thực hiện lộ trình giải giáp hạt nhân ở bán đảo Triều Tiên như đã thỏa thuận. Trước hết, các thanh sát viên của cơ quan nguyên tử năng quốc tế (IAEA) sẽ trở lại giám sát cơ sở hạt nhân Yongbyon mà họ đã buộc phải rời nơi đây từ cuối tháng 9. Hãng CNN nhận xét: Cuộc đàm phán 6 bên không thể bị đổ vỡ sau 5 năm tốn nhiều thời gian và công sức của các bên tham gia khi mà tình hình quốc tế ngày càng phức tạp. Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Ban Ki-moon hoan nghênh quyết định của Mỹ rút CHDCND Triều Tiên khỏi danh sách các nước bảo trợ khủng bố, coi đây là hành động thiện chí. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương tuyên bố Trung Quốc cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các nước liên quan thúc đẩy tiến trình đàm phán sau bước đột phá hiện nay. Ngoại trưởng CHDCND Triều Tiên Pak Ui Chun đầu tuần này đã sang Moscow gặp Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov để bàn kế hoạch phối hợp hành động. Chuyển biến tích cực trong quan hệ Mỹ-Triều Tiên đã khiến Hàn Quốc bớt cứng rắn. Sau khi Tổng thống (TT) Lee Myung Bak thuộc phe bảo thủ lên cầm quyền, quan hệ liên Triều trở nên căng thẳng. Hậu quả là Triều Tiên đã trục xuất 11 quan chức Hàn Quốc khỏi Khu Công nghiệp Kaesong- biểu tượng hòa giải hai miền Triều Tiên – nơi có 40 công ty Hàn Quốc sử dụng 20.000 lao động Triều tiên. Giờ đây, TT Lee Myung Bak đã đề nghị nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng, một tín hiệu tích cực trong quan hệ liên triều. Chỉ có Nhật Bản không hài lòng với quyết định hòa giải của Washington vì chưa thỏa mãn vấn đề người Nhật bị CHDCND Triều Tiên bắt cóc từ vài thập kỷ trước vẫn chưa được giải quyết. Hiện nay, Tokyo vẫn gắn vấn đề này với tiến trình đàm phán 6 bên. Ông Kim Sook, chuyên gia Hàn Quốc về hòa bình và an ninh của bán đảo Triều Tiên, nhắc nhở Tokyo: “Lợi dụng vấn đề song phương để cản trở mục tiêu cuối cùng phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên tại cuộc đàm phán 6 bên là không thể chấp nhận được”. Hãng Kyodo phải thừa nhận Tokyo khó duy trì lập trường cứng rắn khi các nước tham gia đàm phán 6 bên không hài lòng.

Dư luận các nước liên quan đặt câu hỏi Mỹ và CHDCND Triều Tiên được gì qua thỏa thuận “Hành động đổi hành động” vừa qua? Là người trực tiếp tham gia cuộc “tấn công ngoại giao” giữa Mỹ và Triều Tiên, ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice thừa nhận vấn đề hạt nhân của Bình Nhưỡng là một trong những vấn đề ưu tiên của chính quyền Mỹ trong những tháng cuối cùng nhiệm kỳ TT của ông Bush. Theo bà Rice, giải quyết được vấn đề này sẽ là một thắng lợi đối với nền ngoại giao Mỹ và bà sẽ làm “sáng bầu trời chính sách đối ngoại của chính quyền Bush”, một di sản ông muốn để lại cho người sắp tiếp quản Nhà Trắng.