Câu chuyện kinh tế

Triển lãm thế giới Thượng Hải đã ngốn của ngân sách nhà nước Trung Quốc 58 tỉ USD. Liệu có thu được vốn và lãi hay không?

Hiệu quả kinh tế của một cuộc triển lãm đại quy mô như Thượng Hải 2010 dù muốn dù không cũng được đặt ra sau kinh nghiệm của các nước đi trước. Mỹ là nước có nền kinh tế hàng đầu thế giới. Thế nhưng từ năm 1984, sau khi tổ chức triển lãm thế giới ở New Orleans, Mỹ không đăng cai tổ chức nữa vì lỗ lã.

Sẽ lời

Triển lãm Thế giới Thượng Hải với chủ đề “Đô thị  tốt hơn,  cuộc sống tốt hơn” đã chọn ngày Quốc tế Lao động 1-5 để mở cửa đón khách với gần 180.000 người mua vé vào xem. Những ngày hôm sau, trung bình có 200.000 người đến tham quan, ít hơn con số dự kiến của ban tổ chức là 400.000 người/ngày.

Vé có hai loại. Loại ngày cao điểm (ngày lễ)  là 200 nhân dân tệ (NDT) và loại ngày thường 160 NDT (1 NDT = 2.761,31 đồng). Ban tổ chức triển lãm hy vọng sẽ thu hút 70 triệu khách tham quan chủ yếu là người Trung Quốc, tức gấp 10 lần số khách tham quan Thế vận hội Bắc Kinh 2008 và 3,5 triệu khách quốc tế.

Khách tham quan sẽ được xem những gì độc đáo nhất của mỗi nước (văn hóa, khoa học kỹ thuật), không phải đi mua sắm vì đây là triển lãm không phải hội chợ .

Vì vậy, doanh thu từ vé không đáng kể so với số tiền mà ban tổ chức bỏ ra để đầu tư xây dựng 5,28 km² ở Phố Tây, tức bờ phía Tây sông Hoàng Phố,  Thượng Hải. Về chi phí tổ chức triển lãm, có nhiều số liệu không giống nhau, tùy theo cách tính.

Nguồn tin chính thức của chính quyền Thượng Hải cho biết ngân sách Thượng Hải Expo 2010 là 28,6 tỉ NDT, tương đương 4,2 tỉ USD, gấp đôi ngân sách Thế vận hội Bắc Kinh 2008. Nhưng tờ Nhật báo Kinh tế Trung Quốc tiết lộ chi phí thực tế lên đến 400 tỉ NDT, tương đương 58 tỉ USD, nếu tính luôn tiền xây dựng hạ tầng cơ sở chủ yếu bao gồm giao thông (xa lộ, xe điện ngầm, xe điện trên cao, mở rộng sân bay...) và tiền bồi thường giải tỏa 17.000 dân.

Gian hàng Mỹ suýt khai trương trễ vì huy động tiền chậm. Ảnh: Blooloop.com

Vậy có lời không? Có, theo lời ông Trần Tân Khang, giáo sư khoa quản trị kinh doanh và tiếp thị của Trường Đại học Thượng Hải. Thế vận hội Bắc Kinh 2008 chỉ diễn ra có hai tuần mà đã thu lãi 29 tỉ NDT. Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 kéo dài  184 ngày ước tính sẽ lãi khoảng 100 tỉ NDT.

Theo Nhật báo Quảng Châu, 70 triệu khách tham quan ở lại Thượng Hải trung bình 3 ngày sẽ chi tiêu 111,7 tỉ NDT. Công ty Chứng khoán Thanh Âm Vạn Quốc đưa ra một con số lạc quan hơn: 250 tỉ NDT tiền mua sắm và ăn uống.

Đó là phỏng đoán của chủ nhà. Bài học của những lần tổ chức trước đây vẫn còn nóng hổi. Theo ông John Findling, nhà sử học và đồng chủ biên Bách khoa toàn thư hội chợ và triển lãm thế giới, hầu hết các triển lãm hay hội chợ thế giới đều lỗ lã.

Hội chợ Lisbon 1998 ở Bồ Đào Nha lỗ 1,32 tỉ USD. Hội chợ Thế giới Hannover, Đức, lỗ 1,2 tỉ USD. Chỉ có hai hội chợ thế giới tổ chức tại Nhật là có lời. Hội chợ Osaka 1970 lời 146 triệu USD. Hội chợ Thế giới Aichi năm 2005 lời 109 triệu USD.

Mỹ lao đao

Năm 1984, Mỹ tổ chức Hội chợ Thế giới Orleans. Hội chợ phá sản, chính quyền bang Louisiana phải bỏ tiền cứu. Kể từ đó, Mỹ không tổ chức thêm hội chợ hay triển lãm thế giới nào hết bởi năm 1994, lưỡng viện quốc hội Mỹ thông qua một sắc luật cấm dùng ngân sách nhà nước để làm hội chợ quốc tế.

Chính vì sắc luật kể trên mà năm nay Mỹ khốn đốn trong việc kiếm tiền xây gian hàng của mình tại Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010.

Theo kế hoạch ban đầu, Mỹ huy động 80 triệu USD để xây gian hàng triển  lãm của nền kinh tế số một thế giới. Nhưng luật của quốc hội cộng với hậu khủng hoảng tài chính năm 2008-2009 đã khiến kế hoạch của Mỹ đổ vỡ.

Hơn 120 công ty, kể cả các đại gia như Pepsi Cola và Disney, từ chối tài trợ. Chỉ có hai công ty là 3M và AnMar, một nhà nhập khẩu vitamin, ký hợp đồng tài trợ.

Trước viễn cảnh bẽ bàng đó, tháng 7 năm ngoái, chính phủ ông Obama cử bà Ngoại trưởng Hillary Clinton cùng với ông Jose Villareal vận động các công ty đóng góp 61 triệu USD để xây gian hàng Mỹ. Villareal là một luật gia ở San Antonio được ông Obama chỉ định làm tổng phụ trách gian hàng Mỹ.

Bắc Kinh cũng lo lắng cho Mỹ, thậm chí tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ tiền để Mỹ khỏi bị mất mặt. Ngày khai mạc gian hàng Mỹ, đích thân Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến thăm gian hàng, trò chuyện với các tình nguyện viên Mỹ gốc Hoa làm thông dịch viên.

Phá mọi kỷ lục

Theo truyền thông Trung Quốc, Triển lãm Thế giới Thượng Hải 2010 có 179 nước và 57 tổ chức quốc tế mở gian hàng triển lãm. Đây là con số cao nhất từ trước tới nay tuy rằng Trung Quốc là nước đang phát triển đầu tiên của châu Á và của thế giới đứng ra đăng cai tổ chức triển lãm này.

Hai năm trước là Thế vận hội Bắc Kinh, năm nay là Triển lãm Thế giới Thượng Hải, cái sau hoành tráng hơn cái trước gấp nhiều lần, thu hút sự chú ý của cả thế giới. Để so sánh, Nhật Bản, nền kinh tế thứ hai trên thế giới, phải mất đến 6 năm mới tổ chức Triển lãm Thế giới Osaka 1970 sau khi tổ chức thế vận hội đầu tiên ở một nước châu Á vào năm 1964.

Rõ ràng Trung Quốc đã trở thành “tay chơi  toàn cầu”, theo nhận định của John Findling. “Tôi nghĩ rằng Trung Quốc đang kỳ vọng được xem là nước thích hợp nhất trong số những nước đang phát triển (cho triển lãm này) nhờ phát triển kinh tế và xã hội, nhờ lòng hiếu khách đối với khách thập phương và đặc biệt nhờ nỗ lực tìm một vị thế  tương đắc với cộng đồng thế giới thứ nhất (các nước phát triển)” – John Findling nhấn mạnh.

Cái lời này xem ra là điều mà ban tổ chức quan tâm nhiều nhất.

Kỳ tới: Chiêu dụ du khách Trung Quốc