Chỉ có thể trở lại đàm phán

Vụ thử hạt nhân đầu tuần này của CHDCND Triều Tiên đã làm nóng khác thường không khí chính trị bán đảo Triều Tiên, đe dọa hòa bình và ổn định của toàn bộ khu vực Đông Bắc Á

Chỉ trong 5 ngày, Bình Nhưỡng đã thử hạt nhân và phóng 6 tên lửa tầm ngắn xuống biển Nhật Bản, một hành động phô trương sức mạnh chưa từng có từ trước đến nay.

Mục đích của hành động quân sự khác thường này là gì? Hãng tin KCNA của Triều Tiên tuyên bố: “Cuộc thử hạt nhân nhằm tạo động lực để toàn quân, toàn dân xây dựng đất nước XHCN phồn vinh vào năm 2012 nhằm kỷ niệm 100 năm ngày sinh lãnh tụ Kim Nhật Thành. Cuộc thử hạt nhân còn nhằm bảo vệ chủ quyền chế độ XHCN của chúng ta, góp phần bảo đảm hòa bình và an ninh trên bán đảo Triều Tiên và khu vực Đông Bắc Á”.

Giới quan sát quốc tế cho rằng cuộc thử hạt nhân của Triều Tiên nhằm mục đích cả đối ngoại lẫn đối nội. Về đối ngoại, Bình Nhưỡng muốn nâng cao vị thế tham gia “câu lạc bộ hạt nhân” để gây sức ép đối thoại trực tiếp với Mỹ. Triều Tiên muốn lặp lại tiền lệ: Tháng 10-2006, thử hạt nhân lần đầu tiên thì 4 tháng sau Mỹ chuyển sang đường lối mềm mỏng hơn, nối lại các cuộc thương lượng và viện trợ cho Bình Nhưỡng.

Giáo sư Thái Kiện, chuyên gia về Triều Tiên tại Trường Đại học Phục Đán, Thượng Hải, nhận xét: “Trước đây mọi người cứ tưởng chương trình hạt nhân của Triều Tiên chỉ là công cụ đàm phán. Giờ đây ai cũng thấy mục tiêu cao nhất của CHDCND Triều Tiên là sở hữu hạt nhân, tham gia câu lạc bộ hạt nhân với các cường quốc khác”. Về đối nội, Triều Tiên đang trong giai đoạn chuẩn bị chuyển giao quyền lãnh đạo tối cao, cần xây dựng một nền quốc phòng hùng mạnh trong tương quan lực lượng ở khu vực.

Những ngày qua, cả thế giới đau đầu về cách đối xử với Triều Tiên. Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hiệp Quốc (LHQ) chưa thể thỏa thuận được về một nghị quyết trừng phạt Triều Tiên vì 5 nước ủy viên thường trực với sự cộng tác của Hàn Quốc và Nhật Bản (nhóm P5+2) còn bất đồng về dự thảo nghị quyết.

Một nhà ngoại giao giấu tên của Cơ quan Nguyên tử năng quốc tế (IAEA) nói: “Trừng phạt không phải là phép màu mang lại hiệu quả nếu Triều Tiên quyết tâm trở thành nước sở hữu vũ khí hạt nhân. Ngay cả nghị quyết của HĐBA cũng vậy”.

Bộ Ngoại giao Triều Tiên đã bày tỏ thái độ: “Nếu HĐBA LHQ khiêu khích, các biện pháp tự vệ bổ sung của chúng tôi là không thể tránh khỏi”. Bất cứ hành động thù địch nào của HĐBA cũng sẽ bị coi là sự hủy bỏ hiệp định đình chiến cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953”.

Tình hình căng thẳng hiện nay ở bán đảo Triều Tiên nếu không được kịp thời giải tỏa sẽ gây nhiều hậu quả xấu. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates trong phát biểu tại căn cứ không quân Mỹ ở Guam cho rằng tình hình hiện nay rất đáng lo ngại nhưng chưa tới mức khủng hoảng và chưa cần phải tăng cường lực lượng quân đội Mỹ tại Hàn Quốc.

Các nhà phân tích quân sự Hàn Quốc dự đoán rất có khả năng xảy ra xung đột cục bộ giữa hai miền Triều Tiên tại khu phi quân sự hoặc tại vùng biển Hoàng Hải, nơi đã từng xảy ra hai lần đụng độ hải quân năm 1999 và 2002. Giới bình luận quốc tế lo ngại hậu quả nguy hiểm là bùng nổ cuộc chạy đua vũ trang tại khu vực Đông Bắc Á, một viễn cảnh mà Nga, Mỹ và Trung Quốc đều muốn tránh.

Đòi hỏi cấp bách hiện nay là tìm giải pháp hữu hiệu cho cuộc khủng hoảng hạt nhân ở bán đảo Triều Tiên. Trong cuộc họp báo tại Moscow, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov mong muốn HĐBA LHQ giúp khởi động lại cuộc đàm phán 6 bên và không kích động Bình Nhưỡng có thêm những hành động quá khích. Nhà ngoại giao Stephen Bosworth, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Barack Obama về vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, khẳng định đối thoại vẫn là lựa chọn duy nhất cho cả hai bên.