“Chiến tranh lạnh mới”, không thể !
Cuộc xung đột tại Georgia đang làm căng thẳng quan hệ Nga - Mỹ và làm phân hóa khối NATO trong cách ứng xử với đối tác Nga.
Thời kỳ hậu chiến tranh lạnh xuất hiện từ sau khi Liên Xô tan rã đang có nguy cơ chấm dứt và dư luận quốc tế lo ngại “chiến tranh lạnh mới” sống lại trong khi thế giới đang cần hợp lực chống lại những thách thức toàn cầu: Chống khủng bố, khắc phục khủng hoảng kinh tế, khủng hoảng năng lượng và tình trạng biến đổi khí hậu.
Các nhà quan sát quốc tế thống nhất nhận định không thể để “chiến tranh lạnh mới” bùng nổ là trách nhiệm của hai cường quốc Nga - Mỹ và cuộc chiến ở Georgia không thể là chất xúc tác cho sự bùng nổ đó.
Tạp chí Asia Times viết: “Cuộc xung đột Georgia đánh dấu giao điểm nguy hiểm giữa chính sách mở rộng NATO sang phía Đông với đường lối bảo vệ khu Caucasus sân sau của Nga, có đông công dân Nga sinh sống. Thông qua cuộc chiến ở Georgia, nước Nga muốn gởi thông điệp cho phương Tây về “giới hạn đỏ” NATO không được phép vượt qua”.
Sự thật hiển nhiên khó chối cãi là trong cuộc chiến ở Georgia, Nga đã giành điểm với NATO, tất nhiên với cả Mỹ. Đúng như nhận xét của tạp chí Tấm gương (Đức): “Cuộc chiến Georgia là cuộc khủng hoảng toàn cầu, hệ quả của những thất bại trong chính sách đối ngoại của Washington”. Trong cuộc chiến Georgia, Mỹ và NATO hy vọng hạ uy thế và làm giảm vai trò của Nga trên trường quốc tế. Nhưng hoài bão này đã sụp đổ. Báo Pháp Libération viết: “Tuy Tổng thống (TT) Georgia Mikhail Saakasvili là người khơi mào cuộc chiến, nhưng chính thái độ của phương Tây đối với Moscow đã đẩy Georgia vào cuộc phiêu lưu”.
Mỹ và NATO cố ý đổ hết trách nhiệm làm sống lại không khí chiến tranh lạnh cho Nga qua cuộc chiến Georgia để đánh lạc sự chú ý của dư luận về ý đồ mở rộng NATO sang hướng Đông và đặt hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) của Mỹ tại Ba Lan và CH Czech. Tờ báo cánh tả Ý Il Manifesto viết: “Cuộc khủng hoảng Nga - Georgia đã xác định lại quan hệ Nga - Mỹ và vai trò của châu Âu trong trật tự thế giới mới thời hậu Kosovo độc lập. Nga phải hành động bởi vì không thể chấp nhận nhìn Mỹ một mình một ngựa tung hoành trên thế giới. Cuộc chiến tranh lạnh mới dường như đang bắt đầu, nhưng không phải là ý muốn của Nga mà là thái độ ngạo mạn của Mỹ. Nga không thể làm khác được”. Trả lời phỏng vấn báo Anh The Guardian, TT Thổ Nhĩ Kỳ Abdullah Gul cho rằng cuộc xung đột Georgia chứng tỏ Mỹ không thể chỉ đạo chính trị toàn cầu theo ý riêng mà phải chia sẻ trách nhiệm trong một trật tự thế giới mới.
Thật vậy, cuộc chiến Nga - Georgia đã làm thay đổi cục diện địa - chính trị ở châu Âu và trên thế giới. Có thể nói đây là bước ngoặt về địa - chính trị lớn nhất thế giới kể từ khi Liên Xô sụp đổ. Theo nhiều nhà bình luận chính trị, hệ quả của cục diện mới này tạo ra sự phân hóa và mâu thuẫn giữa châu Âu cũ và châu Âu mới về chính sách đối với Nga.
Bằng chứng là tại hội nghị khẩn cấp của 26 ngoại trưởng NATO tại Brussels mới đây, Mỹ đã gây sức ép muốn NATO chấm dứt mọi quan hệ với Nga. Tuy nhiên, hầu hết các ngoại trưởng NATO đều hiểu rằng việc kết nạp Georgia và Ukraine có thể gây thảm họa lớn. Mỹ, Anh, Canada cầm đầu nhóm các nước muốn có hành động cứng rắn hơn với Nga. Pháp, Đức, Ý đại diện phe phản đối vì lo ngại quan hệ xấu với Nga sẽ “lợi bất cập hại”. Mỹ thậm chí còn dọa gạt bỏ Nga khỏi khóm G8, ngăn chặn Nga gia nhập WTO và chấm dứt hoạt động của Hội đồng Nga - NATO.
Lập tức Nga đã có phản ứng cứng rắn bằng tuyên bố của Ngoại trưởng Sergei Lavrov rằng quyết định của hội nghị ngoại trưởng NATO là định kiến, không khách quan. Ông Lavrov trả lời Ngoại trưởng Mỹ C. Rice: “Hội đồng Nga - NATO được thành lập không phải để người ta bảo Nga phải đối xử như thế nào với Georgia mà để bảo đảm an ninh ở châu Âu và khu vực châu Âu - Đại Tây Dương”. Không chỉ nói mà Nga đã hành động bằng quyết định tạm ngừng hợp tác với NATO. Cụ thể là chấm dứt, hủy bỏ hoặc hoãn tất cả các dự án hợp tác quân sự với NATO! Sự cứng rắn của Nga là cần thiết và kịp thời vì như cựu đại sứ Mỹ tại Moscow James Collin từng cảnh báo: “Mỹ không thể sử dụng chính sách cây gậy và củ cà rốt với một nước lớn đang có vị thế tăng lên trên toàn cầu như nước Nga”.