Làm sao giải cơn khát toàn cầu?

Các nhà sản xuất dầu đang cố gắng hết sức mình để cắt cơn khát không chỉ của thế giới phát triển, mà cả các nước đang phát triển như Trung Quốc và Ấn Độ, hai nước đông dân nhất hành tinh

Đối với nhiều chuyên gia, giá dầu đang tăng lên đều đặn càng làm tăng thêm nỗi sợ dài lâu hơn về tương lai của một hệ thống cung cấp dầu giá rẻ đã hơn một thập niên. Jan Stuart, một chuyên gia về kinh tế của Ngân hàng UBS của Thụy Sĩ, nói: “Thị trường đang cho thấy dấu hiệu các nguồn cung mới ngày càng khó đáp ứng được nhu cầu dầu trên thế giới”.

Đi tìm thêm dầu

Những căng thẳng hiện nay nhiều khả năng sẽ trở nên xấu hơn trong những năm sắp đến. Chúng ta thử xem xét vài con số: Dân số của hành tinh chúng ta đến giữa thế kỷ này sẽ tăng lên khoảng 50%, tức đạt đến 9 tỉ người. Con số ô tô và xe tải dự tính tăng gấp đôi trong vòng 30 năm – đến hơn 2 tỉ chiếc – khi các quốc gia đang phát triển hiện đại hóa. Trong khi đó, gấp đôi số máy bay phản lực chở khách hiện nay, hơn 36.000 chiếc, rất có thể sẽ đan chéo nhau trên bầu trời trong vòng 20 năm nữa.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), một nhà dự báo về năng lượng toàn cầu hàng đầu cho Mỹ và các nước phát triển khác, tất cả những thực trạng đó đòi hỏi nhiều dầu hơn – mức tiêu thụ dầu toàn cầu đến năm 2030 sẽ nhảy vọt lên khoảng 35%. Đối với các nước sản xuất dầu, điều đó có nghĩa là làm cách nào để tìm được và bơm lên thêm 11 tỉ thùng dầu mỗi năm.

Hành động đi tìm dầu sẽ chỉ là một phần của sự thách thức về năng lượng. Mức tổng cầu của thế giới – bao gồm dầu, than đá, khí thiên nhiên, năng lượng hạt nhân, cũng như các nguồn năng lượng khác có thể thay mới như gió, mặt trời và khí hydro – sẽ tăng lên khoảng 65% trong vòng hai thập niên tới, theo IEA.

Nhưng xăng, loại nhiên liệu vượt trội của thế kỷ 20, sẽ vẫn còn là nguồn năng lượng đứng đầu. Nó chiếm hơn một phần ba tổng nhu cầu năng lượng của thế giới, vượt qua cả than đá và khí thiên nhiên. Dầu được lọc thành xăng, kerosene hoặc diesel nên không chất gì có thể thay thế được dầu làm nhiên liệu giao thông vận tải và ít có khả năng thay đổi được nhiều trong 30 năm tới.

Vấn đề là không ai có thể nói chắc chắn tất cả số lượng dầu này có thể được khai thác từ đâu. Đồng thời, quan tâm đến việc thải khí carbon và thay đổi khí hậu không phải là điều xấu. Giá dầu cao có thể buộc người ta ngồi lại đối thoại và khuyến khích phát triển các chất thay thế. Nhưng tình trạng này cũng có thể gây ra tranh giành tài nguyên, chiến tranh năng lượng và giá năng lượng sẽ còn tăng cao hơn nữa.

Không gì có thể thay thế được?

Ethanol điều chế từ cây bắp không phải là một chất thay thế hoàn hảo. Hiện nay nó bị đổ lỗi cho việc đẩy giá lương thực ở Mỹ tăng lên trong khi lại thải ra nhiều khí dioxide carbon hơn và số năng lượng nó cung cấp ít hơn một phần ba so với xăng.

Đó cũng không phải thuốc chữa bách bệnh. Theo New York Times, thậm chí nếu có thể đáp ứng được yêu cầu sử dụng của cả nước Mỹ đến năm 2022 là 36 tỉ gallon ethanol (1 gallon = 3,78 lít), mà nhiều người nói là không thể, thì các công ty dầu ở Mỹ mới chỉ đáp ứng được 10% mức cầu dầu hiện nay của nước này.

Ngược lại, việc đổ xô phát triển loại dầu nặng, dự trữ dầu đá phiến và đầu tư để biến than đá thành nhiên liệu chất lỏng, như diesel, sẽ chỉ sản xuất được một lượng nhỏ nhiên liệu. Nhưng cái giá mà môi trường phải gánh chịu sẽ cao hơn nhiều so với việc khai thác loại dầu thường.

Thế nhưng, một số chuyên gia không hoàn toàn lo lắng. Theo họ, ngành công nghiệp dầu mang tính tuần hoàn, giá dầu tăng cao sẽ kéo giảm nhu cầu xuống. Hơn nữa, sự tăng trưởng mức tiêu thụ dầu gần như chắc chắn sẽ cần phải giảm lại trong những năm gần đây. Song, dường như ít có khả năng các nước đang phát triển sẽ cắt giảm mức tiêu thụ của họ trước. Trung Quốc (TQ), Ấn Độ và Trung Đông đang bùng nổ kinh tế và cần năng lượng giá rẻ để tiếp tục tăng trưởng và hiện đại hóa. Theo IEA, nhu cầu về dầu của TQ đến năm 2030 sẽ tăng hơn gấp đôi, khi nhiều người thoát khỏi nghèo túng, ra khỏi làng quê và mua ô tô. Số ô tô ở TQ trong khoảng thời gian từ năm 1990 đến 2006 đã tăng gấp bảy lần, đến 37 triệu chiếc. Hiện nay, TQ đã qua mặt Đức và Nhật Bản để trở thành thị trường lớn thứ hai trên thế giới và sắp đuổi kịp Mỹ vào khoảng năm 2015. Đến năm 2030, TQ có thể có 300 triệu ô tô.

Chuyên gia về năng lượng người Mỹ William Chandler đánh giá rằng nếu người TQ sử dụng năng lượng như người Mỹ, mức sử dụng năng lượng toàn cầu sẽ tăng gấp đôi trong ngày một ngày hai. Đến năm 2030, TQ và Ấn Độ sẽ nhập khẩu số lượng dầu nhiều như Mỹ và Nhật Bản hiện nay.