Những khó khăn đang chờ tân tổng thống

Bất kể ai trở thành tân tổng thống Hoa Kỳ sau khi cuộc đếm phiếu kết thúc tối ngày 4-11, nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ sẽ phải trực diện với một loạt khó khăn đang xảy ra trong thời chiến, đi kèm với những trở ngại kinh tế đang khiến thế giới lo âu

Chính nghị sĩ Evan Bayh, thành viên của uỷ ban Quốc phòng thượng viện liên bang Mỹ cũng nhìn nhận: “giữa lúc tình hình kinh tế khó khăn, tân lãnh đạo của nước Mỹ phải đối đầu với quá nhiều thử thách”.

Điều hành cuộc chiến

Một trong những quyết định đầu tiên vị tân tổng thống phải đưa ra là “nên hay không nên mời ông bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates ở lại”.

Giả sử ông Obama đắc cử, sự hiện diện của ông Gates sẽ làm nhẹ bớt những lời chỉ trích đến từ đảng Cộng hoà, và tạo điều kiện thuận lợi hơn để thực hiện “kế hoạch rút quân trong vòng 16 tháng”, ông Obama đã đưa ra khi vận động tranh cử. Nhưng sự hiện diện của ông Gates sẽ tạo phản ứng bất lợi đến từ người dân, đặc biệt thành phần chống chiến tranh Iraq đang vận động và yểm trợ rất mạnh mẽ cho ông Obama. Tập thể này sẽ xem sự có mặt của ông Gates báo hiệu ông Obama có thể “đổi chiều”, tiếp tục đường lối đã được Tổng thống Cộng hoà George W. Bush áp dụng trong tám năm qua.

Trong khi đó, nếu ông McCain đắc cử, ông sẽ gặp khó khăn khi làm việc với quốc hội do đảng Dân chủ nắm đa số. Tin hành lang quốc hội cho biết chắc chắn các vị dân cử Dân chủ “sẽ đặt vấn đề với ông McCain về hướng đi sắp đến cho cuộc chiến” và có thể đòi hỏi vị tân tổng thống Cộng hoà “phải cho quốc hội Dân chủ tham gia vào các cuộc thảo luận hoạch định kế hoạch chiến trường”.

Mời thế giới hợp tác

Ngay sau khi được chọn thay thế ông Donald Rumsfeld để điều hành bộ Quốc phòng, ông Robert Gates đã đề nghị ý kiến nên cho các tổ chức ngoài chính phủ đóng vai trò quan trọng hơn trong nỗ lực nhằm đảm bảo an ninh quốc gia. Ông ví von: “Trong chiếc thùng đồ nghề sửa xe, cần phải có những dụng cụ khác nhau chứ không phải chỉ toàn là búa”.

Các chiến lược gia Dân chủ cho rằng ý kiến của ông Gates không khác gì ý kiến của ông Obama. Trong những cuộc tranh luận, ông Obama luôn luôn nói đến “một siêu cường khôn ngoan”, sử dụng giải pháp ngoại giao để giải quyết các khó khăn đang xảy ra ở Pakistan, Afghanistan và những điểm nóng khác của thế giới. Trong giải pháp này có cả việc sẵn sàng nói chuyện với những nước thù nghịch, và viện trợ cho những nước bạn để “họ giúp chúng ta đạt được những mục tiêu đề ra”.

Nhưng “viện trợ” giữa lúc tình hình kinh tế khó khăn hiện giờ là điều khó có thể thực hiện. Một cố vấn cao cấp của ông chủ tịch khối đa số Harry Reid nói thẳng các nghị sĩ, dân biểu, sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi bỏ phiếu ủng hộ vì theo ông: “Dư luận quần chúng cho thấy rõ người dân Mỹ đang muốn dùng tiền vào các mục tiêu đối nội hơn là những mục tiêu đối ngoại”. Ứng viên Cộng hoà John McCain không tán thành chủ trương mềm mỏng của ông Obama, cho rằng đối thoại với những kẻ khủng bố là điều sai lầm, chẳng khác gì “đem cừu đặt trước miệng sư tử”.

Ngân sách quốc phòng

Không chỉ lo ngân sách trang trải chi phí cho hai cuộc chiến Iraq và Afghanistan, nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ còn phải giải quyết những “cần thiết căn bản” do bộ Quốc phòng đề nghị. Theo Nhà Trắng, các viên chức cao cấp và những tướng lãnh Hoa Kỳ đã bắn tiếng muốn xin một ngân khoản đặc biệt trị giá tới 450 tỉ USD để dùng vào những mục tiêu khác nhau trong năm năm tới. Tin đồn chính trị ở thủ đô Washington cho hay Tổng thống Bush muốn dành quyết định này cho tân tổng thống, trong lúc bên quốc hội đang cân nhắc có nên chi tiêu thêm cho quốc phòng ngay trong lúc này hay không.

Ðiều đang được nói đến là ý kiến tăng thêm quân mà cả hai ông McCain và Obama đều ủng hộ. Ông McCain đề nghị trong năm năm nữa quân đội Hoa Kỳ sẽ có thêm 150.000 binh sĩ, ông Obama nêu ý kiến thu nhận thêm 65.000 binh sĩ bộ binh và 27.500 binh sĩ thuỷ quân lục chiến. Cả hai ý kiến này đều không được dân biểu John Murtha, chủ tịch uỷ ban Chuẩn chi ngân sách hạ viện ủng hộ. Vị này cho rằng trong hai năm tới: “Chính phủ cần tiền để giải quyết kinh tế, chưa nên vội tính đến các chuyện xa hơn”.