Nuốt lời hứa
Israel đã kết thúc thời hạn ngừng xây dựng ở vùng lân cận Đông Jerusalem hôm 15-10, đồng thời thông báo kế hoạch xây 238 ngôi nhà. Động thái trên khiến các cuộc đàm phán hòa bình Israel- Palestine vốn gay go lại một lần nữa sa lầy
Saeb Erekat, trưởng nhóm thương thuyết Palestine, nhận xét: “Quyết định này cho thấy lập trường của thủ tướng Israel không thay đổi. Thay vào đó, ông ấy tiếp tục thực hiện mọi bước đi khả dĩ ngăn chặn việc thiết lập một nhà nước Palestine có chủ quyền. Netanyahu một lần nữa chứng minh vì sao các cuộc thương lượng bế tắc”.
Tại một cuộc gặp báo chí chớp nhoáng ở Washington, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philip J. Crowley gọi thông báo của Israel là “nỗi thất vọng” và cho rằng điều đó “đi ngược với những nỗ lực của chúng ta nhằm gầy dựng lại những cuộc nói chuyện trực tiếp giữa hai bên”. Ông Crowley nói Israel đã cho Mỹ biết trước về thông báo trên.
Các cuộc thảo luận giữa ông Netanyahu và Tổng thống Mahmoud Abbas do Mỹ làm môi giới đã khựng lại khi thời hạn đóng băng các khu định cư Do Thái của Israel hết hiệu lực vào cuối tháng trước.
Phía Palestine, được sự hậu thuẫn của Liên đoàn Ả Rập, đã dành cho Mỹ trọn tháng 10 để tìm cách thuyết phục Israel tiếp tục ngưng xây dựng các khu định cư Do Thái. Nếu không, họ dọa sẽ bước ra khỏi các cuộc thương lượng tay đôi. Người Palestine nói họ đang nhìn thấy nhà nước tương lai của họ biến mất.
Trong khi đó, ông Netanyahu cho rằng sự tất yếu xây dựng khu định cư, vốn tiếp diễn từ 4 thập niên và hiện là nơi sinh sống của hàng trăm ngàn người Israel, nên là một phần hợp nhất của những vấn đề gây bất đồng giữa hai bên, không nên là điều kiện cho các cuộc thương thảo.
Gần như cả thế giới phản đối các khu định cư. Hầu hết các chính phủ đều chấp nhận những gì Liên Hiệp Quốc và Tòa án Quốc tế ở The Hague đã tuyên phán, rằng việc xây dựng các khu định cư là vi phạm luật quốc tế. Vậy mà Israel vẫn cứ cho rằng họ đúng luật với lý do người Palestine không có chủ quyền ở Bờ Tây khi vùng đất này bị chiếm đoạt từ Jordan năm 1967.
Các quan chức Israel tỏ ý rằng số lượng nhà xây tương đối ít lại tọa lạc ở vị trí như thế nên họ tin là họ không vi phạm cam kết với Washington. Ông Netanyahu vẫn nghiền ngẫm một đề nghị từ phía Mỹ muốn kéo dài thời hạn đóng băng khu định cư trong vòng 2 đến 3 tháng để đổi lấy sự bảo đảm an ninh của Mỹ và các thiết bị quân sự quan trọng.
Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập Ahmed Aboul Gheit hôm thứ sáu nói rằng nếu Israel tiếp tục xây dựng các khu định cư thì các nước Ả Rập có thể yêu cầu Liên Hiệp Quốc công nhận nhà nước Palestine mà không cần sự thuận tình của Israel.
Hồi tháng 3 năm nay, trong khi Phó Tổng thống Mỹ Joseph R. Biden đang thăm Jerusalem trong một cử chỉ hữu nghị với Israel, Tel Aviv lại bất ngờ thông báo kế hoạch xây dựng 1.600 ngôi nhà ở Ramat Shlomo, vùng lân cận Jerusalem, khiến ông Biden bối rối và Tổng thống Obama vô cùng giận dữ.
Các quan chức Israel sau đó hứa với Washington rằng sẽ không có những điều gây kinh ngạc như vậy nữa trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra. Hứa vậy nhưng họ đã nuốt lời!
Người ta tự hỏi vai trò trung gian của Washington trong cuộc đàm phán trực diện Israel- Palestine được ông Obama kỳ vọng đâu rồi