Sứ giả của OAS thất bại

Tòa án Tối cao Honduras hôm 3-7 đã khước từ yêu cầu của một nhà ngoại giao hàng đầu châu Mỹ đòi phục chức cho tổng thống bị phế truất Manuel Zelaya trước thời hạn chót vào ngày 4-7

Jose Miguel Insulza, Tổng Thư ký Tổ chức Các Quốc gia châu Mỹ (OAS), đã bay đến Honduras trong nỗ lực thuyết phục các lực lượng đã lật đổ ông Zelaya đưa ông ấy trở lại vị trí cũ. Chuyến đi của ông Insulza diễn ra giữa lúc làn sóng chỉ trích quốc tế lên cao cùng với các biện pháp trừng phạt kinh tế nhắm vào Honduras.

Ông Insulza đã gặp Jorge Rivera, người đứng đầu tòa  án tối cao  đã cho phép quân đội bắt ông Zelaya hôm chủ nhật tuần trước và buộc ông ấy sang Costa Rica. “Insulza yêu cầu Honduras phục hồi vị thế của Zelaya, nhưng nhà lãnh đạo toà án trả lời thẳng thừng rằng đang có lệnh bắt ông ấy” - theo người phát ngôn của ông Rivera.

Ngoại trưởng Enrique Ortez càng củng cố thêm ý chí của phe đảo chính khi nói rằng ông Insulza “có thể thương thuyết về mọi thứ ông ấy muốn, trừ vấn đề Zelaya”.

Nhà ngoại giao người Chile Insulza không bình luận gì. Ông chỉ nói Honduras sẽ bị đình chỉ tư cách thành viên OAS, một động thái có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt nặng hơn đối với một trong những quốc gia nghèo nhất châu Mỹ này.

Ngay sau đó, OAS đã kêu gọi một cuộc họp khẩn cấp ở Washington vào chiều thứ bảy. Ông Insulza đã thừa nhận trước khi đến Honduras rằng sứ mệnh của ông không chắc thành công và nói “thay đổi tình hình trong vòng 2 ngày sẽ là điều rất khó”.

Theo hãng tin AP, sau khi bị tòa án tối cao cự tuyệt, ông Insulza đã gặp hai ứng cử viên chính trong các cuộc bầu cử vào tháng 11 ở Honduras là Elvin Santos thuộc Đảng Tự do của ông Zelaya và Porfirio Lobo Sosa của Đảng Dân tộc, đồng thời còn gặp khối bình dân cánh tả, các nhóm lao động và sinh viên vốn dành sự ủng hộ hào phóng cho ông Zelaya.

Nhưng ông không gặp Roberto Micheletti, người được quốc hội chỉ định làm tổng thống, để tránh tiếng là hợp pháp hóa chính phủ.

Về phần mình, ông Zelaya- hiện đang ở Trung Mỹ- dự định quay trở về Honduras vào chủ nhật. Tổng thống bị phế truất nói ông  ấy sẽ về nước với nhà thương thuyết Insulza cùng các tổng thống của Argentina và Ecuador. Ngược với sự quả quyết của Chính phủ Micheletti, Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) hôm 3-7 cho biết họ chưa nhận được bất cứ yêu cầu nào trong việc phát lệnh bắt đối với Zelaya.

Những ngày qua, hàng ngàn người ủng hộ ông Zelaya tuần hành đến các văn phòng của OAS, mang theo biểu ngữ, ảnh của Zelaya cùng với những dòng tán dương: “Manuel là bạn của chúng ta. Nhân dân ủng hộ ông!”. Trong khi đó, ông Micheletti thề sẽ không lay chuyển trước sức ép quốc tế.

Trước đám đông cuồng nhiệt bên ngoài Dinh Tổng thống, ông nói như hét: “Tôi là tổng thống của tất cả nhân dân Honduras. Họ nói chúng ta sợ, nhưng đây là bằng chứng cho thấy người dân không sợ”. Những người ủng hộ ông Micheletti nói ông Zelaya đáng phải ra đi vì ông đang toan tính sửa đổi hiến pháp để ngồi trên chiếc ghế quyền lực lâu hơn. Nhưng ông Zelaya không thừa nhận điều đó.

Và Honduras đang chịu nhiều sức ép. Các nước láng giềng phong tỏa  thương mại; các nhà cho vay khổng lồ cắt tài trợ; chính quyền Tổng thống Obama ngưng các hoạt động quân sự phối hợp và tất cả đại sứ của Liên minh châu Âu thì  rời thủ đô của Honduras...

Trong thế chống đỡ, chính phủ của ông Micheletti quá thiết tha tìm kiếm một người bạn đến nỗi họ đã thông báo rằng chính phủ mới được sự công nhận của Israel và Ý- điều mà chính các nước này phải kinh ngạc. Thực tế là Ý đã rút đại sứ về nước để phản đối cuộc đảo chính, trong khi Israel khẳng định “tất cả những đồn đoán về sự công nhận của Israel đối với tổng thống mới là vô căn cứ”.

Theo báo The New York Times, người dân Honduras từng biết về các cuộc đảo chính năm 1955, 1963 và 1972. Nhưng cuộc phế truất tổng thống lần này phức tạp hơn nhiều bởi nó bao gồm tuyên bố của tòa án và các quyết định của quốc hội, kể cả vũ khí đã chỉa vào tổng thống. Ngay trước khi đến Honduras, ông Insulza đã thừa nhận sứ mệnh của ông “không chắc thành công”. Phải chăng tinh thần đó cũng sẽ là kết cục của cuộc khủng hoảng hiện nay?