Tâm điểm Somalia

Nhiều người cho rằng thế kỷ 21 không thích hợp với cướp biển, bởi khi nói đến cướp biển là hầu như mọi người đều hình dung ra hình ảnh những chiếc thuyền buồm, những thanh kiếm lưỡi cong, những hàm râu xồm xoàm, những trận đánh chiếm tàu... Thế nhưng, hiện nay cướp biển ở Somalia đang hành động như trong tiểu thuyết

Một điều dễ nhận ra là cướp biển khi thì lắng xuống (nhờ những nỗ lực của các cường quốc biển hàng đầu và các hạm đội hải quân của họ) khi thì lại bùng lên, nhưng chưa bao giờ biến mất.


Cướp biển trở lại


Thế kỷ 21 này, con người khám phá ra những công nghệ mang tính cách mạng, đồng thời cũng đối đầu với những vấn đề toàn cầu, một trong số đó là nạn cướp biển - nói đúng hơn, sự bùng nổ như vũ bão với những quy mô hoàn toàn khác. Cướp biển đã trở lại với bộ mặt thật của băng cướp và sức mạnh thô bạo, đồng thời bây giờ cướp biển đang đe dọa cộng đồng thế giới không kém thời của những chiến thuyền cổ xưa.


Theo RIA Novosti, nhiều sào huyệt cướp biển vẫn không thay đổi. Vùng biển Caribê trước đây và hiện nay đang là khu vực cướp biển hoạt động. Theo truyền thống, trong suốt nhiều thế kỷ, vùng biển Indonesia, vịnh Malacca và biển Nam Hải Trung Quốc vẫn cứ nguy hiểm vì cướp biển. Ngoài ra, những chuyến tàu hàng vẫn không bình yên cả ở các cảng Ấn Độ, Sri LankaBangladesh.


Thế nhưng, tất cả đều không thể sánh bằng Somalia. Ngay cả Nigeria, từng là đất nước của cướp biển vào hàng sớm nhất, đã phải trở nên nhạt nhòa trước các kỷ lục của cướp biển Somalia. Mối đe dọa số một ngày nay chính là cướp biển Somalia. Cách tội phạm trên biển của chúng cũng giống như kiểu cướp biển cổ điển: cướp tàu và thủy thủ đoàn ngoài khơi, bắt giữ tàu để đòi tiền chuộc, bắt giữ tàu để chiếm hữu những hàng hóa có giá trị, buôn người và ma túy...


 
Xét về mặt kỹ thuật thuần túy, bản chất của các trận đánh chiếm tàu của cướp biển Somalia cũng giống y như trong tiểu thuyết. Những chiếc ca nô, thuyền hoặc tàu nhỏ lướt băng băng trên sóng cặp sát một tàu buôn hoặc tàu đánh cá và xông lên đánh chiếm tàu. Bọn cướp leo lên boong tàu bằng những cách khác biệt nhau, tùy thuộc vào kích thước của con tàu mà chúng tấn công. Nếu như đó là con tàu không lớn và thành tàu thấp, như tàu chở dầu chẳng hạn, có thể dễ dàng nhảy lên boong. Nếu là tàu lớn, chúng quăng dây có móc sắt hoặc mỏ neo chuyên biệt. Để thủy thủ không mưu toan đánh hạ cướp biển bằng xịt vòi rồng hoặc ném bất cứ thứ gì tiện tay, cũng như để dọa cho sợ, khi tấn công, cướp biển bắn vào tàu bằng súng liên thanh và súng phóng lựu.


Một cuộc tấn công trung bình kéo dài khoảng 10-20 phút. Trong thời gian này, hoặc là cướp biển chiếm được tàu hoặc là chúng phải ngưng cuộc tấn công lại. Có thể nói, ngay khi cướp biển vừa lọt vào, con tàu đó đã nằm trong tay chúng, bởi người thủy thủ dân sự sẽ không dại gì giơ tấm ngực trần ra trước họng súng nếu như tình huống không đến mức nguy hiểm chết người. Cách duy nhất để bảo toàn được tính mạng khi tàu bị cướp biển Somalia chiếm giữ là không thể hiện sự kháng cự và không tỏ ra anh hùng.

img
Bằng những chiếc xuồng hoặc thuyền nhỏ, cướp biển cặp sát mạn tàu và tiến hành... cướp. Ảnh: AP

Vì sao Somalia?


Một câu hỏi đặt ra lúc này là: Vì sao lại là Somalia và nó có đặc điểm gì? Đó là do đất nước này khoảng 20 năm nay không có chính quyền và nguồn nuôi sống dân cư chủ yếu là lương thực cứu trợ nhân đạo của Liên Hiệp Quốc chuyển đến. Ngoài ra, về mặt địa lý, nước này có một địa thế rất lý tưởng - nằm dọc theo một trong những tuyến đường thủy chính của thế giới, Vịnh Aden. Cuối cùng, Somalia có lẽ là nơi duy nhất trên thế giới mà người ta có thể mang đến con tàu bị cướp và giữ nó ở đó bao lâu cũng được, cho đến khi nhận được tiền chuộc. Trên thế giới chẳng có một nơi nào khác có thể giữ một số lượng lớn các con tàu lớn như vậy và neo chúng ở những vịnh nhỏ dọc theo bờ biển trước khi nhận tiền chuộc.


Cướp biển Somalia đã thu hút sự quan tâm cực kỳ nghiêm túc của mọi người bởi vì nó đã bắt đầu đe dọa toàn bộ nền kinh tế thế giới. Ngay cả hàng cứu trợ cũng bị cướp biển Somalia chiếm giữ.


Thực ra, nạn cướp biển đánh cướp tàu với mục đích đòi tiền chuộc bắt đầu xuất hiện ở Somalia vào năm 2004. Thoạt đầu, những tên tội phạm bình thường đã lợi dụng tình hình hỗn loạn trong nước và cả bọn cướp biển nội địa. Thông thường, đó là tấn công tàu với mục đích cướp của thủy thủ đoàn và nếu may mắn vớ phải món hàng quý giá (loại hàng có thể khiêng vác bằng tay) thì cướp luôn hàng. Về mặt kỹ thuật, cướp tàu với mục đích chiếm giữ, thương lượng và nhận tiền chuộc là một nhiệm vụ rất không đơn giản.


Theo The New York Times, cướp biển Somalia là sự mở rộng tình trạng tham nhũng và bạo lực mà ai cũng có thể tham gia kể từ khi chính phủ trung ương sụp đổ năm 1991. Nó đã biến vùng biển nước này thành tuyến hải trình nguy hiểm nhất thế giới. Cướp biển trải dài ra hàng ngàn dặm, từ Vịnh Aden đến biển Đỏ, đến biên giới Kenya dọc theo Đại Tây Dương.


Somalia, người ta cho rằng cướp biển bắt đầu có cách đây khoảng 10-15 năm trước như một phản ứng trước tình trạng đánh bắt cá trái phép ở vùng biển rất nhiều cá ngừ của nước này. Ngư dân Somalia trở thành những dân phòng có vũ trang để đối đầu với các tàu đánh cá đó và yêu cầu họ đóng thuế. n

Cướp biển hoạt động mạnh hơn


Mỗi năm, có đến 20.000 tàu thuyền qua lại Vịnh Aden, con số tàu trong một ngày đêm là 250. Theo RIA Novosti, số tàu bị bắt rất nhiều, nhiều hơn cả số cướp biển. Trong năm 2008, cướp biển đã chiếm giữ trong Vịnh Aden 32 tàu. Còn theo The New York Times, năm ngoái, ở đây đã xảy ra 120 cuộc tấn công của cướp biển, nhiều hơn bất cứ năm nào khác. Theo AP ngày 14-4, tính từ đầu năm đến nay, cướp biển đã thực hiện 77 cuộc tấn công và bắt giữ 18 tàu; hiện còn 17 tàu với khoảng 300 thủy thủ vẫn nằm trong tay cướp biển. Trong vòng 48 giờ sau khi hải quân Mỹ giải cứu thuyền trưởng Richard Phillips và bắn chết ba tên cướp biển, thêm bốn chiếc tàu nữa đã bị bắt giữ ở Vịnh Aden. Và ngày hôm sau, cướp biển lại tấn công một tàu chở hàng khác của Mỹ nhưng tàu này chạy thoát.


Kỳ tới: Ai hưởng lợi?