Quốc tế

Thách thức mới

Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) họp tại thành phố Chicago của Mỹ cuối tuần qua là hội nghị cấp cao lớn nhất trong lịch sử 63 năm tồn tại của khối (thành lập năm 1949) với sự tham gia của lãnh đạo 28 nước thành viên và rất đông khách mời

Hội nghị NATO lần này có tầm quan trọng đặc biệt đối với Mỹ vì diễn ra trong năm bầu cử tổng thống (TT) và được tổ chức tại thành phố Chicago, quê hương của TT Barack Obama. Giới quan sát Mỹ cho rằng hội nghị là cơ hội “hiếm có” để TT Obama khẳng định với các đồng minh và người dân Mỹ rằng ông là nhà lãnh đạo đáng được kính nể của cường quốc số 1 thế giới. Chính quyền Obama đã tạo sức ép để hội nghị thông qua những vấn đề nền tảng cơ bản của NATO vốn rất phức tạp và khó có giải đáp trọn vẹn.

Chủ đề quan trọng nhất trong chương trình nghị sự của hội nghị là vấn đề Afghanistan với ưu tiên của NATO là rút hết quân khỏi chiến trường này từ nay đến cuối năm 2014. Việc rút quân nhằm chuyển tải thông điệp rằng sứ mạng của NATO suốt hơn một thập kỷ qua đã thành công dù chịu nhiều tổn thất nặng nề và không được lòng dân. Hãng AP nhận xét chiến trường Afghanistan được đánh giá là “một điển hình cho sự gắn kết của NATO” mà Tổng Thư ký của khối, ông Anders Rasmussen, mô tả là một liên minh “cùng đến và cùng đi” khi thông báo về kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan.

Bình luận về kết quả của Hội nghị Thượng đỉnh NATO, hãng Reuters viết: “NATO đã phô diễn sự dũng cảm tại hội nghị ở Chicago song trên thực tế, liên minh này đang bị suy yếu do cuộc khủng hoảng kinh tế khu vực đồng euro. Câu hỏi lớn cho hội nghị thượng đỉnh lần này là NATO - được thành lập thời kỳ chiến tranh lạnh - sẽ thích nghi với thế giới như thế nào sau năm 2014?”.

Tại Hội nghị NATO lần này đã xuất hiện dấu hiệu rạn nứt trong nội bộ khối. Giáo sư Clara O’ Donnell của Học viện Brookings (Mỹ) cho rằng sự gắn kết nội bộ NATO đã suy giảm rõ rệt và chưa rõ liệu NATO có tiếp tục can dự vào những nơi khác trên thế giới hay không. Khó khăn lớn của NATO hiện nay là nhiều nước châu Âu cắt giảm mạnh ngân sách quốc phòng khiến cho khoảng cách về năng lực quân sự giữa Mỹ và các thành viên khác của NATO ngày càng lớn.

Mỹ cũng không lường được phản ứng của các nước châu Âu đối với chiến lược của Washington chuyển hướng từ châu Âu sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Annette Houser, Giám đốc tổ chức Bertelsmann của Đức, chuyên gia về quan hệ hợp tác xuyên Đại Tây Dương, nói: “NATO là thể chế duy nhất mà châu Âu có với Mỹ và cũng là tổ chức duy nhất mà châu Âu có thể mở rộng sức mạnh quân sự của mình. Nếu không có NATO, châu Âu không thể đóng vai trò bảo vệ an ninh trên trường quốc tế”.

Hội nghị NATO lần này tạo ra “một sự cố đáng tiếc” là gây căng thẳng quan hệ với Nga. Theo báo Mỹ Christian Science Monitor, tại hội nghị, các nhà lãnh đạo NATO thông báo đã nhất trí khởi động giai đoạn đầu của hệ thống “lá chắn tên lửa” ở châu Âu bất chấp sự phản đối của Nga. Trong một đối sách có thể làm sống lại chiến tranh lạnh, Nga đã cảnh báo có thể đáp trả “lá chắn tên lửa” của NATO bằng kế hoạch đặt các tên lửa tầm ngắn Iskander ở Kaliningrad gần Phần Lan - nước thành viên NATO và Liên hiệp châu Âu (EU)!