Thách thức và thời cơ
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 44 (AMM 44) và các hội nghị giữa ASEAN với các đối tác khu vực châu Á – Thái Bình Dương diễn ra trong suốt tuần này tại Bali (Indonesia) là một sự kiện chính trị - ngoại giao mang tầm cỡ quốc tế thu hút sự quan tâm của dư luận thế giới
Tổng thống (TT) Indonesia Susilo Yudhoyono nêu bật ý nghĩa quan trọng của AMM 44 là củng cố sự nhất trí và quyết tâm của các nước thành viên hướng tới mục tiêu xây dựng cộng đồng ASEAN vào năm 2015, một cộng đồng vì nhân dân và dân chủ có vai trò chủ đạo trong khu vực. Đó là một cộng đồng hướng ngoại, tăng cường hợp tác với các đối tác để tạo ra môi trường chiến lược ở Đông Á, đóng góp tích cực và hiệu quả cho hòa bình, an ninh, ổn định và thịnh vượng trong khu vực và toàn cầu.
Một trong những thành công lớn của loạt hội nghị là ASEAN đã cùng Trung Quốc (TQ) nhất trí thông qua Quy tắc hướng dẫn thực hiện Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). Tuyên bố DOC được ASEAN và TQ ký tại Phnom Penh tháng 11-2002, sau gần 9 năm đàm phán mới đề ra được quy tắc hướng dẫn thực hiện, quả là một cố gắng lớn của đôi bên, tốn nhiều thời gian do trở ngại từ phía TQ mà giới quan sát quy trách nhiệm cho tham vọng của Bắc Kinh muốn biến biển Đông thành “ao nhà”!
Theo TT Susilo Yudhoyono, trong bối cảnh hội nhập đang diễn ra sôi động, phức tạp và nhanh chóng, các nước ASEAN phải tăng cường đoàn kết, nhất trí, nâng cao năng lực để tận dụng mọi thời cơ, đối phó với các thách thức. Việc bỏ lỡ nhiều thời cơ trong 9 năm qua không thông qua được Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOC là một bài học đắt giá, không thể để lặp lại. Thách thức hiện nay là ASEAN và TQ bước sang giai đoạn mới gay go không kém là nhanh chóng xác định các nội dung cơ bản của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở biển Đông (COC) mang tính ràng buộc về pháp lý.
Theo đài BBC, tại các hội nghị ASEAN ở Bali, phía TQ đã tỏ rõ thái độ hòa giải hơn trước nhiều. Trợ lý bộ trưởng ngoại giao TQ Liêu Chấn Dân nói: “Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOC là một bước tiến và dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác TQ – ASEAN. Tương lai của chúng ta thật rạng rỡ và chúng tôi hy vọng quan hệ hợp tác này sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai”. Báo The Straits Times của Singapore nhận xét: “Lời lẽ hòa giải của TQ phản ánh tham vọng của Bắc Kinh muốn tăng cường hợp tác kinh tế với ASEAN để đạt mục tiêu 500 tỉ USD trong quan hệ thương mại với đối tác này vào năm 2015, tăng gấp đôi mức hiện nay”.
Theo đài Tiếng nói Hoa Kỳ, cuộc tiếp xúc bên lề các hội nghị ở Bali giữa Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm với Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton là dấu hiệu mới về bước phát triển quan hệ giữa hai nước. Đó là sự hài lòng của bà Hillary Clinton về những bước phát triển tích cực trong quan hệ Việt -Mỹ và mong muốn hai nước phấn đấu nâng mối quan hệ này lên mức cao hơn, hướng tới quan hệ đối tác chiến lược.
Dư luận báo chí quốc tế, đặc biệt là các đài BBC và RFI, đánh giá cao sự đóng góp của Việt Nam tại các hội nghị của ASEAN tại Bali, từ AMM 44 đến các hội nghị với các đối tác của ASEAN.