Thiên thạch sát thủ

Cơ quan Không gian Mỹ (NASA) đang lên kế hoạch cho một nhóm người đổ bộ lên một thiên thạch. Nhiệm vụ của nhóm này là chuyển hướng đường bay của thiên thạch nếu có nguy cơ đâm vào trái đất. Cách đây 65 triệu năm, có giả thuyết cho rằng loài khủng long bị tuyệt chủng do một vụ thiên thạch lớn đâm vào trái đất, gây ra một vụ nổ kinh hoàng

Tám năm trước, Hollywood đã trình làng một bộ phim khoa học giả tưởng có tựa đề Armageddon (Ngày tận thế, theo Kinh thánh). Diễn viên ngôi sao Bruce Willis dẫn một đoàn phi hành đổ bộ lên một thiên thạch khổng lồ đang hướng về trái đất để đẩy nó đi hướng khác. Dù có hy sinh vài người, đoàn phi hành vẫn hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc.

Giờ đây, NASA muốn biến sự kiện khoa học viễn tưởng kể trên thành hiện thực. Họ đang hoạch định một loạt kế hoạch đưa người lên các thiên thạch đang bay trong vũ trụ với vận tốc kinh hoàng 48.000 km/giờ. Ý đồ của NASA là thử xem con người có thể làm chủ được hay không kỹ thuật chuyển hướng bay của một thiên thạch “sát thủ” có thể làm hành tinh chúng ta trở thành bình địa.

Chứng minh khả năng

Theo nhật báo Guardian, xuất bản tại London (Anh), những kế hoạch kể trên mới ở giai đoạn sơ khởi. Chiếc phi thuyền đặc biệt chở người và phương tiện kỹ thuật lên thiên thạch mới được phác thảo trên giấy nhưng ý đồ thì rất nghiêm túc. Chris McKay thuộc Trung tâm Không gian Johnson của NASA phát biểu trên website Space.com: “Công luận muốn chúng tôi phải nắm vững vấn đề đối phó với thiên thạch, phải chứng minh được khả năng ngăn chặn hiệu quả một thảm họa do thiên thạch gây ra”.

Một thiên thạch có chiều ngang 1 km và nặng một tỉ tấn nếu va chạm trái đất với góc 45 độ có thể gây ra một vụ nổ tương đương với một vụ nổ hạt nhân 50.000 megaton. Muốn đánh chặn nó với một đầu đạn hạt nhân chỉ có thể làm cho nó bể ra hàng ngàn mảnh nhỏ nhưng vẫn không thay đổi đường đi của nó. Các nhà khoa học cho rằng cách đối phó hữu hiệu nhất là đưa nó vào một quỹ đạo an toàn hơn.

Đó là điều mà hai cơ sở nghiên cứu khoa học của NASA đang thực hiện. Cả hai cơ sở này đều lấy chương trình Chòm sao làm nòng cốt để phát triển những dự án riêng của mình. Chương trình Chòm sao là một nỗ lực của NASA nhằm trải rộng sự hiện diện của con người trong khắp thái dương hệ. Công cụ chính của chương trình – chẳng hạn như phi thuyền chở người Orion – chủ yếu nhằm hỗ trợ việc chở người và hàng hóa lên mặt trăng và Trạm Không gian Quốc tế (ISS) trong giai đoạn đầu và lên sao Hỏa và xa hơn nữa.

Bruce Willis trong phim Armageddon

Các nhà khoa học ở Trung tâm Nghiên cứu Ames, chẳng hạn, đang tìm cách vận dụng những thiết bị của chương trình Chòm sao để thực hiện những phi vụ đưa người lên các vật thể gần trái đất (NEO).

Trong khi đó, ở Phòng Nghiên cứu lực đẩy phản lực ở Pasadena, bang California các nhà khoa học cho rằng chuyện thiên thạch lớn đâm đầu vào trái đất là một điều gần như chắc chắn cho nên phải tập dượt từ bây giờ những cách đối phó. Nhà nghiên cứu Ý Andrea Milani thuộc Trường Đại học Pisa cho biết: “Một vụ va chạm trong tương lai của một thiên thạch có đường kính 1 km với trái đất là chuyện gần như chắc chắn trong vòng một triệu năm”.

Wolf Reimold, một chuyên gia về địa lý thuộc Trường Đại học Witwatersrand ở Johannesburg (Nam Phi), cho biết thêm: “Một thiên thạch có đường kính 1 km khi va chạm trái đất sẽ tạo ra một miệng hố rộng khoảng 20 km và hủy diệt mọi sự sống trên một diện tích rộng bằng nước Anh. Lúc đó, ước tính khoảng 500.000 đến 1,5 tỉ người sẽ bị diệt vong y như trong một cuộc chiến hạt nhân trên phạm vi toàn cầu. Nó không hủy diệt hết loài người nhưng tạo ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu”.

Ý thức được mối đe dọa có thật của NEO – tức thiên thạch nói chung – và những hậu quả khủng khiếp của nó, hai ông Milani và Reimold thúc giục cộng đồng các nhà khoa học thế giới và các cơ quan tài trợ cho các cuộc nghiên cứu của họ, tìm cách giảm thiểu nguy cơ đó một cách nghiêm túc.

Mới nhận diện được phân nửa

Trong một bài báo đăng trên tạp chí khoa học Science, Milani và Reimold thừa nhận rằng trong nhiều thập kỷ qua, việc nghiên cứu NEO đã có nhiều tiến bộ, nhưng cần phải tăng cường hơn nữa ngân quỹ để thu hút sự chú ý của công chúng về nguy cơ thiên thạch va chạm trái đất và xác định cách đẩy lùi nguy cơ đó.

Theo ông Milani, việc thiên thạch, sao băng và sao chổi va chạm trái đất là những sự kiện xảy ra thường xuyên, tính theo cấp độ thời gian địa lý. Chính những vật thể này đã tạo nên hình thù trái đất và ảnh hưởng lớn đến sự sống trên toàn cầu.

Một vụ nổ lớn như vụ nổ cách đây 65 triệu năm do một thiên thạch có đường kính 10 km gây ra với sức mạnh tương đương 10 triệu megaton đã đào một miệng hố rộng 180 km ở trên đảo Yucatan của Mexico và làm tuyệt chủng loài khủng long là hiếm có, 100 triệu năm mới xảy ra một lần. Tuy nhiên, những thiên thạch nhỏ hơn có xác suất va chạm trái đất cao hơn nhiều. Một vụ va chạm tạo ra những cơn sóng thần chẳng hạn có thể xảy ra 63.000 năm một lần.

Năm 1998, NASA nhận nhiệm vụ kiểm kê các NEO có đường kính 1 km hoặc lớn hơn. NASA đã thống kê được 585 NEO. Tuy nhiên, so với dự đoán của các nhà khoa học, con số này mới là phân nửa. Theo tính toán của cơ quan này, một vụ va chạm do các NEO gây ra có thể xảy ra một lần mỗi 1 triệu năm.

Tới đây, người ta có thể tự hỏi: Thời gian lâu như vậy, xác suất va chạm quá nhỏ bé như vậy, hà cớ gì phải lo xa? Nhưng, theo các chuyên gia, cần phải lo xa từ bây giờ bởi vấn đề là không biết nó xảy ra khi nào. Có thể là 1 triệu năm nữa, nhưng cũng có thể là vào ngày mai.

Đưa người lên thiên thạch để “lái” nó đi theo ý muốn con người không phải là cách đối phó duy nhất. NASA cũng không phải là cơ quan độc nhất trên thế giới làm công việc này. Còn có nhiều cách khác và nhiều nước khác tiếp cận vấn đề loại trừ hiểm họa thiên thạch sát thủ.