“Thời hạn chót” trôi qua?
CHDCND Triều Tiên hầu như không thể đáp ứng thời hạn chót vào ngày 14-4 này để đóng cửa lò phản ứng hạt nhân của họ.
Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc nói rằng Triều Tiên chưa rút 25 triệu USD đã được “phá băng” trong tuần này tại Ngân hàng Banco Delta Asia (BDA) ở Macau - ngân hàng đã bị Washington ghi tên vào “sổ đen” vì cáo buộc đã giúp Bình Nhưỡng rửa tiền và lưu hành đồng 100 USD giả. Các quan chức và chuyên gia Mỹ tính toán quy trình đóng cửa lò phản ứng hạt nhân và mở cửa cho các thanh sát viên hạt nhân Liên Hiệp Quốc vào kiểm chứng có thể mất hơn 3 ngày. Nó cho thấy, thời hạn cuối vào thứ bảy, hôm nay, chỉ như một thời điểm được trông đợi với rất ít hy vọng. Khó có cơ may Bình Nhưỡng sẽ đóng cửa lò phản ứng hạt nhân đúng hẹn, như nhận định của Ngoại trưởng Hàn Quốc Song Min-soon hôm qua, 13-4. Ông Song đề nghị các nước trong bàn đàm phán hạt nhân nên kiên nhẫn và đừng trói mình vào “thời hạn chót” Mỹ hoặc các nước liên quan khác sẽ khó có hành động trừng phạt Triều Tiên, khi mà Washington đã không thể giải quyết được vấn đề tài chính của Triều Tiên trong vòng 30 ngày như đã hứa. Ấy vậy mà trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Christopher Hill lại tỏ ra muốn sòng phẳng: “Đây là lúc họ (Triều Tiên) xúc tiến nghĩa vụ của mình. Chúng tôi biết tiền đã có sẵn. Đây không phải là vấn đề của Macau, nó là vấn đề liệu Triều Tiên có muốn thực hiện những gì họ đã hứa hay không”. Một nhà ngoại giao am hiểu tình hình nhưng giấu tên cho biết Cơ quan Nguyên tử năng Quốc tế (IAEA) vẫn đang chờ một lời mời từ phía Bình Nhưỡng cho một chuyến thăm có tính chất giao hảo của họ. Nhưng nhiều tuần chờ đợi đã trôi qua.
Tưởng cũng cần nhắc lại, Triều Tiên đã sản xuất plutonium đủ để tạo ra khoảng một chục trái bom và họ đã tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên vào tháng 10 năm ngoái. Nhưng với sức ép quốc tế cùng với lời cam kết của Mỹ giải quyết vấn đề tài chính, tháng 2 vừa qua, Bình Nhưỡng đã đồng ý sẽ đóng cửa lò phản ứng hạt nhân Yongbyon trong vòng 60 ngày, để nhận lại một khoản viện trợ năng lượng ban đầu cùng những hứa hẹn khác.
Trong một diễn biến liên quan, Thống đốc bang New Mexico Bill Richardson đã gặp Tổng thống Hàn Quốc Roh Moo-hyun nhằm chia sẻ về chuyến công tác 4 ngày của ông tại Bình Nhưỡng, trong đó có việc nhận lại 6 bộ hài cốt được tin là của binh lính Mỹ tử trận trong cuộc chiến Triều Tiên, điều mà một tờ báo ở Bình Nhưỡng nhận xét là sự thể hiện chính sách hiếu hòa với Mỹ. Ông Richardson, một ứng cử viên tổng thống Mỹ, nói tại Seoul hôm 11-4 rằng, Bình Nhưỡng cho biết sẽ nghênh đón các thanh sát viên hạt nhân Liên Hiệp Quốc ngay trong ngày họ nhận được tiền, nhưng đề nghị được nới rộng thời hạn chót đóng cửa lò phản ứng hạt nhân khoảng 30 ngày.
Đề nghị trì hoãn của Triều Tiên đã bị ông Christopher Hill bác bỏ. Nhưng vì sao phải trì hoãn thì chưa có câu trả lời. Hãng AP dẫn lời Matthew Bunn, một chuyên gia cấp cao ở Trung tâm Belfer về những vấn đề khoa học và quốc tế của Đại học Harvard - Mỹ, cho rằng việc đóng cửa và niêm phong nhà máy hạt nhân Yongbyon có thể hoàn thành trong vài giờ, thậm chí vài phút, nhưng để nó thật sự không còn tác hại nữa như một mục tiêu tương lai thì cần nhiều thời gian hơn.
Tần Cương, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, nhìn nhận rằng những nỗ lực đàm phán 6 bên chưa bao giờ là “một con tàu lướt êm trên mặt nước” dù các bên đều có chung thiện ý vượt qua mọi khó khăn. Theo dự định, ông Christopher Hill đến Bắc Kinh hôm qua,13-4, để gặp các quan chức Trung Quốc và cũng sẽ gặp nhà thương thuyết về hạt nhân của Triều Tiên Kim Kye Gwan ở đó. Không biết những nỗ lực ngoại giao gấp rút ngay trong thời điểm nhạy cảm này có tạo được đột phá? Hãy chờ xem.